گوشی‌های ارزان در خطرند؛ چرا شرکت‌ها دیگر برای فروش بیشتر رقابت نمی‌کنند؟

بازار گوشی‌های هوشمند ممکن است در سال آینده با یک تغییر مهم روبه‌رو شود. افزایش شدید قیمت حافظه، هزینه تولید گوشی را بالا برده و در بخش ارزان‌قیمت بازار به جایی رسیده که فروش بیشتر برخی مدل‌ها دیگر لزوماً به معنای سود بیشتر نیست. حالا شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد سازندگان گوشی به‌جای جنگیدن برای افزایش تعداد فروش، ممکن است به کاهش تولید مدل‌های کم‌سود و حفظ حاشیه سود روی بیاورند.

تصمیم اخیر سامسونگ یکی از جدی‌ترین نشانه‌های این تغییر است. بر اساس گزارش اختصاصی رسانه کره‌ای MoneyToday، بخش موبایل سامسونگ از تأمین‌کنندگان خود خواسته است حجم تولید گوشی در سه‌ماهه چهارم ۲۰۲۶ را بین ۲۰ تا ۳۰ درصد کاهش دهند. این کاهش حتی از افت فصلی معمول تولید سامسونگ بیشتر است. برآورد IDC برای سه‌ماهه چهارم، تولید حدود ۵۲ میلیون گوشی را نشان می‌دهد که حدود ۱۲ درصد کمتر از سه‌ماهه سوم است، اما برنامه جدید سامسونگ کاهش بیشتری را هدف گرفته است.

اما حقیقت ماجر این است که دلیل این تصمیم هم فقط ضعیف شدن تقاضا نیست. افزایش قیمت حافظه به یکی از عوامل اصلی فشار بر سودآوری گوشی‌ها تبدیل شده است.

حافظه؛ قطعه‌ای که معادله بازار گوشی را به هم زده است

رونق هوش مصنوعی در دیتاسنترها تقاضا برای انواع حافظه را به‌شدت افزایش داده است. تولیدکنندگان حافظه نیز بخشی از ظرفیت خود را به محصولات مورد استفاده در سرورها و زیرساخت‌های هوش مصنوعی اختصاص داده‌اند؛ محصولاتی که ارزش افزوده و حاشیه سود بالاتری دارند.

موسسه آماری TrendForce نیز در تازه‌ترین گزارش خود می‌گوید تولیدکنندگان حافظه همچنان در سه‌ماهه چهارم ظرفیت فرآیندهای پیشرفته را به محصولات سروری اختصاص می‌دهند و عرضه Mobile DRAM تحت فشار باقی خواهد ماند. این مؤسسه پیش‌بینی کرده قیمت قراردادی DRAM معمولی در سه‌ماهه چهارم ۱۰ تا ۱۵ درصد دیگر افزایش پیدا کند و تأکید کرده که قیمت Mobile DRAM نیز همچنان تحت تأثیر افزایش هزینه‌ها و محدود شدن تخصیص ظرفیت قرار دارد.

Counterpoint نیز تصویر مشابهی ارائه می‌دهد. بر اساس داده‌های این مؤسسه، قیمت حافظه مورد استفاده در گوشی‌ها در سه‌ماهه دوم ۲۰۲۶ بیش از ۸۰ درصد نسبت به فصل قبل افزایش یافته است. در گوشی‌های ارزان‌قیمت، هزینه قطعات یا همان BOM در همین دوره نسبت به سال قبل حدود ۷۰ درصد افزایش داشته که تقریباً تمام این افزایش از سمت حافظه آمده است. Counterpoint می‌گوید سازندگان گوشی در واکنش به این شرایط، سفارش محصولات Entry-level را کاهش داده و سبد محصولات خود را برای جلوگیری از زیان کوتاه‌مدت تغییر داده‌اند.

این نکته اهمیت زیادی دارد، چون نشان می‌دهد موضوع فقط پیش‌بینی درباره آینده نیست. کاهش تولید گوشی‌های ارزان‌قیمت همین حالا شروع شده است.

چرا گوشی‌های ارزان‌قیمت بیشتر آسیب می‌بینند؟

در یک گوشی گران‌قیمت، افزایش هزینه قطعات را می‌توان تا حدی با افزایش قیمت نهایی جبران کرد. مشتری محصولات پریمیوم نیز معمولاً حساسیت کمتری نسبت به افزایش قیمت دارد. اما در گوشی‌های اقتصادی، چند ده دلار افزایش هزینه می‌تواند بخش قابل توجهی از حاشیه سود سازنده را از بین ببرد. در واقع مشکل اصلی به حاشیه سود مربوط می‌شود.

