پس از گذشت سه دهه از خروج تاریخی اینتل از بازار حافظهها، حالا این شرکت با یک استراتژی جسورانه و همکاری با بازوی مدیریتی SoftBank، قصد دارد دوباره به دنیای حافظههای DRAM بازگردد. سلاح پنهان اینتل برای این بازگشت، استاندارد جدیدی به نام ZAM است که اختصاصاً برای رفع عطش بیپایان هوش مصنوعی به پهنای باند و ظرفیت بالا طراحی شده است.
چرا اینتل دوباره به بازار حافظه بازمیگردد؟
دنیای فناوری امروز تحت سلطه هوش مصنوعی است و مدلهای زبانی بزرگ (LLM) به حافظههایی نیاز دارند که علاوه بر سرعت خیرهکننده، ظرفیت بسیار بالایی هم داشته باشند. در حال حاضر، بازار حافظههای DRAM با چالش جدی در تأمین نیاز مشتریان بزرگ مانند OpenAI، انویدیا، متا و همچنین سازندگان تراشه روبروست.
بنابر گزارش وبلاگ سافتبنک، این خلاء در بازار و محدودیتهای زنجیره تأمین حافظههای فعلی، فرصتی طلایی برای اینتل ایجاد کرده تا با همکاری شرکت ژاپنی Saimemory (از زیرمجموعههای سافتبنک)، معماری جدید خود را وارد بازار کند.
در حال حاضر، بازار حافظههای تجاری بین دو قطب اصلی تقسیم شده است؛ از یک سو حافظههای DDR5 را داریم که قلب تپنده سیستمهای دسکتاپ و سرورهای معمولی هستند و از سوی دیگر، حافظههای فوقسریع HBM (مانند HBM3e) که در شتابدهندههای گرانقیمت هوش مصنوعی خودنمایی میکنند.
با این حال، نسل فعلی با دو چالش بزرگ دست و پنجه نرم میکند: محدودیت در افزایش ظرفیت و مصرف انرژی بسیار بالا که منجر به تولید حرارت مهارناپذیری میشود. در واقع، معماریهای سنتی دیگر توان پاسخگویی به مدلهای زبانی غولآسا را ندارند.
تکنولوژی ZAM چیست؟
نام Z-Angle Memory به معماری خاص اتصالات در این حافظه اشاره دارد. در حافظههای سنتی، اتصالات عمدتاً به صورت عمودی برقرار میشوند، اما در ZAM ما با یک طراحی مورب (Diagonal) روبرو هستیم. این تغییر به ظاهر ساده، دو مزیت حیاتی ایجاد میکند:
- کاهش مقاومت حرارتی: دفع گرما در بارهای کاری سنگین هوش مصنوعی بسیار راحتتر انجام میشود.
- تراکم بیسابقه: امکان قرار دادن لایههای بیشتری از حافظه در یک فضای محدود فراهم میشود.
علاوه بر این، اینتل در این حافظهها از تکنولوژی Hybrid Bonding (اتصال هیبریدی مس به مس) استفاده کرده است. این روش باعث میشود لایههای مختلف حافظه بدون نیاز به برجستگیهای سنتی (Bumps)، به صورت مستقیم و یکپارچه به هم متصل شوند. نتیجه این تکنیک در نهایت افزایش چشمگیر سرعت انتقال داده و بهرهوری انرژی خواهد بود.
نکته حائز اهمیت در مورد مالکیت این فناوری این است که ایده اصلی و معماری ZAM در واقع متعلق به خود شرکت Saimemory، از زیرمجموعههای پیشرو هلدینگ SoftBank است. در این همکاری استراتژیک، اینتل به عنوان بازوی اجرایی و تولیدی وارد میدان میشود تا با تکیه بر توان مهندسی و کارخانههای پیشرفته خود، این طرح را از روی کاغذ به مرحله تولید برساند.
همچنین باید اشاره کنیم که ZAM هنوز به مرحله تولید انبوه برای بازار عمومی نرسیده و در فاز «توسعه پیشرفته» و تستهای آزمایشگاهی قرار دارد.
