روایت تسنیم از پشت‌صحنه اقتصادی اینترنت پرو؛ تبدیل «پرو» به «پروژه کاسبی»

در حالی که ابتدا هدف از «اینترنت پرو» راهکاری برای حمایت از کسب‌وکارهای وابسته به اینترنت مطرح شده بود، خبرگزاری تسنیم نوشته است که احتمال دارد با یک تغییر رویکرد، این طرح به منبعی برای تأمین مالی اپراتورها و حوزه ارتباطات بدل شده باشد.

دسترسی ویژه به اینترنت جهانی که ابتدا در قالب راهکاری برای حمایت از کسب‌وکارهای وابسته به اینترنت، در شرایط جنگی مطرح شده بود، حالا رفته‌رفته جای خود را به طرحی موسوم به «اینترنت پرو» داده است.

اما گزارش اخیر خبرگزاری تسنیم، نشان می‌دهد اینترنت پرو در زوایای پنهان خود نه تنها جبران‌کننده ضرر کسب‌وکارها نیست، بلکه با ایجاد یک بازار پرسود برای دور زدن فیلترینگ، معادله‌ای غلط برای تأمین مالی اپراتورها تعریف کرده است.

با گذشت حدود یک ماه از شروع جنگ بود که منابع رسمی و غیررسمی از تصویب تصمیم جدید شورای عالی امنیت ملی خبر دادند. هدف آن بود که در قالب این طرح، برای جبران خسارت کسب‌وکارهای وابسته به اینترنت، مجوز دسترسی ویژه به اینترنت صادر می‌شد.

این طرح که ابتدا هدف آن حمایت از کسب‌وکارهای حیاتی بود، به‌شکل محدود و با عنوان «اینترنت پرو» مطرح شد. در واقع قرار بود این طرح تنها برای گروهی خاص با نیازهای اساسی به اینترنت اجرایی شود.

اما روند اجرای آن نشان می‌دهد که دامنه دسترسی‌ها به مرور گسترده‌تر شده است. به‌طوری‌که حالا گروه‌ها و اصناف متعددی مانند وکلا، پزشکان، مهندسان، مغازه‌داران و غیره نیز در فهرست دریافت‌کنندگان قرار دارند و حتی پیامک فعال‌سازی این خدمات، بدون هماهنگی برای برخی افراد ارسال شده است.

این تغییر رویکرد، اینترنت پرو را از یک راهکار اضطراری برای برخی کسب‌وکارها به طرحی با ابعاد وسیع‌تر و فراگیرتر تبدیل کرده است که گمانه‌زنی‌هایی را مطرح می‌کند.

در همین رابطه بخوانید:

- پیگیری معاون رئیس‌جمهور جهت اختصاص اینترنت پرو به یک‌چهارم قیمت برای روستاییان
- معاون وزیر ارتباطات: اینترنت پرو آنقدر بد اجرا شد که مزایای آن زیر سوال رفت

اینترنت پرو بفروشیم تا اقتصاد دیجیتال جان بگیرد؟

آن‌طور که تسنیم عنوان کرده، برای درک ابعاد اقتصادی فروش اینترنت پرو باید ابتدا وضعیت سرمایه‌گذاری در حوزه ارتباطات کشور را در نظر گرفت.

اوایل سال ۱۴۰۴، ستار هاشمی وزیر ارتباطات، اعلام کرده بود که برای رسیدن سهم اقتصاد دیجیتال به ۱۰ درصد تولید ناخالص داخلی، لزوم کسب سرمایه‌گذاری در حدود ۲۵ تا ۳۰ میلیارد دلار برآورد شده است. این عدد در حالی بیان شده که کل سرمایه‌گذاری اپراتورهای ارتباطی در سال گذشته کمتر از ۲ میلیارد دلار بوده است.

همچنین یکی از مقامات ارشد این وزارتخانه نیاز سالانه برای توسعه و نگهداری شبکه‌های ارتباطی را حدود ۳ تا ۵ میلیارد دلار برآورد کرده است؛ ارقامی که فاصله قابل توجهی با میزان سرمایه‌گذاری فعلی دارند.

در چنین شرایطی، همزمانی اجرای طرح اینترنت پرو با این کمبود سرمایه‌گذاری، پرسشی را مطرح کرده است: «آیا این طرح که ابتدا برای حمایت از کسب‌وکارهای اینترنتی طراحی شده بود، می‌تواند به‌تدریج به مدلی برای تأمین منابع مالی حوزه ارتباطات تبدیل شود؟»

درآمد برآورد شده از اینترنت پرو برای اپراتورها

برآورد تسنیم نشان می‌دهد هزینه سالانه بسته‌های اینترنت پرو برای یک کاربر با مصرف مشخص، حدود ۳۲ میلیون تومان است، در حالی که هزینه سالانه اینترنت در بسته‌های معمولی نزدیک به ۵ میلیون تومان برآورد می‌شود. به این ترتیب، اینترنت پرو برای کاربران نهایی حدود شش برابر گران‌تر از اینترنت عادی تمام می‌شود.

همچنین در ادامه این گزارش آمده است:

اگر فرض شود حدود ۳ میلیون نفر با مصرف میانگین ۲ گیگابایت در روز از این خدمات استفاده کنند، درآمد سالانه حاصل از اینترنت پرو می‌تواند به حدود ۹۶ هزار میلیارد تومان برسد؛ رقمی معادل تقریباً ۵۰۰ میلیون دلار.

اگر هدف از اینترنت پرو، افزایش درآمد اپراتورها باشد، چنین درآمدی به‌تنهایی قادر است بخشی از شکاف سرمایه‌گذاری در اقتصاد دیجیتال را پوشش دهد. همچنین اگر در آینده تعداد کاربران افزایش یابد یا قیمت بسته‌ها دستخوش تغییر شود، ممکن است با درآمدهای بیشتری نیز همراه گردد.

باید در نظر داشت در شرایطی که اینترنت پرو خود به تحمیل هزینه‌ای مضاعف برای دسترسی به حق رایگان اینترنت آزاد منتهی شده، چگونه می‌تواند با تأمین مالی حوزه ارتباطات، به کسب‌وکارهای آسیب‌دیده کمک کند؟

این اتفاقات در شرایطی رخ می‌دهد که عموم مردم، اصناف و کسب‌وکارهای وابسته به اینترنت، تحت فشارهای اقتصادی قرار داشته و صرف هزینه 6 برابری به منظور دسترسی به اینترنت جهانی، به خودی خود آن‌ها را تحت فشار بیشتری قرار می‌دهد.

در نهایت باید بدانیم نه تنها فلسفه و درآمد حاصل از اینترنت پرو نمی‌تواند شکاف اقتصاد دیجیتال را پر کند، بلکه خود به این شکاف افزوده است.

در این شرایط، درآمدهای حاصل شده از اینترنت پرو در حوزه ارتباطات سرمایه‌گذاری شود یا خیر، در این معادله باخت-باخت، دسترسی گزینشی، تأثیر مثبتی بر وضعیت کنونی کاربران و کسب‌وکارهای آنلاین نخواهد داشت.