مشکلات این روزهای کسب‌وکارهای اینترنتی کوچک از زبان فروشندگان

تعداد زیادی از کسب‌وکارهای کوچک اینترنتی خواهان بازتاب مشکلات و روایات آن‌ها در این روزهای سخت بودند. بنابراین تصمیم گرفتیم در این مطلب روایتی از انواع مشکلات مختلفی که کسب‌وکارهای اینترنتی کوچک با آن‌ها روبرو هستند از دریچه صحبت با صاحبان ‌آن‌ها داشته باشیم.

سوال همه فروشندگان: اینترنت کِی وصل می‌شود؟

در آخرین آمارهای منتسب به پایان سال 1403، تخمین زده شده که دو شبکه اینستاگرام و تلگرام به ترتیب در ایران تعداد حدودی 33 و 26 میلیون کاربر دارند. همچنین آمارهای غیررسمی متعددی نیز وجود دارد که بعضاً تعداد آنلاین‌شاپ‌های فعال در کشور (در اینترنت و شبکه‌های اجتماعی) را بین 100 تا 200 هزار مورد تخمین می‌زنند. با این آمارها و واقعیاتی که همه ما از کثرت فروشندگان در شبکه‌های اجتماعی دیدیم، باور این موضوع که این روزها واقعاً شرایط سختی را همه تجربه می‌کنند اصلاً دشوار نیست. در واقع احساس رها شدن در طوفان مشکلات شاید حس مشترک همه آنلاین‌شاپ‌های فعال در کشور، به خصوص آنهایی باشد که تنها در شبکه‌های اجتماعی فعالیت دارند. هیچ‌کس نمی‌داند که وضعیت اینترنت چه زمانی عادی می‌شود.

در همین زمینه با صاحبان چندین فروشگاه اینترنتی گفتگوهایی داشتیم تا از وضعیت کف بازار آنها مطلع شده و ببینیم که شرایط این روزهای آنها به چه نحوی می‌گذرد.

کاهش شدید آمار فروش

در شرایطی که ارتباط با شبکه‌های اجتماعی قطع شده، فروش اکثر فروشگاه‌ها تقریباً به صفر رسیده و از هفته قبل، بسیاری از فروشگاه‌ها با هیچ‌کدام از مشتریان خود ارتباط خاصی برقرار نکرده‌اند.

در این زمینه با آقای مرادی که گرداننده یک فروشگاه فیزیکی و آنلاین جوراب، کلاه و البسه فصلی است صحبت کردیم. بخش قابل توجهی که در صحبت‌های مطرح شده وجود دارد این است که نشان می‌دهد حتی برای مغازه‌دارهایی که فروش آنلاین داشتند نیز وضعیت به هیچ عنوان مساعد نیست. مرادی در این مصاحبه می‌گوید:

قبل از قطعی اینترنت بیش از 80 درصد فروش ما که حتی تا 40 بسته در روز هم می‌رسید، به صورت آنلاین و از طریق صفحه اینستاگرام فروشگاه صورت می‌گرفت. در حال حاضر این فروش به زیر 3 مورد رسیده در روز رسیده و آن هم فقط محدود به مشتریانی است که ارتباط دائم با ما داشته و شماره تلفن ما را از قبل دارند و اجناس قبلی را مجدد سفارش می‌دهند.

اما این ارقام فروش برای فروشگاه‌هایی که محدود به فضای آنلاین هستند، تقریباً صفر است. در همین زمینه یکی از افراد فعال در حوزه فروش تجهیزات استوک کوهنوردی، کمپینگ و ورزش‌های هوازی است به ما می‌گوید که از پنج‌شنبه گذشته تنها دو مورد و به مبلغ کل یک میلیون تومان فروش داشته، در شرایطی که فروش هفتگی آنها بعضاً تا 50 مورد هم می‌رسیده است.

کدام آنلاین‌شاپ‌ها بیشترین آسیب را از شرایط فعلی می‌بینند؟

به جز موارد خاص، عموماً آنلاین‌شاپ‌های ایران به سه دسته تقسیم می‌شوند:

1. فروشگاه‌هایی که وبسایت مستقل دارند و فروش از این طریق انجام می‌شود.
2. فروشگاه‌هایی که تنها در شبکه‌های اجتماعی فعالیت دارند.
3. فروشگاه‌هایی که در هر دو نوع فروش محصول فعالیت دارند.

اگر این سوال مطرح باشد که کدامیک از این گروه‌ها از شرایط فعلی آسیب دیده‌اند، پاسخ به صورت کلی، «همه موارد» است. از طرفی هر یک از این دسته فروشگاه‌ها نیز کم و بیش درگیر مشکلاتی هستند که عمده آنها عدم ارتباط با مشتریان و قابلیت معرفی و عرضه محصولات است و یا شرایطی که تمایل مردم به خرید را به طور کلی کمتر کرده است.

برای مثال اگر شما صاحب یک فروشگاه اینترنتی باشید که تنها فروش آن از طریق وبسایت انجام می‌شود، کاربر مشتری باید حتماً آدرس فروشگاه شما را به صورت دقیق در مرورگر خود وارد کرده و پس از ورود به سایت است که می‌تواند محصولات را دیده، بررسی کرده و فروش خود را انجام دهد.

