هسته لینوکس بیش از سه دهه است که با نام لینوس توروالدز گره خورده؛ مهندسی که از سال ۱۹۹۱ تاکنون هدایت فنی یکی از مهمترین پروژههای نرمافزاری تاریخ جهان را بر عهده داشته است. حالا برای نخستینبار، جامعه توسعهدهندگان لینوکس بهطور رسمی اعلام کرده اگر روزی توروالدز کنار برود یا نتواند این نقش را ادامه دهد، چه مسیری برای آینده هسته در نظر گرفته شده است.
پس از ۳۴ سال توسعه مداوم و هدایت بیوقفه هسته لینوکس توسط لینوس توروالدز، جامعه توسعهدهندگان این پروژه متنباز سرانجام برای یکی از مهمترین سناریوهای ممکن، یعنی غیبت یا کنارهگیری رهبر فنی خود، یک برنامه رسمی تدوین کرده است. اقدامی که شاید دیرهنگام به نظر برسد، اما نشاندهنده بلوغ ساختاری یکی از حیاتیترین پروژههای نرمافزاری جهان است.
لینوس توروالدز از سال ۱۹۹۱ تاکنون نقش نگهدارنده اصلی (Lead Maintainer) هسته لینوکس را بر عهده داشته است. به عقیده بسیاری از صاحبنظران دنیای نرمافزار نقش فعلی لاینوس عملاً او را به نقطه ثقل تصمیمگیریهای فنی این پروژه تبدیل کرده است.
خود توروالدز پیشتر با لحنی صریح اشاره کرده بود که جامعه هسته لینوکس «در حال پیر شدن و خاکستری شدن» است. با این حال، تا همین اواخر هیچ سازوکار رسمی و مدونی برای جایگزینی او در شرایط اضطراری وجود نداشت.
برنامه جایگزینی لینوس توروالدز دقیقاً چیست؟
طبق گزارش Toms Hardware، بر اساس تصمیم جدید، یک طرح اضطراری تعریف شده که تنها در صورتی فعال میشود که انتقال مسئولیت بهصورت طبیعی و بدون تنش انجام نشود. این برنامه قرار نیست بهصورت روزمره یا پیشدستانه اجرا شود، بلکه صرفاً برای شرایط خاص مانند بازنشستگی ناگهانی، بروز مشکل جدی یا عدم امکان ادامه فعالیت توروالدز طراحی شده است.
به صورت خلاصه، در صورت کنارهگیری لینوس توروالدز، جامعه هسته لینوکس با فعالسازی یک برنامه اضطراری، طی حداکثر دو هفته و از طریق تصمیمگیری جمعی، رهبر جدید پروژه را انتخاب و نتیجه را بهصورت عمومی اعلام میکند.
در گام نخست، فردی با عنوان هماهنگکننده انتخاب میشود. این نقش یا به آخرین برگزارکننده نشست Maintainers Summit سپرده خواهد شد، یا به رئیس فعلی هیئت موسم به TAB که تیم مشورتی فنی بنیاد لینوکس است.
هماهنگکننده موظف است حداکثر ظرف ۷۲ ساعت، گفتوگو با مدعوین آخرین نشست Maintainers Summit را آغاز کند. اگر بیش از ۱۵ ماه از آخرین نشست گذشته باشد، تعیین فهرست افراد دعوتشده بر عهده هیئت مشورتی فنی بنیاد لینوکس خواهد بود. این گروه همچنین اختیار دارد سایر نگهدارندگان کلیدی هسته را نیز به فرآیند تصمیمگیری اضافه کند.
تصمیمگیری جمعی و اعلام رسمی
پس از شکلگیری این گروه، تصمیم نهایی باید حداکثر ظرف دو هفته اتخاذ شود و نتیجه آن از طریق فهرستهای پستی رسمی (Mailing Lists) به اطلاع کل جامعه توسعهدهندگان هسته لینوکس برسد. این رویکرد مبتنی بر شفافیت، اجماع و مشارکت جمعی است؛ همان اصولی که از ابتدا ستون فقرات توسعه لینوکس را تشکیل دادهاند.
نکته قابل توجه اینجاست که حتی بدون وجود چنین برنامهای، بسیاری معتقدند جامعه هسته لینوکس توانایی بالایی در خودمدیریتی دارد. خود توروالدز نیز پیشتر اشاره کرده بود که پروژههای متنباز بسیار کمی وجود دارند که «نگهدارندگانی داشته باشند که بیش از سه دهه بهطور مستمر در آن فعال بودهاند».
ضریب اتوبوس؛ نقطه ضعف پنهان لینوکس؟
این تصمیم جدید بهطور مستقیم به مفهومی کلیدی در مدیریت پروژههای نرمافزاری اشاره دارد: ضریب اتوبوس (Bus Factor)؛ یعنی تعداد افرادی که اگر بهطور ناگهانی از پروژه حذف شوند، پروژه با بحران جدی مواجه میشود. با وجود جامعه بزرگ و توانمند توسعهدهندگان، ضریب اتوبوس هسته لینوکس تاکنون عملاً نزدیک به صفر در نظر گرفته میشد، چرا که نقش توروالدز جایگزین مشخصی نداشت.
توروالدز در سالهای گذشته نگرانیهایی درباره تعداد نگهدارندگان مطرح کرده بود، اما از نظر توان فنی نیروهای جدید اطمینان دارد و حتی گفته است:
این فرآیند فوری نیست، اما افراد جدید وارد میشوند و چند سال بعد به توسعهدهندگان اصلی تبدیل میشوند.
این موضوع به خودی خود نشاندهنده پویایی و چرخه انتقال دانش در جامعه لینوکس است.
توروالدز همچنان به کار خود در بنیاد لینوکس ادامه میدهد
در حال حاضر، لینوس توروالدز هیچ نشانهای از تمایل به کنارهگیری از هدایت هسته لینوکس بروز نداده است. با این حال، تدوین یک برنامه رسمی برای آینده، گامی مهم در افزایش تابآوری این پروژه حیاتی محسوب میشود؛ اقدامی که میتواند ضریب اتوبوس لینوکس را از عدد صفر فاصله دهد و آینده این اکوسیستم را امنتر از گذشته کند.
نظر خود را اضافه کنید.
برای ارسال نظر وارد شوید
ارسال نظر بدون عضویت در سایت