قیمت عجیب ماژول‌های دامی رم DDR5؛ وقتی صفر گیگابایت برایتان نزدیک 10 میلیون تومان آب می‌خورد!

اگر چند سال پیش کسی می‌گفت ممکن است برای خرید یک ماژول رمی چند میلیون تومان پرداخت کنید که حتی یک گیگابایت حافظه واقعی ندارد، احتمالاً باورش سخت بود. اما بحران کمبود و گرانی حافظه DDR5 حالا بازار را به نقطه‌ای رسانده که حتی ماژول‌های Dummy هم به یک محصول تجاری تبدیل شده‌اند؛ ماژول‌هایی که ظاهر یک رم کامل را دارند، نورپردازی RGB هم ارائه می‌کنند، اما خبری از تراشه‌های DRAM در آنها نیست.

طی چند سال گذشته استفاده از ماژول‌های دامی بین اسمبلرها رواج پیدا کرده و دلیل آن نیز تنها یک حفظ ظاهر زیبای داخل کیس است. این ماژول‌ها پیش از این، غالباً از سوی شرکت‌های تولیدکننده به عنوان تشویق‌کننده‌هایی همراه با کیت‌ها تک‌ماژوله عرضه می‌شدند تا علاوه بر تبلیغات، به ارائه حس بهتر زیباشناسانه داخل کیس نیز کمک کنند.

اما همانطور که عنوان شد، حالا شرکت V-Color فروش ماژول‌های دامی DDR5 خود را در بازارهای مختلف آغاز کرده و قیمت بعضی از آنها به حدود ۵۷ دلار می‌رسد. مدل‌های ترکیبی موسوم به 1+1 نیز در برخی فروشگاه‌های اروپایی با قیمت‌هایی تا حدود ۳۰۰ دلار عرضه شده‌اند. نکته عجیب ماجرا این است که در این محصولات، بخشی از پولی که پرداخت می‌کنید عملاً برای قطعه‌ای شبیه به رم است که هیچ ظرفیتی به سیستم اضافه نمی‌کند.

رم صفر گیگابایتی دقیقاً چیست؟

همانطور که عنوان شد، ماجرا در نگاه اول عجیب است، اما کاربرد این محصولات کاملاً مشخص است. ماژول‌های 0GB شرکت V-Color در واقع رم نیستند و نباید آنها را به‌عنوان حافظه قابل استفاده سیستم در نظر گرفت. این ماژول‌ها برای پر کردن اسلات‌های خالی مادربرد طراحی شده‌اند و بیشتر جنبه ظاهری دارند.

داخل این ماژول‌ها تراشه حافظه DRAM وجود ندارد و در نتیجه هیچ ظرفیتی به سیستم اضافه نمی‌شود. بخش‌هایی مانند هیت‌سینک و نورپردازی RGB ماژول دامی باعث می‌شوند که این قطعه از بیرون تقریباً شبیه یک ماژول رم واقعی به نظر برسد؛ با این تفاوت که کار اصلی رم، یعنی ذخیره موقت داده‌های مورد نیاز پردازنده، از آنها برنمی‌آید.

تا پیش از این اغلب کیت‌های ماژول دامی قیمت بسیار پایینی کمتر از 10 دلار داشتند ولی ظاهراً تب افزایش قیمت رم، روی ماژول‌های دامی هم موثر بوده است!

V-Color این محصولات را در خانواده‌های Manta XSky و Manta XFinity عرضه می‌کند. مدل‌های 0GB هر دو خانواده برای کسانی طراحی شده‌اند که می‌خواهند تمام اسلات‌های DIMM مادربردشان ظاهراً پر باشد، بدون اینکه مجبور شوند برای خرید حافظه واقعی هزینه بیشتری پرداخت کنند.

قیمت این ماژول‌های دامی از حدود ۴۳ دلار آغاز می‌شود و بسته به مدل و بازار به محدوده ۵۷ دلار نیز می‌رسد. برای محصولی که ظرفیت حافظه آن رسماً صفر گیگابایت است، همین قیمت به‌تنهایی بخش عجیب داستان ما محسوب می‌شود.

ماجرای کیت 1+1؛ نصف رم واقعی، نصف ظاهر

شاید برای اسمبلرهای حرفه‌ای این ترکیب یک اتفاق عادی باشد که طی چند سال گذشته فراگیر شده است. دسته دیگری از این محصولات، ترکیبی از یک ماژول واقعی و یک ماژول دامی است. این محصول عجیب‌تر V-Color کیت‌های 1+1 نامیده می‌شوند که در هر پکیج به جای دو ماژول حافظه واقعی، یک ماژول DDR5 واقعی و یک ماژول دامی قرار دارد.

برای نمونه، یکی از مدل‌های عرضه‌شده شامل یک ماژول واقعی 16 گیگابایتی با سرعت 6000MT/s و تأخیر CL30 است و ماژول دوم فقط برای پر کردن اسلات و ایجاد ظاهر متقارن استفاده می‌شود. مدل CL28 همین پیکربندی نیز با قیمت بالاتری عرضه شده است. قیمت این کیت‌ها در بریتانیا به حدود ۲۸۵ تا ۲۹۷ دلار و در یکی از فروشگاه‌های اروپایی حتی به حدود ۳۸۴ دلار رسیده است.

جالب است که پیش از فراگیرشدن بحران حافظه، اغلب ماژول‌های 1+1 نیز فاصله قیمتی زیادی با کیت‌های تک ماژوله نداشتند و به نوعی با یک هدیه از شرکت سازنده روبرو بودیم ولی حالا این برد PCB شبیه به ماژول که یک کیت نورپردازی RGB هم داره خود بسیار ارزشمند شده است.

ماژول دامی با رم تقلبی فرق دارد

ماژول‌های V-Color محصولاتی رسمی و مشخصاً برای استفاده تزئینی هستند و سازنده آنها را به‌عنوان Dummy یا Filler معرفی می‌کند. بنابراین اگر یک فروشنده چنین محصولی را به‌عنوان «رم 16 یا 32 گیگابایتی» بفروشد، مشکل از این رسم متفاوت عرضه محصول است، نه از ماهیت خود ماژول.

این موضوع به‌خصوص در بازاری که رم‌های تقلبی هم مشاهده شده‌اند اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. یک ماژول دامی از ابتدا قرار نیست توسط سیستم به‌عنوان حافظه واقعی شناسایی شود؛ اما در یک رم تقلبی، ممکن است ظاهر، برچسب یا حتی مشخصات درج‌شده روی محصول برای فریب خریدار تغییر داده شده باشد.

در نتیجه، صرف دیدن دو ماژول کنار یکدیگر یا حتی مشاهده مشخصات حافظه روی جعبه برای تشخیص یک کیت واقعی کافی نیست. ظرفیت قابل شناسایی توسط BIOS و سیستم‌عامل، مدل دقیق ماژول و اعتبار فروشنده از مواردی هستند که هنگام خرید رم باید مورد توجه قرار گیرند.

البته باید اضافه کنیم که این موضوع یک پیامد فنی دیگر هم دارد: استفاده از یک ماژول واقعی به همراه یک Dummy به معنی داشتن حافظه دوکاناله نیست. سیستم همچنان با یک ماژول واقعی کار می‌کند و از نظر پهنای باند، شرایط با یک کیت دوماژوله واقعی یکسان نیست. البته تأثیر این مسئله در پلتفرم‌های DDR5 بسته به پردازنده و نوع workload می‌تواند متفاوت باشد.