شرایط وقتی بغرنج و عجیب می‌شود که شما صاحب فروشگاهی باشید که فقط در فضای شبکه‌های اجتماعی فعالیت می‌کند. برای مثال در یک نمونه، خانم شریفی که فروشنده لوازم آرایشی در اینستاگرام است به ما می‌گوید:

ما قبلاً فقط از طریق اینستاگرام فروش داشتیم. اما از هفته گذشته که اینترنت قطع شده حتی نمی‌توانیم صفحه خود را باز کرده و ببینیم که آیا پیامی داشته بودیم که به آن جواب نداده‌ایم یا نه. کار به جایی رسیده که طبق لیست تماسی که طی دوره فعالیت خودمان تهیه کردیم رجوع کرده و با مشتریانی که خریدهای زیادی داشتند تماس گرفته و به آنها می‌گوییم که چه محصولاتی داریم و چطور می‌توانند با ما ارتباط بگیرند.

این فعال کسب و کار اینستاگرامی به این نکته نیز اشاره کرده که پس از این مشکلات به فکر افتتاح وبسایت اینترنتی خود افتاده تا من‌بعد فروش را از طریق سایت و صفحه اینستاگرام به صورت همزمان پیش ببرد. البته همانطور که می‌دانید یک وبسایت تا بتواند مسیری که سوشال پیش رفته را برود، ماه‌ها و شاید سال‌ها زمان نیاز باشد.

از دست رفتن ارتباط سایت‌ها با سرور خارجی

اگر شما جزء دسته اول از فروشنده‌های اینترنتی بوده و وبسایتی با سرور داخلی داشته باشید حداقل می‌توانید فروش نوع یک را ادامه دهید ولی اتفاق ناگوار برای فروشگاه‌هایی افتاده که وبسایت آنها روی سرورهای خارجی قرار دارد.

این فروشگاه‌ها عملاً برای کاربران و حتی گردانندگان غیرقابل دسترسی هستند و تا زمانی که وضعیت اینترنت بین‌الملل به حالت عادی بازنگردد، قادر به انجام هیچ فعالیتی نخواهند بود. البته لازم به ذکر است که اکثر فروشگاه‌های آنلاین کشور طی سال‌های 98 تا 1404، به سرورهای داخلی کوچ کردند تا حداقل در زمان‌های قطعی اینترنت، به فروشگاه خود دسترسی داشته باشند.

بازگشت به دهه 80؛ فروش تکی و آن هم به مشتریان تلفنی

در شرایطی که دسترسی به صفحات شبکه‌های اجتماعی برای آنلاین‌شاپ‌های فعال در این فضا از دست رفته، تنها روش فروش محصول در این فروشگاه‌ها این است که مشتری با فروشنده ارتباط تلفنی بگیرد و محصولی که خود او دقیقاً می‌داند چیست و در موردش به فروشنده اعتماد کامل دارد را سفارش دهد.

برای مثال در این زمینه آقای شاهوردی که فروشنده تجهیزات ورزشی است به ما می‌گوید که از پس از قطعی اینترنت فقط چند مورد معدود فروش داشته و آن هم از طریق تماس تلفنی و درخواست مشتریانی است که دائماً با آنها کار کرده و برایشان اقلام مورد نیاز باشگاه ورزشی را تهیه می‌کند.

آقای شاهوردی به نکته ظریفی نیز اشاره می‌کند که به ما جایگاه ویژه گوگل را در ارتباط‌های اینترنتی نشان می‌دهد:

بسیاری از مشتریان ما آشنایی زیادی با فضای اینترنت ندارند. پیش از این برای خرید، به صفحه اینستاگرام ما مراجعه می‌کردند یا در این شبکه نام برند ما را جستجو می‌کردند. حتی اگر فرض را برای فروش از طریق سایت هم بگذاریم، مشتریان با جستجوی گوگل بود که به وبسایت ما می‌رسیدند. در واقع برای بسیاری از افراد اینکه آدرس وبسایت شما را به صورت دقیق حفظ کرده باشند دشوار است و این گوگل بود که ما را به آنها می‌رساند. حالا تصور کنید که گوگل هم کار نمی‌کند. اینکه آنها بتوانند حتی به سایت ما که داخلی بوده و در شرایط فعلی بدون مشکل باز می‌شود برسند نیز بسیار سخت است. در این شرایط تنها برای ما مشتریان قدیمی باقی مانده‌اند و فروش تلفنی!

در همین رابطه بخوانید:

- بهترین موتورهای جستجوی ایرانی در زمان قطع اینترنت

چک‌ها و هزینه‌های پایان ماه در پیش، اما درآمدی وجود ندارد

عاملی که این روزها همه فروشگاه‌های آنلاین نگران آن هستند، هزینه‌های در پیش است. به ایام پایان ماه می‌رسیم و حقوق و دستمزد کارگران و نیروهای کار در پیش است ولی عملاً روزهای سرچراغ بسیاری از کسب و کارها تعطیل بوده است.

در این شرایط شاید یک فروشگاه بزرگ یا کسب و کاری با پشتوانه قوی بتواند حتی چند ماه را به سلامت سپری کند ولی کسب‌وکار کوچکی که درآمد هفتگی آن صرف هزینه‌ها می‌شود چطور؟ تا به این لحظه نیز ضربه‌هایی که به بسیاری از آنلاین‌شاپ‌های کوچک که خرج یومیه خود را از فروش روزانه به دست می‌آوردند وارد شده که آنها را وارد شرایط بحرانی کرده و هیچ زمانبندی نیز برای عادی شدن آن اعلام نشده است.

بعضی از این فروشندگان درخواست مساعدت از دولت و بانک‌ها در جهت به تعویق انداختن کلیه چک‌ها و مطالبات مالی به مدت مثلاً یک هفته را داشتند. درخواستی که از لحاظ اجرا به علت درهم‌تنیدگی مطالبات و پرداخت‌ها در اقتصاد، بسیار دشوار خواهد بود اما بسیاری امیدوارند که مورد بررسی و اجرا قرار گیرد.