با این حال، گزارشها حاکی از آن است که نمونههای اولیه (Prototypes) با موفقیت آزمایش شدهاند و پیشبینی میشود طی سالهای آینده، ابتدا در دیتاسنترهای عظیم و زیرساختهای هوش مصنوعی شاهد حضور عملیاتی این حافظهها باشیم.
تقابل ZAM و HBM؛ ظرفیت ۵۱۲ گیگابایتی در یک تراشه!
شاید از خودتان بپرسید آیا ZAM میتواند جایگزین حافظههای گرانقیمت HBM شود؟ پاسخ این پرسش در یک ویژگی خاص ZAM نهفته است: ظرفیت بسیار بالا. در حالی که حافظههای HBM با وجود سرعت بالا، در بحث ظرفیت با محدودیتهای مهندسی روبرو هستند، تکنولوژی ZAM میتواند یک برگه آس برای عوض کردن دست بازی تولیدکنندگان حافظه باشد.
طبق گزارشهای منتشر شده، این فناوری پتانسیل دستیابی به ظرفیت خیرهکننده ۵۱۲ گیگابایت در هر تراشه را دارد. این یعنی سرورهای هوش مصنوعی میتوانند با اشغال فضای کمتر، به حجم عظیمی از حافظه دسترسی داشته باشند؛ مزیتی که ZAM را به رقیبی جدی برای HBM3 و نسلهای بعد از آن تبدیل میکند.
از سوی دیگر این فناوری میتواند بین 40 تا 50 درصد مصرف برق کمتری در برابر HBM داشته باشد. این خود مزیت بسیار بزرگی است تا توجه تولیدکنندگان دستگاههای قابل حمل مانند گوشیهای هوشمند نیز به سمت ZAM جلب شود.
آیا اینتل شانسی در بازار رم خواهد داشت؟
شاید برای بسیاری از کاربران نسل جدید جالب باشد که بدانند اینتل در واقع با حافظههای DRAM متولد شد، نه پردازندهها. در اواخر دهه ۶۰ و اوایل دهه ۷۰ میلادی، اینتل پادشاه بیرقیب این بازار بود و محصولاتی انقلابی مثل تراشه 1103 را عرضه کرد که اولین حافظه DRAM تجاری موفق جهان محسوب میشد و رسماً به عصر حافظههای مغناطیسی قدیمی پایان داد.
با این حال، در اوایل دهه ۸۰ میلادی، ورود تهاجمی شرکتهای ژاپنی با قیمتهای بسیار پایین و کیفیت بالا، حاشیه سود اینتل را به شدت کاهش داد. این فشار به قدری زیاد بود که در سال ۱۹۸۵، اندی گروو و گوردون مور در تصمیمی تاریخی و سرنوشتساز، خط تولید حافظه اینتل را به کل تعطیل کردند تا تمام تمرکز شرکت را روی بازار نوظهور ریزپردازندهها بگذارند.
البته این تصمیم برای تیم آبی بد هم تمام نشد و اینتل را به غول دنیای PC تبدیل کرد. اما حالا پس از ۴۰ سال، ولع دنیای هوش مصنوعی دوباره این شرکت را به ریشههای خود بازگردانده است.
در واقع اگر اینتل بتواند غولهایی مثل انویدیا را متقاعد کند که به جای HBM از ZAM در شتابدهندههای خود استفاده کنند، شاهد یک زلزله بزرگ در بازار حافظهها خواهیم بود.
با این حال، چالش اصلی اینتل متقاعد کردن اکوسیستم سختافزاری برای پذیرش یک استاندارد جدید است. آیا ZAM میتواند به استاندارد اول دنیای پردازشهای ابری تبدیل شود یا HBM همچنان پادشاهی خواهد کرد؟ زمان همه چیز را مشخص میکند.
نظر خود را اضافه کنید.
برای ارسال نظر وارد شوید
ارسال نظر بدون عضویت در سایت