گرانی DDR5 و بازگشت Raptor Lake؛ چرا سوکت LGA 1700 این‌روزها دوباره محبوب شده است؟

اینتل می‌گوید پردازنده‌های Raptor Lake برای سال‌های آینده همچنان بخشی از سبد محصولات این شرکت خواهند بود. دلیل این تصمیم اما نه معرفی یک قابلیت تازه برای این نسل قدیمی، بلکه افزایش ناگهانی تقاضا برای سیستم‌های DDR4 و بالا رفتن هزینه مهاجرت به DDR5 است؛ اتفاقی که حتی موجودی پردازنده‌های قدیمی اینتل را هم تحت تأثیر قرار داده است.

Raptor Lake قرار بود به‌تدریج از صحنه کنار برود. این خانواده در سال ۲۰۲۲ معرفی شد و پس از آن، اینتل نسل‌های جدیدتری از پردازنده‌های دسکتاپ خود را روانه بازار کرد. در شرایط عادی، با ورود نسل‌های تازه، تولید و عرضه نسل‌های قدیمی‌تر هم کاهش پیدا می‌کند تا جای خود را به محصولات جدید بدهند. اما بازار حافظه ظاهراً برنامه دیگری داشته است.

رابرت هالوک، معاون و مدیر کسب‌وکار کانال Enthusiast اینتل، در گفت‌وگو با Tom's Hardware گفته است که Raptor Lake و محصولات ۱۰ نانومتری این شرکت برای سال‌های آینده همچنان بخش مهمی از سبد محصولات خواهند بود.

هالوک همچنین تأیید کرده که اینتل با «هجوم ناگهانی تقاضا» برای پردازنده‌های LGA 1700 مواجه شده است؛ تقاضایی که با افزایش قیمت DDR5 شکل گرفته و قابل پیش‌بینی هم نبوده است.

دلیل بازگشت LGA 1700، خود پردازنده نیست

نکته اصلی ماجرا در سوکت LGA 1700 است. این پلتفرم امکان استفاده از DDR4 را در کنار DDR5 فراهم می‌کند و همین موضوع حالا دوباره اهمیت پیدا کرده است.

کاربری که یک سیستم LGA 1700 با حافظه DDR4 دارد، برای ارتقای پردازنده می‌تواند همان مادربرد و حافظه را نگه دارد و فقط CPU را تعویض کند. در مقابل، مهاجرت به پلتفرم‌های جدیدتر معمولاً به خرید مادربرد و حافظه DDR5 هم نیاز دارد.

تا زمانی که DDR5 قیمت منطقی داشت، این تفاوت برای بسیاری از کاربران چندان تعیین‌کننده نبود. اما افزایش شدید قیمت حافظه در ماه‌های اخیر، حساب‌وکتاب را تغییر داده است.

پردازنده‌ای که زمانی باید آرام‌آرام از بازار خارج می‌شد، حالا دوباره مشتری پیدا کرده است.

هالوک می‌گوید وقتی کاربران به سمت سخت‌افزار ارزان‌تر می‌روند، باز هم سریع‌ترین گزینه‌ای را می‌خواهند که با بودجه آنها سازگار باشد. در شرایط فعلی، این گزینه برای سیستم‌های DDR4 هنوز می‌تواند Alder Lake یا Raptor Lake باشد. به گفته او، همین موضوع باعث شد تقاضا برای این پردازنده‌ها به‌طور ناگهانی افزایش پیدا کند؛ اتفاقی که اینتل هنگام برنامه‌ریزی تولید و سفارش ویفر‌ها نمی‌توانست پیش‌بینی کند.

مشکل اینجاست که Raptor Lake هم دیگر ارزان نیست

البته ماجرا یک نکته جالب دیگر هم دارد. اگر قرار بود بازگشت به LGA 1700 فقط به دلیل ارزان بودن پردازنده‌های Raptor Lake باشد، داستان چندان عجیب نبود. این پردازنده‌ها حالا خودشان هم با افزایش قیمت و کمبود موجودی مواجه شده‌اند.

برای نمونه، Tom's Hardware می‌گوید Core i5-14600K که بیشتر سال گذشته با قیمت حدود ۲۰۰ دلار یا کمتر فروخته می‌شد، اکنون در صورت پیدا شدن در بازار حدود ۲۵۰ دلار قیمت دارد. Core i7-14700K نیز که قیمت معمول آن حدود ۳۳۰ دلار بود، در زمان انتشار گزارش حدود ۳۸۰ دلار قیمت داشته و در برخی فروشگاه‌ها موجود نبوده است.

بنابراین کاربر امروز با یک وضعیت کمی عجیب روبه‌رو است: DDR5 گران شده، تقاضا برای پلتفرم DDR4 بالا رفته و در نتیجه، پردازنده‌ای که قرار بود به‌خاطر قدیمی شدن ارزان‌تر شود، خودش هم گران‌تر شده است.

DDR4 قرار بود کنار برود؛ حالا دوباره مادربرد برایش ساخته می‌شود

موج جدید تقاضا فقط پردازنده‌های قدیمی را تحت تأثیر قرار نداده است. تولیدکنندگان مادربرد نیز دوباره به سراغ مدل‌های DDR4 مبتنی بر LGA 1700 رفته‌اند.

