کاوشگر وویجر 1 هنوز نمرده است؛ ارسال پیام از فاصله 25 میلیارد کیلومتری زمین

فضاپیمای Voyager 1 که در سال 1977 توسط ناسا پرتاب شد، اکنون به فاصله‌ای رسیده که ارسال یک سیگنال رادیویی با سرعت نور بیش از 22 ساعت طول می‌کشد تا به زمین برسد. این فضاپیما همچنان فعال است و داده‌هایی را خارج از منظومه شمسی به زمین ارسال می‌کند.

وویجر 1 اکنون حدود 25 میلیارد کیلومتر از زمین فاصله دارد؛ یعنی بیش از 170 برابر فاصله زمین تا خورشید. در چنین فاصله‌ای حتی نور نیز حدود 23 ساعت زمان نیاز دارد تا این شکاف عظیم را طی کند. این فاصله هر روز بیشتر هم می‌شود، زیرا فضاپیما همچنان با سرعت در حال دور شدن از منظومه شمسی است.

این تأخیر شدید باعث شده ارتباط با وویجر 1 عملاً غیر بلادرنگ باشد. هر فرمانی که از زمین ارسال می‌شود نزدیک به یک روز طول می‌کشد تا به فضاپیما برسد و پاسخ آن نیز پس از حدود همان زمان به زمین بازمی‌گردد. بنابراین هر تبادل اطلاعات، یک چرخه نزدیک به 48 ساعته دارد.

نقطه عطف مأموریت وویجر 1 در سال 2012 رقم خورد، زمانی که این فضاپیما از مرز هلیوپاز عبور کرد؛ مرزی که در آن تأثیر باد خورشیدی پایان یافته و فضای میان‌ستاره‌ای آغاز می‌شود. از آن زمان تاکنون، این کاوشگر نخستین و دورترین ابزار ساخت بشر است که از خارج از منظومه شمسی داده ارسال می‌کند.

در حال حاضر تنها دو ابزار علمی روی آن فعال هستند که وضعیت پلاسما و میدان‌های مغناطیسی محیط میان‌ستاره‌ای را بررسی می‌کنند. داده‌های این ابزارها از طریق شبکه عظیم آنتن‌های NASA Deep Space Network به زمین منتقل می‌شود؛ سیگنالی بسیار ضعیف که پس از حدود یک روز سفر در فضا دریافت و استخراج می‌شود.

اراز ادامه فعالیت این فضاپیما در منبع انرژی خاص آن است. به جای پنل‌های خورشیدی، وویجر 1 از سه ژنراتور رادیوایزوتوپی استفاده می‌کند که گرمای حاصل از واپاشی پلوتونیوم را به برق تبدیل می‌کنند؛ نوعی باتری هسته‌ای بدون قطعات متحرک.

در زمان پرتاب، توان خروجی این سیستم حدود 470 وات بود، اما اکنون به حدود 230 وات کاهش یافته و هر سال نیز چند وات دیگر افت می‌کند. این میزان انرژی حتی از مصرف چند لامپ خانگی هم کمتر است، اما همچنان برای حفظ ارتباط حداقلی کافی بوده است.

کاهش تدریجی توان، مهم‌ترین چالش مأموریت محسوب می‌شود. ناسا طی سال‌های اخیر برای افزایش عمر عملیاتی، به‌صورت مرحله‌ای برخی سامانه‌ها و گرم‌کن‌ها را خاموش کرده و تنها تجهیزات ضروری را فعال نگه داشته است. در سال 2026 نیز یک آشکارساز دیگر برای صرفه‌جویی انرژی غیرفعال شد.

پیش‌بینی می‌شود وویجر 1 بتواند تا اوایل دهه 2030 همچنان داده‌های ابتدایی ارسال کند. یکی از نقاط مهم پیش رو، رسیدن سیگنال وویجر 1 به فاصله «یک روز نوری» از زمین است؛ جایی که پیام آن 24 ساعت کامل در راه خواهد بود. این اتفاق حدود نوامبر 2026 پیش‌بینی می‌شود و رکوردی تاریخی برای دورترین ارتباط انسانی خواهد بود.