شاید در زمان انتخاب مادربرد و پردازنده نام Chipset مادربرد را شنیده باشید یا هیت سینک جداگانه این چیپست روی مادربرد توجه شما را جلب کرده باشد. اگر می‌خواهید با اهمیت چیپست مادربرد، نقش آن در کامپیوتر و فرق چیپست های مادربرد آشنا شوید در این مقاله با شهر سخت افزار همراه باشید.

فهرست مطالب این مقاله:

- آشنایی با Chipset مادربرد
- مهمترین چیپست‌های مادربرد سالیان اخیر
انواع چیپست‌ مادربرد
جمع‌بندی و پاسخ به سوالات پر تکرار

در حالی که مادربرد بستری برای اتصال قطعات مختلف یک کامپیوتر به یکدیگر را فراهم می‌کند، یک تراشه کنترل ارتباط این قطعات و درگاه‌های مادربرد را بر عهده دارد.

قیمت چیپست مادربرد
چیپست مادربرد چگونه کار میکند

چیپست مادربرد قابلیت اورکلاک کامپیوتر شما را مشخص می‌کند یا تعیین می‌کند که کامپیوتر شما حداکثر چند پورت USB داشته باشد. اهمیت Chipset مادربرد تا حدی است که نام مادربرد مستقیماً نوع چیپست آن را برای شما مشخص می‌کند.

در این مقاله با چیپست و نقش آن در کامپیوتر، تغییرات چیپست مادربرد در طول زمان، چگونگی تشخیص چیپست مادربرد، انواع چیپست مادربردهای Intel و AMD آشنا خواهید شد.

آشنایی با Chipset مادربرد

چیپست مادربرد چیست؟

چیپست مادربرد تراشه‌ای است که ارتباط بین پردازنده مرکزی، رم، فضای ذخیره‌سازی و دیگر قطعات کامپیوتر را کنترل می‌کند و محدودیت پشتیبانی از تعداد تجهیزات متصل به درگاه USB و دیگر تجهیزات پر سرعت متصل به کامپیوتر و ... را تعیین می‌کند.

چیپست‌ها توسط شرکت‌های سازنده پردازنده شامل Intel و AMD طراحی می‌شوند و روی مادربرد شرکت‌های Asus، MSI، ASRock و ... قرار می‌گیرند.

تاریخچه مختصری از توسعه چیپست مادربرد

در کامپیوترهای قدیمی دو تراشه جداگانه با نام‌های پل شمالی (Northbridge) و پل جنوبی (Southbridge) وظیفه کنترل ارتباط میان قطعات مختلف کامپیوتر را بر عهده داشتند.

چیپست های مادربرد
پل شمالی و پل جنوبی مادربرد

پل شمالی وظیفه کنترل پردازنده مرکزی و ارتباط آن با دیگر قطعات کامپیوتر شامل حافظه رم را برعهده داشت. پل جنوبی نیز وظیفه کنترل درگاه‌های SATA، IDE، USB، خروجی صدا، شبکه و ... را بر عهده داشت. به عبارت دیگر پل شمالی و جنوبی ارتباط بین تمامی قطعات کامپیوتر را کنترل می‌کردند.

در کامپیوترهای امروزی دیگر تراشه‌های پل شمالی و پل جنوبی را مشاهده نخواهید کرد. بسیاری از وظایف تراشه پل شمالی به پردازنده مرکزی کامپیوتر محول شده و وظایف باقی مانده را نیز تنها یک چیپست روی مادربرد انجام می‌دهد، اما از منظر کلی کاربرد چیپست مادربرد تغییری نکرده و همچنان ارتباط اجزاء کامپیوتر توسط این تراشه کنترل می‌شود.

اینتل از عبارت Platform Controller Hub با نام اختصاری PCH و AMD از عبارت Fusion Controller Hub یا به اختصار FCH برای اشاره به این چیپ یکپارچه استفاده می‌کنند.

در همین رابطه بخوانید:

- آموزش تشخیص مادربرد کامپیوتر و لپ تاپ برای ویندوز و لینوکس
تراشه اسنپدراگون چیست؟ بررسی انواع پردازنده های اسنپدراگون و قابلیت های آنها

چگونه چیپست مادربرد را تشخیص دهیم؟

زمانی که با نام مادربرد خودتان نگاهی بیندازید، نوع چیپست به صورت ترکیبی از حروف و اعداد پس از نام برند مادربرد نمایش داده می‌شود. برای مثال چیپست مادربرد ایسوس PRIME Z270-P را می‌توانید به سادگی تشخیص دهید، این مادربرد به چیپست Z270 اینتل مجهز شده است.