Counterpoint در بررسی دیگری که در ابتدای سال منتشر کرد، نشان داده بود که در گوشی‌های زیر ۲۰۰ دلار، افزایش قیمت حافظه می‌تواند حدود ۴۳ درصد از کل هزینه ساخت را به حافظه اختصاص دهد. این مؤسسه همان زمان هشدار داده بود شرکت‌هایی که برای افزایش سهم بازار به محصولات Entry-level وابسته هستند، در معرض زیان کوتاه‌مدت قرار خواهند گرفت و احتمال کاهش حجم عرضه این مدل‌ها وجود دارد.

اکنون داده‌های جدیدتر نشان می‌دهند این سناریو در حال تبدیل شدن به واقعیت است.

سامسونگ؛ نمونه‌ای از تغییری که ممکن است به کل بازار برسد

اهمیت اتفاق سامسونگ فقط در کاهش تولید این شرکت نیست. سامسونگ یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان گوشی جهان است و ساختار سبد محصولاتش هم از گوشی‌های اقتصادی تا پرچمدار را پوشش می‌دهد.

این شرکت در گزارش مالی سه‌ماهه دوم سال نیز مستقیماً از فشار افزایش هزینه قطعات بر کسب‌وکار موبایل خود خبر داده بود. بخش MX سامسونگ با وجود رشد درآمد و فروش مناسب سری Galaxy S26 و Galaxy A، در این فصل همراه با بخش شبکه ۷۰۰ میلیارد وون زیان عملیاتی ثبت کرد. سامسونگ در همان گزارش اعلام کرد که در نیمه دوم سال روی گسترش فروش پرچمدارها و استراتژی مبتنی بر محصولات رده‌بالا تمرکز خواهد کرد.

در طرف دیگر همین شرکت، کسب‌وکار حافظه سامسونگ در سه‌ماهه دوم رکورد درآمد و سود عملیاتی ثبت کرد و تمرکز خود را روی محصولات سروری و حافظه‌های با ارزش افزوده بالاتر افزایش داد. سامسونگ انتظار داشت تقاضای سروری ناشی از سرمایه‌گذاری در زیرساخت هوش مصنوعی در نیمه دوم سال همچنان قوی باقی بماند و بازار حافظه نیز با محدودیت عرضه مواجه باشد.

به این ترتیب، یک تناقض قابل توجه شکل گرفته است: هوش مصنوعی برای سامسونگ در بخش نیمه‌رسانا سود تاریخی ایجاد کرده، اما افزایش هزینه حافظه هم‌زمان به کسب‌وکار گوشی‌های این شرکت فشار وارد می‌کند.

گزارش مالی جدید سامسونگ این تضاد را حتی واضح‌تر کرده است. شرکت برای سه‌ماهه سوم سود عملیاتی حدود ۱۰۷.۴ تریلیون وون را پیش‌بینی کرده که عمدتاً حاصل رونق بازار حافظه و تقاضای AI است، در حالی که بخش موبایل با زیان قابل توجهی مواجه شده است.

آیا سال آینده شاهد گوشی‌های ارزان کمتری خواهیم بود؟

نشانه‌ها در این جهت هستند، اما هنوز نمی‌توان گفت همه شرکت‌ها الزاماً به اندازه سامسونگ تولید را کاهش خواهند داد.

آنچه داده‌های صنعت با اطمینان بیشتری نشان می‌دهند، تغییر رفتار تولیدکنندگان است. Counterpoint در جدیدترین برآورد خود می‌گوید سازندگان گوشی سفارش مدل‌های Entry-level را کاهش داده‌اند و سبد محصولات خود را برای مقابله با خطر زیان اصلاح می‌کنند. این مؤسسه همچنین انتظار دارد فشار هزینه‌ای روی مدل‌های میان‌رده و پرچمدار نیز ادامه داشته باشد، هرچند مدل‌های ارزان‌قیمت آسیب‌پذیرتر هستند.

بنابر گزارش رویترز، که بحران حافظه می‌تواند بازار گوشی را تا سال ۲۰۲۷ تحت فشار نگه دارد و تولیدکنندگان کوچک‌تر و برندهایی که وابستگی بیشتری به گوشی‌های ارزان‌قیمت دارند، بیشترین آسیب را ببینند.

بنابراین اتفاق محتمل، لزوماً حذف ناگهانی گوشی‌های ارزان نیست. شرکت‌ها گزینه‌های دیگری هم دارند؛ افزایش قیمت، کاهش ظرفیت حافظه، استفاده از قطعات ارزان‌تر، حذف برخی مدل‌ها و کاهش سفارش تولید از جمله راه‌هایی هستند که می‌توانند فشار هزینه را کمتر کنند.

