هوش مصنوعی تاکنون بیش از هر چیز با GPU و شتابدهندههای اختصاصی شناخته شده است، اما رشد نسل جدید کاربردهای AI در حال ایجاد تقاضای بزرگی برای یک جزء قدیمیتر دیتاسنترها یعنی CPU است. برآوردهای جدید نشان میدهد بازار قابلدسترس پردازندههای سرور میتواند تا سال ۲۰۳۰ از ۲۱۰ میلیارد دلار عبور کند و بخش عمده این بازار مستقیماً به زیرساختهای هوش مصنوعی مربوط خواهد بود؛ اتفاقی که میتواند رقابت AMD و Intel را وارد مرحله تازهای کند.
تا همین چند سال پیش، وقتی صحبت از سختافزار مورد نیاز هوش مصنوعی بود، تقریباً همه نگاهها به GPUها میرفت. آموزش مدلهای بزرگ و اجرای بسیاری از بارهای کاری AI به توان پردازشی موازی بسیار بالایی نیاز دارد و همین موضوع باعث شد شرکتهایی مانند NVIDIA به بازیگران اصلی این بازار تبدیل شوند. اما رشد Agentic AI معادله را کمی پیچیدهتر کرده است.
یک عامل هوشمند فقط مدل را اجرا نمیکند. برای انجام یک وظیفه ممکن است چندین بار به مدل مراجعه کند، داده جمعآوری کند، APIهای مختلف را فراخوانی کند، نتایج را بررسی کند و بین سرویسهای مختلف ارتباط برقرار کند. در چنین سناریویی، CPU باید بخش بزرگی از مدیریت پردازشها، جابهجایی داده، زمانبندی وظایف و ارتباط میان سرویسها را بر عهده بگیرد.
بنابراین قرار نیست CPU جای GPU را بگیرد؛ مسئله این است که زیرساخت AI به هر دو نیاز دارد و با بزرگتر شدن این زیرساختها، نیاز به CPUهای قدرتمندتر نیز افزایش پیدا میکند.
بازار CPU سرور میتواند به ۲۱۰ میلیارد دلار برسد
بر اساس برآوردهای مورد استناد Wccftech، مجموع بازار قابلدسترس (TAM) پردازندههای سرور میتواند تا سال ۲۰۳۰ از ۲۱۰ میلیارد دلار عبور کند. نکته مهم این است که حدود ۱۸۰ میلیارد دلار از این بازار به CPUهای مورد استفاده در زیرساختهای AI اختصاص خواهد داشت و تنها حدود ۳۰ میلیارد دلار به کاربردهای غیرمرتبط با AI مربوط میشود.
به بیان ساده، اگر این برآورد محقق شود، حدود ۸۶ درصد از بازار قابلدسترس CPU سرور در سال ۲۰۳۰ به نوعی با زیرساختهای هوش مصنوعی گره خواهد خورد.
البته این ارقام برآورد TAM هستند و نباید آنها را با درآمد قطعی شرکتها اشتباه گرفت؛ اما اندازه بازار مورد انتظار نشان میدهد AI فقط برای GPUها بازار بزرگی ایجاد نکرده و میتواند به یکی از مهمترین محرکهای رشد CPUهای سرور نیز تبدیل شود.
حتی AMD نیز برآورد خود از اندازه بازار CPU سرور در سال ۲۰۳۰ را به بیش از ۱۲۰ میلیارد دلار افزایش داده است؛ موضوعی که نشان میدهد سازندگان پردازنده نیز رشد تقاضای ناشی از AI را جدی گرفتهاند.
این بار فقط Intel و AMD با هم رقابت نمیکنند
رشد بازار CPU سرور در حالی اتفاق میافتد که ساختار رقابت این بخش نیز در حال تغییر است. اینتل سالها بازیگر اصلی بازار پردازندههای سرور بود و AMD نیز مهمترین رقیب آن در اکوسیستم x86 محسوب میشد. اما حالا پردازندههای Arm نیز به گزینهای جدی برای دیتاسنترهای بزرگ تبدیل شدهاند.
AWS، گوگل و مایکروسافت همگی پردازندههای اختصاصی مبتنی بر Arm را توسعه دادهاند و شرکتهایی مانند NVIDIA نیز با پردازندههای Arm خود وارد بازار سرور شدهاند. این تراشهها میتوانند برای برخی کاربردهای خاص، بهویژه در دیتاسنترهای بزرگ و محیطهای ابری، از نظر مصرف انرژی و هزینه عملیاتی جذاب باشند.