چیپست مادربرد ایسوس
تشخیص چیپست در نسل مادربرد ایسوس PRIME Z270-P

مهمترین چیپست های اینتل و AMD سالیان اخیر

از ابتدای خلق تراشه‌های موسوم به چیپست تا به امروز، ده‌ها مدل چیپست توسط اینتل و AMD به صورت عمومی مورد استفاده قرار گرفته‌اند ولی برخی از این چیپست‌ها هستند که تأثیر زیادی در حوزه عملکرد خود گذاشته‌اند. در ادامه برخی از مهمترین چیپست‌های اینتل و AMD معرفی شده طی سالیان اخیر را مرور خواهیم کرد:

  • Intel 4004: این چیپست در سال ۱۹۷۱ (۱۳۵۰) به‌عنوان اولین پردازنده‌ی تک تراشه‌ای جهان عرضه شد و قابلیت اجرای حدود ۶۰ هزار دستورالعمل را در ثانیه داشت. این چیپست برای استفاده در ماشین‌های حساب طراحی شده بود.

  • Intel 8088: این چیپست در سال ۱۹۷۹ (۱۳۵۸) به‌عنوان نسخه‌ی کم حافظه‌تر و کم هزینه‌تر از چیپست 8086 معرفی شد و دارای حافظه‌ی دسترسی تصادفی (RAM) به حجم ۲۵۶ کیلوبایت بود. این چیپست در کامپیوتر شخصی IBM PC استفاده شد و به عنوان پایه‌ای برای پلتفرم x86 شناخته شد.

  • Intel Z370: این چیپست در سال ۲۰۱۷ (۱۳۹۶) به‌عنوان جدیدترین و قوی‌ترین چیپست از خانواده‌ی Z300 عرضه شد و قابلیت پشتیبانی از پردازنده‌های نسل هشتم Core i را داشت. این چیپست دارای قابلیت Overclocking بود و مجموعاً می‌توانست تا 24 مسیر PCI Express را فعال کند.

  • Intel Z590: این چیپست در سال ۲۰۲۱ (۱۳۹۹) به‌عنوان جدیدترین و قوی‌ترین چیپست از خانواده‌ی Z500 عرضه شد و قابلیت پشتیبانی از پردازنده‌های نسل دهم و یازدهم Core i را داشت. این چیپست دارای قابلیت Overclocking بود و مجموعاً می‌توانست تا 44 مسیر PCI Express را فعال کند.

  • AMD AM4: این چیپست در سال ۲۰۱۶ (۱۳۹۵) به‌عنوان جدیدترین سوکت پردازنده AMD عرضه شد و قابلیت پشتیبانی از پردازنده‌های Ryzen، Athlon X4، A-Series و FX را داشت. این چیپست دارای 4 کانال حافظه DDR4 بود.

  • AMD X370: این چیپست در سال ۲۰۱۷ (۱۳۹۶) به‌عنوان جدیدترین و قوی‌ترین چیپست از خانواده‌ی X300 عرضه شد و قابلیت پشتیبانی از پردازنده‌های Ryzen را داشت. این چیپست دارای قابلیت Overclocking بود و مجموعاً می‌توانست تا 32 مسیر PCI Express را فعال کند.

  • AMD X570: این چیپست در سال ۲۰۱۹ (۱۳۹۸) به‌عنوان جدیدترین و قوی‌ترین چیپست از خانواده‌ی X500 عرضه شد و قابلیت پشتیبانی از پردازنده‌های Ryzen نسل سوم و چهارم را داشت. این چیپست دارای قابلیت Overclocking بود و مجموعاً می‌توانست تا 40 مسیر PCI Express را فعال کند.

  • AMD X670: این چیپست در سال ۲۰۲۱ (۱۳۹۹) به‌عنوان جدیدترین و قوی‌ترین چیپست از خانواده‌ی X600 عرضه شد و قابلیت پشتیبانی از پردازنده‌های Ryzen نسل پنجم را داشت. این چیپست دارای قابلیت Overclocking بود و مجموعاً می‌توانست تا 48 مسیر PCI Express را فعال کند.

انواع چیپست‌ مادربرد

تراشه مادربرد طراحی شده توسط شرکت‌های AMD و Intel با یکدیگر تفاوت دارند و با استفاده از ترکیب حروف و اعداد نام‌گذاری می‌شوند. هر دو شرکت از سبک مشابهی برای نام‌گذاری چیپست‌های مادربرد استفاده می‌کنند، اما نام‌گذاری تراشه‌ها یکسان نیست.

اینتل از حروف H، B، Q، Z و W برای نام‌گذاری Chipset مادربرد استفاده می‌کند که چیپست Z690 و H610 را شامل می‌شود. در مقابل AMD از حروف A، B و X برای این منظور استفاده می‌کند که تراشه‌های X570 و A520 را شامل می‌شود.

