جنگ بر سر کنترل تنگه هرمز اکنون به تهدیدی جدی برای انقلاب هوش مصنوعی تبدیل شده است. وابستگی شدید غولهای تراشهساز آسیایی مانند TSMC و سامسونگ به منابع انرژی و هلیوم خاورمیانه، زنگ خطر را برای زنجیره تامین جهانی نیمههادی به صدا درآورده و میتواند روند توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی را مختل کند.
تنگه هرمز تنها گلوگاه انرژی نیست، بخش زیادی از محصولات شیمیایی مانند کودهای کشاورزی و هلیوم مورد استفاده در صنایع نیمههادی نیز از همین آبراه عبور میکنند. حال بسته شدن این تنگه زنجیره تامین تجارت جهانی را با اختلالات گستردهای مواجه کرده است. در این میان، تب و تاب توسعه هوش مصنوعی با یک خطر بزرگ و پنهان دستوپنجه نرم میکند: قطع دسترسی تولید کنندگان بزرگ نیمههادی به انرژی و موارد مورد نیاز ساخت تراشه.
وابستگی شدید غولهای آسیایی به انرژی خاورمیانه
وقتی از انقلاب هوش مصنوعی صحبت میکنیم، باید ریسکهایی که سرعت این روند را تهدید میکنند نیز در نظر بگیریم. یکی از بزرگترینِ این ریسکها، اختلال در زنجیره تامین است. پیشبینیها نشان میدهد که اگر جنگ فعلی چندین ماه به طول بینجامد، تامینکنندگان بزرگ کرهای و تایوانی در پاسخگویی به تقاضای جهانی با مشکل جدی مواجه خواهند شد.
TSMC، بزرگترین تراشهساز جهان است که به تنهایی سهم بالایی در مصرف انرژی تایوان دارد؛ انرژی که عمدتاً از طریق واردات از خاورمیانه تأمین میشود. سایر کشورها آسیای شرقی نیز به شدت به واردات انرژی از مسیر تنگه هرمز وابستهاند.
به همین دلیل، عدم دسترسی به تامینکنندگانی مانند قطر برای گاز طبیعی مایع (LNG) یا سایر کشورهای حاشیه خلیج فارس برای محصولات نفتی، حفظ سطح تولید فعلی را برای TSMC را به شدت دشوار خواهد کرد. آمارهای جهانی نشان میدهد که سه قطب بزرگ نیمههادی جهان یعنی کره جنوبی، تایوان و ژاپن، بیشترین آسیبپذیری را در برابر شوکهای واردات انرژی دارند.
بحران هلیوم؛ پاشنه آشیل تولید حافظه
اثرات این تنشها تنها به بخش انرژی محدود نمیشود. فوریترین خطری که شرکتهایی نظیر سامسونگ و SK hynix را تهدید میکند، وابستگی آنها به واردات «گاز هلیوم» است که آن هم یکی از محصولات جانبی چاههای نفت و گاز خاورمیانه است.
از هلیوم برای خنک کردن ویفرهای سیلیکونی در مراحل ساخت با دمای بالا استفاده میشود. تولیدکنندگان حافظههای DRAM در حال حاضر به لیتوگرافی EUV مهاجرت کردهاند که به دلیل استفاده از لیزر با توان بالا، قطعات آن با هلیوم خنک میشود.
پیامد طولانی شدن جنگ: از کاهش تولید تا گرانی تمام دستگاههای الکترونیکی
تامینکنندگان معمولاً تنشهای ژئوپلیتیک را در برنامهریزی ذخایر خود لحاظ میکنند، به همین دلیل اثرات این بحران در کوتاهمدت چندان چشمگیر نخواهد بود. اما اگر جنگ چند هفته یا چند ماه ادامه یابد، فاجعه رخ خواهد داد.
غولهای فناوری در پاسخ به این بحران ممکن است به محدود کردن تولید کارخانهها یا افزایش قیمتها برای جبران هزینههای تولید و حملونقل دست بزنند که بحران فعلی کمبود پردازنده و حافظه را از این هم عمیقتر خواهد کرد.
در همین رابطه بخوانید:
- از کنسول بازی تا تراکتور؛ چرا در سال ۲۰۲۶ خرید هر دستگاهِ «رمدار» یک ریسک بزرگ است؟
- هشدار مدیرعامل Phison: کمبود حافظه تا سال ۲۰۳۰ ادامه دارد و بسیاری از برندهای کامپیوتری را ورشکست میکند
در این بین، افزایش هزینههای تولید DRAM میتواند قیمت تمامشده محصولات الکترونیکی مصرفی مثل گوشیهای هوشمند را تا ۲۵ درصد افزایش دهد که به معنای افت فروش و عرضه خواهد بود.
بحران فعلی در صورت ادامه، احتمالاً تلاش کشورهای بزرگ برای خودکفایی در زنجیره تأمین نیمههادی را بیش از گذشته شتاب خواهد داد.
نظر خود را اضافه کنید.
برای ارسال نظر وارد شوید
ارسال نظر بدون عضویت در سایت