ادامه بحران بی‌سابقه بازار رم؛ میانگین قیمت‌ها در یک سال گذشته ۵ برابر شده است

صنعت کامپیوترهای شخصی این روزها با یکی از بدترین بحران‌های قیمتی تاریخ خود روبروست. قیمت حافظه‌های رم به کلی از واقعیت‌های بازار مصرفی جدا شده است به طوری که قیمت بعضی کیت‌های خاص به ۱۰ برابرِ کف قیمت تاریخی آنها رسیده است.

مقایسه داده‌های میانگین قیمت سایت PCPartPicker بین آگوست ۲۰۲۵ و آگوست ۲۰۲۶ (مرداد ۱۴۰۴ تا مرداد ۱۴۰۵) افزایش قیمتی نزدیکه به ۵۰۰ درصد را نشان می‌دهد. برای مثال، یک کیت ۲×۱۶ گیگابایتی DDR5 با سرعت ۶۰۰۰ مگاترانسفر بر ثانیه از ۱۰۸ دلار به ۵۷۲ دلار رسیده که رشدی معادل ۴۲۹ درصد است. وضعیت در کیت‌های با ظرفیت بالاتر حتی بدتر است.

یک کیت استاندارد ۶۴ گیگابایتی DDR5-5600 که تابستان گذشته کمتر از ۲۰۰ دلار قیمت داشت، اکنون بیش از ۱,۱۰۰ دلار فروخته می‌شود. این یعنی افزایشی نزدیک به پنج برابر برای قطعه‌ای که زمانی یک هزینه ثابت و قابل پیش‌بینی در بودجه ساخت کامپیوتر بود.

بر اساس همین اطلاعات، یک کیت رم DDR5 با ظرفیت ۱۲۸ گیگابایت که زمانی فقط ۳۲۹ دلار قیمت داشت، اکنون به ۳,۳۹۹ دلار رسیده است.

DDR4 هم از گزند بحران در امان نماند

کسانی که امیدوار بودند با پناه بردن به مادربردهای قدیمی‌تر مانند AM4 یا LGA1700 از افزایش قیمت‌ها دور بمانند نیز طعم افزایش قیمت را چشیده‌اند. هجوم خریداران به سمت پلتفرم‌های قدیمی‌تر، فشار تقاضا را به بازار DDR4 نیز منتقل کرده و قیمت این کیت‌ها را ۱۲۰ تا ۱۸۰ درصد بالا برده است.

بحران قیمت فعلی به خاک آمریکا که بالاترین آمار دیتاسنترها هوش مصنوعی در دست تأسیس را دارد محدود نیست. سایت آلمانی ComputerBase گزارش داده که میانگین قیمت رم در اروپا نسبت به شهریور سال گذشته حدود ۳۴۵ درصد افزایش یافته است. افزایش قیمت به دیگر قطعات ذخیره‌سازی هم سرایت کرده و قیمت هارد دیسک و SSD را بیش از ۱۲۵ درصد بالا برده است.

هوش مصنوعی، مقصر اصلی کمبود عرضه

بر کسی پوشیده نیست که مقصر شماره یک این بحران، توسعه دیوانه‌وار دیتاسنترهای هوش مصنوعی است.  طبق برخی گزارش‌ها، مشتریان بزرگ دیتاسنتری تقریباً تمام ظرفیت تولید تراشه‌های DRAM سال ۲۰۲۷ را رزرو کرده و پیش‌پرداخت آن را نیز پرداخته‌اند تا از تأمین آن مطمئن باشند.

نتیجه اینکه تراشه‌های DRAM اکنون به یکی از باارزش‌ترین کالاهای جهان تبدیل شده‌اند. به‌طوری که ارزش هر کیلوگرم از تراشه‌های استاندارد DRAM بیش از نصف ارزش هر کیلوگرم طلای خالص است. سازندگان کامپیوتر و گوشی هوشمند اکنون باید بر سر باقیمانده تولید با غول‌های ساخت‌وساز مراکز داده هوش مصنوعی که بازاری پرسودتر محسوب می‌شوند، رقابت کنند.

در همین رابطه بخوانید:

- قیمت RAM به 20 سال قبل برگشت؛ هوش مصنوعی دو دهه ارزانی حافظه را در چند ماه بر باد داد
- چینی‌ها رویای کاهش قیمت حافظه رم را نقش بر آب کردند

سودهای کلان تولیدکنندگان حافظه

چهار تولیدکننده اصلی حافظه در جهان یعنی SK Hynix، سامسونگ، مایکرون و CXMT چین، همگی در یک سال اخیر شاهد رشد درآمدی دو، سه برابر یا حتی بیشتر بوده‌اند. مدیرعامل SK Hynix هشدار داده که سال ۲۰۲۷ بدترین سال از نظر کمبود عرضه حافظه در تاریخ این صنعت خواهد بود و پیش‌بینی می‌کند عرضه حافظه تا سال ۲۰۳۰ به تقاضا نخواهد رسید. رئیس هیئت‌مدیره شرکت ADATA حتی بدبین‌تر (یا خوش‌بین‌تر؟) است و می‌گوید این بحران ممکن است تا ده سال دیگر ادامه یابد و ترکیدن حباب هوش مصنوعی را در آینده نزدیک بعید می‌داند.

پایان دوران حافظه ارزان؟

به نظر می‌رسد در کوتاه مدت، بازگشت قیمت‌ها به حالت عادی تنها با ترکیدن حباب هوش مصنوعی ممکن است، البته اگر حبابی وجود داشته باشد! تا آن زمان، کسانی که همین حالا به رم نیاز دارند، یا باید هزینه گزاف را بپذیرند یا با ظرفیت کمتر کنار بیایند. به هر حال به نظر می‌رسد دوران حافظه ارزان و فراوان، حداقل فعلاً، به پایان رسیده است.