از کنسول بازی تا تراکتور؛ چرا در سال ۲۰۲۶ خرید هر دستگاهِ «رم‌دار» یک ریسک بزرگ است؟

دنیای دیجیتال بر پایه قطعه‌ای به نام «RAM» یا حافظه موقت می‌چرخد. از گوشی و لپ‌تاپ گرفته تا تجهیزات پزشکی، همگی برای کار کردن به این تراشه‌های حیاتی نیاز دارند. اما اکنون با پدیده‌ای به نام «رم‌اگدون» روبرو هستیم؛ وضعیتی که در آن شرکت‌های بزرگ هوش مصنوعی، تمام تولیدات رم جهان را برای سرورهای خود پیش‌خرید کرده‌اند و برای کاربران عادی، چیزی جز گرانی و نایابی باقی نگذاشته‌اند.

رم‌اگدون ۲۰۲۶؛ وقتی اشتهای سیری‌ناپذیر AI، سخت‌افزار شما را به گروگان می‌گیرد!

اگر تصور می‌کنید چون اهل اسمبل کردن کیس‌های گیمینگ نیستید یا دستی در بازار ماژول‌های مجزای حافظه ندارید، از طوفان قیمتی پیش‌رو در امان خواهید ماند، سخت در اشتباهید. واقعیت این است که «حافظه موقت» یا همان RAM، به عنوان حیاتی‌ترین شریان هر قطعه سیلیکونی، در حال تبدیل شدن به یک کالای استراتژیک و نایاب است.

وبگاه TheVerge در مقاله‌ای جدید با نگاهی متفاوت به این قضیه نگریسته تا ابعاد عمیقی از آن را درک کنیم. ما با پدیده‌ای مواجهیم که گیک‌ها به آن «رم‌اگدون» (RAMageddon) می‌گویند؛ این واژه خلاقیت اشاره به وضعیت آخرالزمانی برای بازار رم دارد؛ بحرانی که در آن قیمت تراشه‌های حافظه بسته به نوع تکنولوژی، تا ۶ برابر جهش کرده است.

اما علت این جهش موشکی چیست؟ پاسخ ساده‌است: غول‌های AI برای تغذیه کلاسترهای پردازشی خود، تمام ظرفیت تولید دنیا را بلعیده‌اند!

البته احتمالاً به امروز شما نیز در جریان اخباری قرار گرفته‌اید که نشان می‌دهند، این قحطی مدرن فقط به دسکتاپ‌ها محدود نمی‌شود. در واقع از گوشی داخل جیبتان و کنسول‌های دستی گرفته تا لپ‌تاپ‌ها و حتی روترهایی که اینترنت را به دستان شما می‌رسانند، همگی در سال ۲۰۲۶ هدف ترکش‌های این بحران قرار گرفته‌اند.

فراتر از سیلیکون؛ حافظه‌ای که حکم طلا پیدا کرد

در دنیای مدرن، هر دستگاهی که یک واحد پردازشی دارد (از تراکتورهای مدرن کشاورزی و تجهیزات حساس بیمارستانی گرفته تا ست‌تاپ‌باکس‌های تلویزیون)، همگی به رم وابسته‌اند. RAM حکم حافظه کوتاه‌مدت دستگاه را دارد و الگوریتم‌های هوش مصنوعی برای پردازش داده‌ها، به طرز وحشتناکی تشنه‌ی پهنای باند و ظرفیت بالای آن هستند.

در این میان، انحصار تولید رم در دنیا تنها در دست سه غول بزرگ (Samsung، SK Hynix و Micron) است که حدود ۹۵ درصد بازار DRAM جهان را در اختیار دارند. این شرکت‌ها حالا با خوشحالی تمام، اولویت خود را از بازار مصرف‌کننده به سمت «تب طلای هوش مصنوعی» تغییر داده‌اند.

ابعاد فاجعه هنوز کاملاً عیان نشده، اما شایعات از راهروهای شرکت‌های بزرگ حاکی از آن است که شاید ان‌ویدیا برای نخستین بار در سه دهه اخیر، از عرضه نسل جدید GPUهای گیمینگ صرف‌نظر کند، متا عرضه هدست‌های واقعیت مجازی‌اش را به تعویق بیندازد و سونی عرضه پلی‌استیشن ۶ را تا سال ۲۰۲۹ عقب براند؛ همگی فقط به این دلیل که سیلیکونی برای ساخت حافظه باقی نمانده است.

بازار موبایل: پرچمدارانی که لاغر می‌شوند!

بحران رم‌اگدون حالا مستقیم به سراغ گوشی‌های هوشمند آمده است. با وجود اینکه سال ۲۰۲۵ با فروش ۱.۲۵ میلیارد دستگاه، سالی رویایی برای این صنعت بود، اما حالا همه چیز در حال وارونه شدن است. لو ژوان چیو، مدیر تحقیقات Omdia، وضعیت را این‌گونه توصیف می‌کند:

تولیدکنندگان اکنون ناچارند به جای نوآوری، روی اولویت‌بندی سودآوری و پیدا کردن جریان‌های درآمدی جایگزین تمرکز کنند.