این اتفاق در واقع کمی غیرمنتظره است. مادربردهای LGA 1700 با DDR4 از همان ابتدا بیشتر نقش یک راهکار انتقالی را داشتند؛ اینتل در دوره Alder Lake در حال عبور از DDR4 به DDR5 بود و با فراگیرتر شدن Raptor Lake و کاهش قیمت DDR5، مدل‌های DDR4 هم کم‌کم از مرکز توجه بازار خارج شدند.

حالا ورق برگشته است. Tom's Hardware گزارش می‌دهد که تولیدکنندگان مادربرد دوباره در حال افزایش تولید مدل‌های DDR4 هستند و گیگابایت نیز به‌تازگی یک مادربرد جدید LGA 1700 با پشتیبانی از DDR4 معرفی کرده است.

بازاری که برای مدتی تلاش می‌کرد DDR4 را پشت سر بگذارد، حالا برای پاسخ به تقاضای کاربران مجبور شده دوباره برای آن محصول بسازد.

Raptor Lake هنوز سریع است، اما دلیل ماندنش چیز دیگریست

از نظر فنی، Raptor Lake همچنان پردازنده توانمندی است. مدل‌هایی مانند Core i7-13700K و Core i7-14700K حتی در استفاده از DDR4 هم می‌توانند عملکرد مناسبی ارائه دهند و در برخی آزمون‌های بازی، عملکرد آنها با پردازنده‌هایی مانند Ryzen 7 5800X3D قابل مقایسه است. در کارهای پردازشی نیز برتری آنها نسبت به بسیاری از گزینه‌های قدیمی‌تر محسوس است.

اما این به معنی برتری DDR4 نیست. آزمایش‌های Tom's Hardware نشان داده‌اند که خود DDR4 می‌تواند در بازی‌ها به یک گلوگاه برای پردازنده‌های LGA 1700 تبدیل شود.

بنابراین جذابیت Raptor Lake امروز بیشتر از آنکه به معنای بازگشت DDR4 به‌عنوان فناوری برتر باشد، به این معناست که کاربر می‌تواند با حفظ بخش بزرگی از سیستم فعلی خود، به پردازنده‌ای نسبتاً قدرتمند دست پیدا کند. برای کسی که از قبل مادربرد و حافظه DDR4 دارد، این تفاوت مهم است.

اینتل فعلاً دلیلی برای خداحافظی با نسل 13 نمی‌بیند

اینتل نیز ظاهراً قصد ندارد در برابر این موج تقاضا بایستد. هالوک می‌گوید شرکت در حال تلاش برای بهبود موجودی Raptor Lake است و وضعیت عرضه و قیمت این پردازنده‌ها باید به‌مرور متعادل شود.

از طرف دیگر، گزارش Tom's Hardware می‌گوید اینتل برای سال آینده نیز روی محصولاتی با ریشه Raptor Lake حساب باز کرده و احتمال عرضه نسل جدیدی از این خانواده با نام Raptor Lake Next مطرح شده است. در کنار آن، پردازنده‌های Bartlett Lake نیز نشان می‌دهند که اینتل همچنان برای محصولات مبتنی بر این خانواده و فرایند ۱۰ نانومتری کاربردهایی در نظر دارد.

در نتیجه، Raptor Lake دیگر صرفاً موجودی باقی‌مانده از یک نسل قدیمی نیست. اینتل حالا عمداً می‌خواهد آن را در سبد محصولات خود نگه دارد و دلیلش را هم می‌توان خیلی ساده توضیح داد: بازار هنوز برای آن مشتری دارد.

یک چرخش عجیب در بازار PC

ماجرا از آن جهت قابل توجه است که مسیر حرکت بازار کاملاً مشخص بود. DDR5 قرار بود جای DDR4 را بگیرد، LGA 1700 قرار بود جای خود را به سوکت‌های جدیدتر بدهد و Raptor Lake هم قرار بود با آمدن نسل‌های بعدی به حاشیه برود.

اما افزایش قیمت حافظه، این روند را متوقف کرده است. حالا کاربری که قصد خرید سیستم جدید دارد، ممکن است هزینه DDR5 را ببیند و تصمیم بگیرد سراغ گزینه ارزان‌تر برود. کاربری که از قبل DDR4 دارد، ممکن است به‌جای تعویض کل پلتفرم، CPU خود را ارتقا دهد.

سازنده مادربرد هم وقتی ببیند تقاضا برگشته، دوباره برای همان پلتفرم محصول تولید می‌کند. این زنجیره در نهایت به جایی می‌رسد که اینتل برای Raptor Lake چند سال آینده را هم در نظر گرفته است.

پردازنده‌ای که قرار بود با آمدن نسل‌های جدید به پایان مسیرش نزدیک شود، حالا به لطف یک مشکل در بخش دیگری از بازار، دوباره برایش جا باز شده است. شاید کنایه ماجرا همین باشد: کاربران لزوماً به Raptor Lake برنگشته‌اند؛ آنها فقط فعلاً حاضر نیستند برای رفتن به نسل بعدی، پول DDR5 را هم بپردازند.