گوشی ارزان دیگر مثل گذشته برای سازنده جذاب نیست.

تغییر مفهوم رقابت در  بازار گوشی هوشمند

در سال‌های گذشته، افزایش سهم بازار و فروش میلیون‌ها دستگاه ارزان‌قیمت یکی از ابزارهای اصلی رشد شرکت‌ها بود. اما وقتی هزینه ساخت این گوشی‌ها با سرعت بیشتری از قیمت قابل‌قبول برای مشتری افزایش پیدا می‌کند، افزایش حجم فروش می‌تواند حتی زیان شرکت را بیشتر کند. اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، یکی از تغییرات مهم سال آینده می‌تواند تغییر معیار رقابت میان سازندگان باشد.

در چنین شرایطی، یک تولیدکننده ممکن است ترجیح دهد به‌جای فروش میلیون‌ها دستگاه با حاشیه سود ناچیز، تعداد کمتری گوشی با سود بالاتر بفروشد. این دقیقاً همان مسیری است که تصمیم فعلی سامسونگ می‌تواند نشانه آن باشد.

شرکت حتی در شرایطی که انتظار دارد کل سود سامسونگ به لطف بخش تراشه به رکورد تاریخی برسد، حاضر نیست صرفاً برای حفظ حجم تولید گوشی به فروش محصولاتی ادامه دهد که حاشیه سود آنها تحت فشار قرار گرفته است. گزارش MoneyToday نیز صراحتاً کاهش تولید سه‌ماهه چهارم را اقدامی برای دفاع از حاشیه سود در برابر افزایش هزینه حافظه توصیف کرده است.

برنده و بازنده این تغییر چه کسانی خواهند بود؟

در کوتاه‌مدت، برندهایی که سهم بیشتری از فروش خود را از گوشی‌های ارزان‌قیمت به دست می‌آورند، آسیب‌پذیرتر هستند. Counterpoint نیز پیش‌بینی کرده برندهای وابسته به بازارهای نوظهور و محصولات رده‌پایین با فشار بیشتری مواجه شوند و احتمال ادغام یا خروج برخی بازیگران کوچک‌تر از بازار افزایش پیدا کند. در مقابل، شرکت‌هایی که سبد پرچمدار قدرتمند، قدرت قیمت‌گذاری و زنجیره تأمین قوی‌تری دارند، فضای بیشتری برای مدیریت این شوک خواهند داشت.

برای مصرف‌کننده اما نتیجه چندان خوشایند نخواهند بود؛ اگر تولیدکنندگان مدل‌های کم‌سود را کاهش دهند و هزینه افزایش‌یافته قطعات را نیز به بازار منتقل کنند، انتخاب‌های ارزان‌قیمت کمتر و قیمت گوشی‌های موجود بالاتر خواهد شد. این روند می‌تواند فاصله میان یک گوشی اقتصادی و مدل‌های میان‌رده را هم کمتر کند و خرید یک گوشی «قابل قبول» را برای کاربران حساس به قیمت دشوارتر سازد.

خطر اصلی برای سال آینده چیست؟

بنابراین شاید مهم‌ترین خبر بازار گوشی در سال آینده، افزایش قیمت یک مدل خاص یا کاهش فروش یک برند خاص نباشد. مسئله بزرگ‌تر، تغییر منطق اقتصادی تولید گوشی است. بازاری که سال‌ها بر سر فروش بیشتر رقابت می‌کرد، ممکن است وارد دوره‌ای شود که شرکت‌ها ابتدا به این سؤال پاسخ دهند که فروش این گوشی اصلاً چقدر سود دارد؟

اگر فشار حافظه در سال ۲۰۲۷ ادامه پیدا کند، پاسخ به این سؤال می‌تواند برای مدل‌های ارزان‌قیمت ناخوشایند باشد. در این صورت، کاهش تولید سامسونگ صرفاً یک تصمیم مربوط به سه‌ماهه چهارم ۲۰۲۶ نخواهد بود و می‌تواند به نشانه‌ای از یک تغییر بزرگ‌تر در صنعت تبدیل شود.

شرکت‌ها ممکن است دیگر برای فروش هر گوشی با یکدیگر رقابت نکنند. آنها ابتدا به دنبال محصولی خواهند بود که بتواند هزینه ساخت خود را توجیه کند. این یعنی در سال آینده، بازار گوشی احتمالاً بیش از آنکه با مشکل «کمبود تقاضا» مواجه باشد، با مشکل اقتصادی نبودن تولید برخی گوشی‌ها دست‌وپنجه نرم خواهد کرد.