بنابراین رقابت آینده فقط AMD در برابر Intel نیست. این دو شرکت در داخل اکوسیستم x86 با یکدیگر رقابت میکنند، در حالی که Arm و تراشههای سفارشی شرکتهای ابری از بیرون همین بازار را هدف گرفتهاند.
AMD حالا سهم بزرگی از بازار x86 سرور دارد
در این میان، AMD موقعیت بسیار بهتری نسبت به چند سال قبل دارد. پردازندههای EPYC در سالهای اخیر بهطور پیوسته سهم خود را در بازار سرور افزایش دادهاند و بر اساس دادههای سهماهه نخست ۲۰۲۶، AMD حدود ۳۳.۲ درصد از تعداد پردازندههای سرور x86 فروختهشده و ۴۶.۲ درصد از درآمد این بازار را در اختیار داشته است.
این اختلاف میان سهم واحدی و درآمدی نیز نکته مهمی دارد: AMD بخش قابل توجهی از رشد خود را در پردازندههای قدرتمندتر و گرانتر سرور به دست آورده است.
اگر بازار CPUهای مورد استفاده در زیرساختهای AI طی سالهای آینده رشد کند و معماری x86 همچنان بخش بزرگی از آن را در اختیار داشته باشد، AMD از موقعیت بسیار خوبی برای افزایش درآمد خود برخوردار خواهد بود.
اما اینجا یک نکته جالب وجود دارد؛ حتی اگر x86 برنده بماند، الزاماً Intel برنده نخواهد بود. محصول اصلی AMD و Intel پردازندههای x86 است و افزایش سهم این معماری میتواند در نهایت بیشتر به نفع شرکتی تمام شود که سهم بیشتری از آن را در اختیار میگیرد. با توجه به جایگاه فعلی EPYC، AMD دیگر آن رقیب کوچکی نیست که صرفاً برای سهمی از بازار Intel تلاش کند.
آینده CPU سرور فقط به x86 ختم نمیشود
البته نباید رشد AMD را به معنی شکست Arm دانست. شرکتهای بزرگ ابری انگیزه زیادی برای طراحی CPU اختصاصی دارند؛ زیرا در مقیاس دیتاسنتر، حتی کاهش نسبتاً کوچک در مصرف انرژی یا هزینه عملیاتی هر پردازنده میتواند در نهایت به صرفهجویی بزرگی منجر شود.
به همین دلیل، پردازندههای اختصاصی مبتنی بر Arm در حال گسترش هستند و همزمان معماریهای x86 نیز تلاش میکنند مزیت خود را در عملکرد، سازگاری نرمافزاری و اکوسیستم گسترده حفظ کنند.
در واقع، بازار آینده احتمالاً ترکیبی از این گزینهها خواهد بود: پردازندههای x86 از Intel و AMD، CPUهای Arm تجاری، و تراشههای سفارشی طراحیشده برای نیازهای خاص شرکتهای ابری.
موج AI فقط GPU نمیخواهد
رشد Agentic AI یک نکته مهم را درباره زیرساختهای آینده روشن کرده است. هرچه تعداد عاملهای هوشمند و تعاملات آنها بیشتر شود، دیتاسنترها فقط به شتابدهندههای سریعتر نیاز نخواهند داشت؛ بلکه باید بتوانند حجم بسیار بیشتری از درخواستها، دادهها و وظایف همزمان را مدیریت کنند.
در چنین محیطی، CPU همچنان در کنار GPU یا سایر شتابدهندهها قرار دارد، اما نقش آن در مدیریت پردازشها، ارتباط میان سرویسها و آمادهسازی و پردازش دادهها اهمیت بیشتری پیدا میکند.
به همین دلیل، رشد بازار CPU سرور را نباید نشانه بازگشت CPU به جایگاه GPU دانست. ماجرا بزرگتر شدن کل زیرساخت محاسباتی AI است.
و در این بازار بزرگتر، رقابت برای AMD و Intel جدیتر از همیشه خواهد بود؛ چراکه آنها نهتنها باید سهم یکدیگر را هدف بگیرند، بلکه باید مراقب رشد Arm و پردازندههای اختصاصی شرکتهای ابری نیز باشند.
اگر برآوردهای فعلی درست از آب دربیاید، تا سال ۲۰۳۰ بازار CPUهای سرور به یکی از بزرگترین بخشهای سختافزار AI تبدیل خواهد شد. در آن زمان، احتمالاً سؤال اصلی دیگر این نخواهد بود که «آیا x86 در عصر AI زنده میماند؟»؛ سؤال مهمتر این است که از میان Intel و AMD، چه کسی سهم بیشتری از این بازار عظیم را برای خود نگه میدارد.
نظر خود را اضافه کنید.
برای ارسال نظر وارد شوید
ارسال نظر بدون عضویت در سایت