سازمان فناوری اطلاعات ایران با انتشار فراخوانی تازه، از شرکتها خواسته برای دریافت «پروانه اپراتوری هوش مصنوعی» اقدام کنند؛ فراخوانی که یک شرط کلیدی آن، یعنی حداقل توان پردازشی ۲۰۰ پتافلاپس، توجه بسیاری از فعالان حوزه فناوری را به خود جلب کرده و پرسشهایی جدی درباره ظرفیت واقعی زیرساخت پردازشی کشور ایجاد کرده است.
سازمان فناوری اطلاعات ایران بهتازگی فراخوانی را با هدف «ساماندهی زیستبوم هوش مصنوعی» منتشر کرده که بر اساس آن، شرکتها و اشخاص حقوقی واجد شرایط میتوانند برای دریافت پروانه اپراتوری هوش مصنوعی اقدام کنند. این فراخوان در چارچوب تقسیم کار ملی هوش مصنوعی و مأموریتهای محولشده به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات صادر شده و متقاضیان تنها ۱۰ روز کاری پس از انتشار فراخوان فرصت دارند مدارک خود را به معاونت خدمات پایه و داراییهای دیجیتال سازمان فناوری اطلاعات ایران ارائه دهند.
بر اساس متن رسمی فراخوان، از جمله شروط کلیدی برای دریافت این پروانه، برخورداری از زیرساخت پردازشی با توان حداقل ۲۰۰ پتافلاپس، شبکه و زیرساخت فنی مناسب، ظرفیت ذخیرهسازی، سابقه اجرای پروژههای موفق در حوزه هوش مصنوعی، توان تأمین نیروی انسانی متخصص و قابلیت سرمایهگذاری و ارائه خدمات از لایه زیرساخت تا لایه کاربرد عنوان شده است. تحویل مدارک نیز صرفاً بهصورت حضوری و از طریق دبیرخانه سازمان فناوری اطلاعات ایران انجام میشود.
مقایسه شرط ۲۰۰ پتافلاپس با ظرفیت اعلامی سکوهای ملی
نکته قابل توجه در این فراخوان، عدد ۲۰۰ پتافلاپس بهعنوان حداقل توان پردازشی موردنیاز است؛ عددی که در مقایسه با آمارهای رسمی پیشین، فاصله معناداری را نشان میدهد.
بر اساس گزارش خبرگزاری تسنیم در مرداد ۱۴۰۴، «سکوی ملی هوش مصنوعی» به توان پردازشی بیش از ۱۰ پتافلاپس دست یافته و از آن بهعنوان بزرگترین زیرساخت پردازشی کشور در این حوزه یاد شده است
در ادامه، طبق گزارش دیگری از تسنیم در آبان ۱۴۰۴، ظرفیت پردازشی کشور به حدود ۲۰ پتافلاپس رسیده و پیشبینی شده که این عدد تا پایان سال ۱۴۰۴ به ۹۰ پتافلاپس افزایش یابد
همچنین در ادامه این گزارش، هدفگذاری رسیدن به ۲۰۰ پتافلاپس تا پایان سال ۱۴۰۵ مطرح شده است؛ هدفی که تحقق آن بهطور رسمی به آینده موکول شده و هنوز بهعنوان ظرفیت بالفعل کشور اعلام نشده است.
حداقل ۲۰۰ پتافلاپس؛ شرط اپراتوری هوش مصنوعی، فراتر از ظرفیت اعلامشده فعلی کشور
با توجه به این هدفگذاری مشخص نیست که آیا هدف معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری این است که این توان پردازشی را از یک شرکت تأمین کند؟ شاید هم بتوان گفت که برنامه بر این است که حداقل یک اپراتور باید در این زمینه شروع به کار کند.
فاصله ظرفیت موجود تا شرط فراخوان
با کنار هم قرار دادن این دادهها، این پرسش مطرح میشود که چگونه شرط حداقل ۲۰۰ پتافلاپس برای اپراتورهای هوش مصنوعی تعیین شده، در حالی که ظرفیتهای اعلامی رسمی کشور هنوز به این سطح نرسیدهاند یا تحقق آنها به افق زمانی آینده حواله داده شده است.
این موضوع بهویژه از آن جهت اهمیت دارد که تأمین چنین ظرفیتی، مستلزم دسترسی گسترده به سختافزارهای پیشرفته، زنجیره تأمین پایدار، نیروی انسانی متخصص و زیرساخت ارتباطی مناسب است.
ابهام در تعریف «اپراتور هوش مصنوعی»
در متن فراخوان، اگرچه الزامات فنی و سازمانی متقاضیان بهصورت کلی مشخص شده، اما تعریف دقیق نقش و دامنه فعالیت «اپراتور هوش مصنوعی» بهروشنی تبیین نشده است؛ مشخص نیست این اپراتورها قرار است صرفاً تأمینکننده توان پردازشی (Compute Provider) باشند، یا نقش پلتفرمی، خدمات ابری، میزبانی مدلها و حتی ارائه سرویسهای کاربردی را نیز بر عهده خواهند داشت. همین ابهام، ارزیابی عملی بودن برخی شروط اعلامشده را با چالش مواجه میکند.
جمعبندی
فراخوان صدور پروانه اپراتوری هوش مصنوعی را میتوان گامی در جهت تنظیمگری و ساختارمند کردن بازار خدمات هوش مصنوعی در کشور دانست؛ با این حال، شرطگذاریهای فنی بهویژه در حوزه توان پردازشی، در مقایسه با ظرفیتهای رسمی اعلامشده، پرسشهایی جدی درباره دامنه متقاضیان بالقوه، مدل اجرایی این اپراتورها و نسبت آنها با پروژههای ملی موجود ایجاد میکند. پاسخ به این پرسشها، احتمالاً نیازمند شفافسازی بیشتر از سوی نهاد صادرکننده فراخوان در مراحل بعدی خواهد بود.
نظر خود را اضافه کنید.
برای ارسال نظر وارد شوید
ارسال نظر بدون عضویت در سایت