کریستیانو آمون، مدیرعامل کوالکام، در گزارش مالی اخیر شرکت با صراحتی بی‌سابقه هشدار داد که افت شدید در بخش موبایل شرکتش «۱۰۰ درصد» به دلیل کمبود حافظه است. او در نشست فوریه ۲۰۲۶ اعلام کرد:

متأسفانه تمام سکتور تحت تأثیر بحران حافظه قرار گرفته است. کمبود جهانی و افزایش قیمت‌ها، احتمالا مقیاس و اندازه کل صنعت موبایل را در سال مالی جاری دیکته خواهد کرد. تولیدکنندگان (OEMs) مجبورند دوباره به استراتژی تمرکز روی محصولات پرچمدار و گران‌قیمت بازگردند؛ ما فقط آرزو می‌کردیم ای کاش حافظه بیشتری در بازار وجود داشت.

آکاش پالکیوالا، مدیر مالی کوالکام نیز تایید کرد که برندهای چینی از همین حالا برنامه‌های تولید و موجودی انبارهای خود را کاهش داده‌اند. طبق تحلیل IDC، رم حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد هزینه مواد اولیه یک گوشی میان‌رده و ۱۰ تا ۱۵ درصد یک پرچمدار را شامل می‌شود.

پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد میانگین قیمت گوشی‌ها تا ۸ درصد جهش خواهد کرد؛ یعنی گوشی ۵۰۰ دلاری شما به سادگی از مرز ۶۰۰ دلار عبور می‌کند.

در سال 2026 حتی اگر پول بیشتری بپردازید، احتمالاً رم کمتری دریافت می‌کنید

IDC می‌نویسد پرچمداران سال ۲۰۲۶ به جای ارتقا به ۱۶ گیگابایت، روی همان ۱۲ گیگابایت درجا می‌زنند؛ درست مثل Pixel 10A گوگل که با همان ۸ گیگابایت رم متوسط عرضه شده است.

حتی اپل نیز در برابر چک‌های سنگین شرکت‌های AI کم آورده است. تیم کوک تایید کرده که برای حفظ حاشیه سود شرکت، «مجموعه‌ای از گزینه‌ها» را زیر نظر دارد. گزارش‌های ZDNet Korea حاکی از آن است که اپل پس از مذاکره مجدد با سامسونگ و هاینیکس، احتمالاً ۸۰ تا ۱۰۰ درصد هزینه بیشتری برای رم بپردازد که مستقیماً روی قیمت نهایی آیفون اثر می‌گذارد.

از کنسول‌های بازی تا لپ‌تاپ‌های گران‌قیمت

دوران طلایی کنسول‌های ارزان‌قیمت عملاً به پایان رسیده است. بلومبرگ گزارش می‌دهد که نینتندو برای Switch 2 ناچار به افزایش قیمت شده و سونی هم عرضه PS6 را به سال ۲۰۲۸ یا ۲۰۲۹ موکول کرده است. حتی شرکت Valve که با سوبسیدهای سنگین مدل ۳۹۹ دلاری Steam Deck را عرضه می‌کرد، حالا قیمت پایه را به ۵۴۹ دلار رسانده و به دلیل کمبود رم، تولید مدل‌های OLED را متوقف کرده است.

در بازار لپ‌تاپ‌ها، وضعیت وخیم‌تر است؛ برندهایی چون Dell، HP، Lenovo و Samsung با افزایش قیمت‌های ۱۰ تا ۳۰ درصدی و جهش ۹۰ درصدی قیمت SSDها در یک فصل روبرو هستند. نیروا پاتل، مدیرعامل Framework، به صراحت می‌گوید:

ما قیمت‌ها را صرفاً برای پوشش هزینه‌های سرسام‌آور تامین‌کنندگان بالا برده‌ایم؛ از ۱۰ دلار به ازای هر گیگابایت به ۱۶ دلار رسیده‌ایم.

مدیرعامل لنوو نیز هشدار داده که هزینه تامین حافظه برای آن‌ها ۴۰ تا ۵۰ درصد افزایش یافته و قیمت‌ها ممکن است به زودی دو برابر شود.

پایان این کابوس کجاست؟

لیپ-بو تان، مدیرعامل اینتل، آب پاکی را روی دست همه ریخته است:

تا سال ۲۰۲۸ منتظر هیچ گشایشی در بازار نباشید.

شرکت‌های میکرون و هاینیکس هم تایید کرده‌اند که خروجی واقعی کارخانه‌های جدید تا سال ۲۰۲۸ به بازار نمی‌رسد. واقعیت این است که تولیدکنندگان رم، از ترس اشباع بازار و ورشکستگی‌های احتمالی، بسیار با احتیاط ظرفیت تولید را بالا می‌برند. همان‌طور که دیلن پاتل از SemiAnalysis اشاره می‌کند، اگر شرکتی در این صنعت بیش از حد تولید کند، به سرعت به سمت نابودی می‌رود.

در این نبرد نابرابر، فعلاً این هوش مصنوعی است که پیروز میدان شده و ما کاربران عادی، باید هزینه این پیشرفت را از جیب خود بپردازیم.