در حالی که به نظر می‌رسد این حروف و اعداد ظاهراً هیچ ارتباطی با یکدیگر ندارند، اما در حقیقت نام‌ تراشه‌ مشخص می‌کند که می‌توانیم چه انتظاراتی را از چیپست مادربرد و در نهایت خود مادربرد داشته باشیم.

در همین رابطه بخوانید:

- مقایسه i7 ،Core i9 و i5 ؛ کدام پردازنده اینتل برای شما مناسب است؟

نخستین حرف در حقیقت دسته‌بندی تراشه را مشخص می‌کند و دو رقم پس از آن به عملکرد تراشه اشاره دارند. برای درک بهتر این موضوع نام تعدادی از چیپست های مادربرد اینتل و AMD را رمزگشایی می‌کنیم.

حروف Chipset مادربرد AMD چه چیزی را مشخص می‌کند؟

چیپست مادربرد چیست
انواع چیپست AMD
  • حرف A به چیپست‌هایی اشاره دارد که در مادربردهای اقتصادی و ارزان قیمت مورد استفاده قرار می‌گیرند. برای مثال می‌توانیم به چیپست A520 اشاره کنیم.
  • حرف B برای نام‌گذاری تراشه‌هایی مورد استفاده قرار می‌گیرد که ویژگی‌های بهتری در مقایسه با چیپست‌های ارزان قیمت دارند. برای مثال می‌توانیم به چیپست B550 اشاره کنیم.
  • حرف X به چیپست‌های بالارده AMD اشاره دارد که در ساخت مادربردهای گران قیمت شامل سری ورک استیشن مورد استفاده قرار می‌گیرند. برای نمونه می‌توانیم چیپست X570 را نام ببریم.

حروف Chipset مادربرد Intel چه چیزی را مشخص می‌کند؟

Chipset مادربرد چگونه کار میکند
انواع چیپست اینتل
  • حرف H به چیپست‌های مورد استفاده در ساخت مادربردهای اقتصادی اشاره دارد که تراشه H610 را نیز شامل می‌گردد.
  • حرف B برای نام‌گذاری چیپست مادربردهای میان‌رده و کاربردی مورد استفاده قرار می‌گیرد که استفاده جدی‌تری در مقایسه با مادربردهای ارزان قیمت دارند. برای مثال می‌توانیم به چیپست B660 اشاره کنیم.
  • حرف Z برای نام‌گذاری چیپست مادربردهای بالارده و قدرتمند مورد استفاده قرار می‌گیرد. برای مثال می‌توانیم به چیپست Z690 اینتل اشاره کنیم.
  • حرف X به قدرتمندترین تراشه‌های چیپست اینتل اشاره دارد که برای استفاده انحصاری با سخت افزار Intel Extreme Edition طراحی می‌شوند.
  • حرف W نیز به چیپست‌های مورد استفاده در کامپیوترهای ورک استیشن مانند W480 اشاره دارد.

اگرچه حروف چیپست دسته‌بندی آن را مشخص می‌کنند، اما گاهی چیپست‌ اقتصادی H اینتل عملکرد بهتری در مقایسه با چیپست سری B دارد. برای مثال:

چیپست H670 حداکثر از 12 خط PCIe 4.0 و PCIe 3.0، 8 درگاه SATA با سرعت 6 گیگابیت بر ثانیه پشتیبانی می‌کند و چیپست B660 حداکثر از 6 خط PCIe 4.0، 8 خط PCIe 3.0 و 4 درگاه SATA با سرعت 6 گیگابیت بر ثانیه پشتیبانی می‌کند.

همانطور که مشاهده می‌کنید چیپست H670 در مقایسه با B660 امکان پشتیبانی از تعداد بالاتری درگاه SATA و اسلات PCIe را دارد.

در همین رابطه بخوانید:

- مقایسه پردازنده های پنتیوم (Pentium) و سلرون (Celeron)؛ کدامیک برای من بهتر است؟
مقایسه پردازنده موبایل و دسکتاپ ؛ تشریح تفاوت ها به زبان ساده

تفاوت چیپست های مادربرد تنها به پشتیبانی از درگاه‌های مادربرد محدود نمی‌شود و ویژگی اورکلاکینگ را نیز شامل می‌گردد. برای مثال تنها چیپست‌های سری B و X شرکت AMD از اورکلاکینگ پشتیبانی می‌کنند.

جمع‌بندی و پاسخ به سوالات پر تکرار

در این مقاله با این موضوعات آشنا شدیم که چیپست مادربرد چیست، انواع آن کدام است و چه اهمیتی دارد. چیپست مادربرد در حقیقت پل ارتباطی اجزاء مختلف یک کامپیوتر محسوب می‌شود و قطعاتی که می‌توانید در کامپیوتر خودتان مورد استفاده قرار دهید را مشخص می‌کند. برای مثال حداکثر تعداد اسلات‌های حافظه رم، تعداد درگاه‌های USB مادربرد و ... توسط تراشه مادربرد تعیین می‌شود.

