هوش مصنوعی وارد اتاق عمل شد؛ یک میلی‌متر خطا می‌توانست بیمار را نابینا کند

برای نخستین بار درد نیا یک تیم جراحی در لندن از هوش مصنوعی به‌صورت زنده حین برداشتن تومور مغزی استفاده کرد. در این روش هوش‌مصنوعی تصاویر دوربین جراحی را در لحظه تحلیل می‌کرد و با مشخص کردن محل عصب‌ها، رگ‌های خونی و سایر بخش‌های حساس، به جراحان کمک می‌کرد مسیر ایمن‌تری برای برداشتن تومور پیدا کنند.

این عمل در ماه مه در بیمارستان ملی نورولوژی و جراحی مغز و اعصاب لندن انجام شد و مقام‌های بهداشتی بریتانیا آن را نخستین عمل موفقیت‌آمیز برداشتن تومور مغزی با کمک هوش مصنوعی اعلام کرده‌اند.

هوش مصنوعی وارد حساس‌ترین بخش اتاق عمل شد

بیمار این عمل مردی ۴۸ ساله بود که یک تومور ۱۱ میلی‌متری روی غده هیپوفیز داشت. مشکل اینجا بود که هیپوفیز در نزدیکی عصب‌های بینایی و رگ‌های خونی مهم قرار دارد و جراح فضای بسیار محدودی برای مانور دارد.

طبق اعلام مقام‌های بهداشتی، در این ناحیه حتی یک میلی‌متر خطا می‌تواند عواقب بسیار جدی مانند نابینایی، سکته مغزی یا حتی مرگ داشته باشد.

در چنین شرایطی، سیستم هوش مصنوعی تصاویر زنده محل جراحی را بررسی می‌کرد و بخش‌های مختلف مغز را با رنگ‌های متفاوت مشخص می‌کرد تا جراح بتواند عصب‌ها و رگ‌هایی را که باید از آنها محافظت شود، راحت‌تر تشخیص دهد.

به بیان ساده هوش مصنوعی قرار نبود جای جراح را بگیرد یا خودش ابزار جراحی را حرکت دهد؛ بلکه مانند یک دستیار بینایی بسیار سریع در کنار تیم پزشکی قرار گرفته بود و اطلاعاتی را که از تصاویر جراحی استخراج می‌کرد، در اختیار پزشکان می‌گذاشت.

هوش مصنوعی چگونه این بخش‌های حساس را تشخیص می‌دهد؟

این سیستم توسط Sophia Bano، دانشیار رباتیک و هوش مصنوعی در UCL و تیم او توسعه داده شده است. مدل هوش مصنوعی با استفاده از صدها ویدئوی جراحی آموزش دیده تا بتواند طیف گسترده‌ای از شرایطی را که ممکن است در جریان عمل با آنها مواجه شود، بشناسد.

طبق توضیحات تیم سازنده، این مدل هوش مصنوعی می‌تواند در جریان عمل بخش‌های مهم آناتومی، ابزارهای جراحی و تعامل میان بافت‌ها و ابزارها را شناسایی کند.

البته این فناوری پیش از این در همین بیمارستان برای تحقیقات مورد استفاده قرار گرفته بود، اما این نخستین بار بود که در یک عمل واقعی روی بیمار به کار گرفته شد.

خوشبختانه نتیجه عمل امیدوارکننده بوده است. بیمار می‌گوید پس از به هوش آمدن توانسته اتاق را به‌وضوح ببیند و تنها یک هفته بعد نیز بدون عینک یا عصا راه می‌رفته است. او اکنون به شغل خود بازگشته است.

این عمل با حمایت مالی National Institute for Health and Care Research و در قالب یک کارآزمایی بالینی انجام شده است. بنابراین هنوز برای قضاوت درباره میزان تأثیر این فناوری در مقیاس گسترده، به آزمایش‌ها و داده‌های بیشتری نیاز داریم.

جالب اینکه محل انجام این عمل نیز سابقه‌ای طولانی در جراحی مغز و اعصاب دارد. بیمارستان NHNN در سال ۱۸۵۹ تأسیس شده و به‌عنوان نخستین بیمارستان اختصاصی جراحی مغز و اعصاب در جهان شناخته می‌شود.