نسل سوم استاندارد ATX12VO اینتل لو رفت؛ کانکتورهای کوچک‌تر، بهره‌وری بیشتر و مدیریت هوشمندتر پاور

گزارش‌ها حاکی از آن است که اینتل در حال آماده‌سازی سومین نسخه از استاندارد برق‌رسانی ATX12VO برای کامپیوترهای شخصی است. بر اساس اسلایدهای فاش‌شده، استاندارد جدید به‌زودی با وعده بهبود چشمگیر راندمان انرژی، کانکتورهای کوچک‌تر و ارتباط هوشمندتر میان پاور و مادربرد از راه می‌رسد.

استاندارد ATX12VO برای اولین بار در سال ۲۰۲۰ با هدف ساده‌سازی طراحی مدار تغذیه و کاهش هزینه‌های تولید قطعات معرفی شد. در این طراحی، ریل‌های ۳.۳ و ۵ ولت حذف شدند و پاور تنها برق ۱۲ ولت را به سیستم می‌رساند و وظیفه تبدیل ولتاژ برای سایر قطعات به عهده مادربرد است. همچنین  کانکتور ۲۴ پین جای خود را به یک کانکتور کوچک‌تر ۱۰ پین داد.

اینتل در سال ۲۰۲۲ نسخه دوم این استاندارد (ATX12VO V2) را همزمان با ATX 3.0 معرفی کرد که پشتیبانی از کارت‌گرافیک‌های نسل جدید PCIe 5.0 و سیستم مانیتورینگ بهتر را به همراه داشت. هم‌اکنون پاورهای ATX12VO به طور گسترده در کامپیوترهای آماده و سیستم‌های اداری و سازمانی استفاده می‌شوند.

حذف ریل استندبای و افزایش چشمگیر بهره‌وری

طبق اسلاید‌های فاش شده، انتظار می‌رود استاندارد جدید ATX12VO V3 ریل استندبای (Standby Rail) را به طور کامل حذف کند و در عوض، ریل اصلی ۱۲ ولت را همیشه فعال نگه دارد. اینتل ادعا می‌کند که این تغییر علاوه بر ساده‌سازی طراحی پاور، باعث افزایش راندمان، به‌ویژه در حالت بیکاری (Idle) و پردازش‌های سبک می‌شود.

همچنین حالت‌های جدید «کم‌مصرف» (Low Power) و «پرمصرف» (High Power) برای ارتقای ایمنی و راندمان به آن اضافه شده است. طبق آزمایش‌های داخلی اینتل، طراحی‌های سنتی چند-ریلی (Multi-rail) در حالت بیکاری حدود ۱.۲۹ برابر و در بنچمارک‌های سنگین ۱.۱۲ برابر بیشتر از پلتفرم مرجع ATX12VO V3 برق مصرف می‌کنند.

کانکتورهای مینیاتوری با ۸۳ درصد صرفه‌ جویی در فضا

اسلایدهای فاش‌شده نشان‌دهنده تغییرات مهمی در کانکتور برق مادربرد هستند. در حالی که نسخه فعلی ATX12VO از یک کانکتور ۱۰ پین استفاده می‌کند، نسخه جدید از این هم کوچک‌تر خواهد بود. این استاندارد از یک کانکتور ۸ پین با ابعاد ۳ میلی‌متر استفاده خواهد کرد که به گفته اینتل، اندازه کلی کانکتور را نسبت به مدل‌های استاندارد ۲۴ پین تا ۸۳ درصد کاهش می‌دهد.

همچنین اندازه کانکتور برق CPU نیز به ۳ میلی‌متر کاهش یافته که کاهشی ۵۱ درصدی را نشان می‌دهد. اینتل معتقد است کانکتورهای کوچک‌تر باعث صرفه‌جویی در فضای مادربرد و کاهش هزینه‌های مواد اولیه می‌شوند. این تغییرات، بهینه‌سازی چیدمان سیستم‌ها، به‌ویژه در کامپیوترهای دسکتاپ با فرم‌فکتور کوچک (SFF) و سیستم‌های سازمانی را بسیار آسان‌تر خواهد کرد.

ارتباط هوشمندتر پاور با سیستم

یکی دیگر از ویژگی‌های کلیدی این نسخه، پشتیبانی از PMBus (Power Management Bus) است. PMBus یک استاندارد ارتباطی است که معمولاً در سرورها کاربرد دارد. کانکتور جدید ۸ پین شامل چهار پین اختیاری برای PMBus خواهد بود که می‌تواند برای نظارت بر ولتاژ، جریان، دما و داده‌های مربوط به انتقال انرژی استفاده شود.

علاوه بر این، استاندارد جدید از سیگنال «I_PSU%» نیز پشتیبانی می‌کند. این ویژگی به پاور اجازه می‌دهد تا داده‌های مصرف انرژی را به‌صورت لحظه‌ای (Real-time) مستقیماً به سیستم ارسال کند. به این ترتیب، پردازنده و مادربرد می‌توانند تشخیص دهند که پاور چه زمانی در حال نزدیک شدن به حداکثر ظرفیت خود است. این قابلیت نه‌تنها از خاموشی‌های ناگهانی سیستم در زمان اوج مصرف جلوگیری می‌کند، بلکه به اسمبل‌کنندگان سیستم کمک می‌کند تا ظرفیت پاور مورد نیاز خود را با دقت بیشتری انتخاب کنند.

با وجود اینکه اینتل هنوز تاریخ عرضه رسمی برای نسخه سوم استاندارد ATX12VO را تایید نکرده است، اما پیش‌بینی می‌شود که این فناوری جدید در جریان نمایشگاه کامپیوتکس ۲۰۲۶ به طور رسمی رونمایی شود.