تفاوت چیپست های مادربرد
چیپست مادربرد پل ارتباطی

در زمان خرید یک کامپیوتر جدید غالباً مادربرد و نوع چیپست مادربرد را در مراحل پایانی فرآیند خرید تعیین می‌کنیم. من نیز از همین رویکرد پیروی می‌کنم؛ یعنی در ابتدا پردازنده، رم و سایر اجزاء کامپیوتر را بر اساس بودجه مورد نظر انتخاب می‌کنم و سپس مادربرد و چیپست آن را مشخص می‌کنم.

گاهی ویژگی‌های Chipset مادربرد توسط سازنده مادربرد محدود می‌شود، برای مثال شاید چیپست مادربرد امکان پشتیبانی از 10 درگاه USB را داشته باشد، اما سازنده مادربرد تصمیم بگیرد تا آن را به 4 یا 8 درگاه USB مجهز کند.

قیمت چیپست مادربرد تاثیر مهمی در قیمت نهایی مادربرد دارد. در دنیای کامپیوتر سخت افزار جدید معمولاً با استفاده از فناوری پیشرفته‌تری ساخته می‌شود و قیمت بالاتری نیز دارد، این قاعده در مورد انواع چیپست در مادربرد نیز صادق است.

آیا چیپست مادربرد مهم است؟

بله، چیپست که به چسب مادربرد نیز شهرت دارد، سازگاری مادربرد با قطعات، تعداد درگاه‌های کامپیوتر و قابلیت اورکلاکینگ مادربرد را تعیین می‌کند. این تراشه ارتباط قطعات متصل به مادربرد شامل پردازنده، هاردیسک، کارت شبکه، حافظه رم و ... را کنترل می‌کند. Chipset مادربرد تعیین می‌کند که از چه تعداد درگاه USB پشتیبانی می‌کند.

آیا چیپست و سی پی یو یکی هستند؟

پردازنده مرکزی بخشی از کامپیوتر محسوب می‌شود که درخواست برنامه‌های مختلف را پردازش می‌کند و در مقابل چیپست ارتباط پردازنده با دیگر قطعات کامپیوتر را کنترل می‌کند؛ بنابراین پردازنده و چیپست وظایف متفاوتی در یک کامپیوتر دارند، اما کامپیوتر برای عملکرد صحیح خود به هر دو نیاز دارد.

انواع چیپست‌ های مادربردهای گیمینگ کدامند؟

مادربردهای گیمینگ معمولاً به چیپست‌های قدرتمند مجهز می‌شوند تا نیاز گیمرها به سرعت بالا و پشتیبانی از درگاه‌های متعدد را برآورده سازند. از این میان به چیپست‌های Z690، B660 و  Z590اینتل و چیپست‌های X570، B550 و A520 شرکت AMD می‌توانیم اشاره کنیم.

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر بدون عضویت در سایت

0

نظرات (10)

  • مهمان - akhbari

    آقای عالی بود مرسی خیلی بدرد میخوره اینجور مقاله ها مرسی

  • مهمان - سینا

    اگه میشه یه مطلب درباره انتخاب مادربرد مناسب هم بذارین، ممنون

  • مهمان - مهدی

    لطفا درمورد سری مادربردهای میانرده و پرچمدار و اینکه چطور تشخیص بدیم هم بگین

  • مهمان - ساسان

    کاش درمورد بهترین برندهای مادربرد هم صحبت کنید

  • مهمان - صادقی

    مقاله خیلی مفیدی بود، لطفا بیشتر درباره سوکت ها توضیح بدین

  • مهمان - َ185A

    مثل همیشه توضیحات عالی و کامل، ممنون از تیم خوب شهرسخت افزار

  • مهمان - taherkhani

    من یه سوال داشتم، میتونیم اینارو خودمون هم وصل کنیم؟

  • مهمان - Iman

    حروف ترکیبی در چیپست های اینتل چه معنی میده؟ مثل KS

  • مهمان - gharibi220

    در پاسخ به: مهمان - Iman

    s رو نمیدونم اما میدونم k یعنی قفل نشده قابلیت اورکلاک داره

  • مهمان - Meraj

    ممنون مطلب جالبی بود، اما میشد مثال های بیشتری از سایر شرکت ها آورد

ورود به شهرسخت‌افزار

ثبت نام در شهر سخت افزار
ورود به شهر سخت افزار

ثبت نام در شهر سخت افزار

نام و نام خانوادگی(*)
لطفا نام خود را وارد کنید

ایمیل(*)
لطفا ایمیل خود را به درستی وارد کنید

رمز عبور(*)
لطفا رمز عبور خود را وارد کنید

شماره موبایل
Invalid Input

جزو کدام دسته از اشخاص هستید؟(*)

لطفا یکی از موارد را انتخاب کنید