نخستین ماهواره پروژه دیتاسنتر فضایی گوگل هفته آینده پرتاب می‌شود

در حالی که تاکنون نام اسپیس‌ایکسِ ایلان ماسک و بلو اوریجینِ جف بزوس در صدر اخبار توسعه مراکز داده مداری بود، شرکت گوگل نیز رسماً وارد این کارزار شده و قصد دارد هفته آینده یک ماهواره آزمایشی مجهز به ۴ شتاب‌دهنده TPU و توان مصرفی ۱۰۰۰ وات را با هدف تست عملکرد دیتاسنترها در فضا به مدار زمین ارسال کند.

به گزارش نیویورک تایمز، ماهواره آزمایشی گوگل ابعادی در حدود یک یخچال معمولی دارد و با چهار شتاب‌دهنده TPUساخت گوگل، توان پردازشی آن برابر با یک سرور معمولی است. این سیستم تحت پروژه Suncatcher گوگل با هدف استفاده از تابش مستقیم و ۲۴ ساعته نور خورشید برای تأمین انرژی دیتاسنترهای هوش مصنوعی توسعه یافته است.

چالش‌های نفس‌گیر در ارتفاع چندصد کیلومتری

با وجود پتانسیل فوق‌العاده این طرح، گوگل و دیگر پیشگامان این حوزه با موانع فنی و اقتصادی کمرشکنی مواجه هستند. یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های فضا، دفع حرارت بالای تولیدی توسط تراشه‌های مدرن است. روی زمین، گرمای تراشه‌ها توسط واسطه‌هایی چون هوا یا مایع به محیط بیرون منتقل می‌شوند اما در شرایط خلأ، چنین کاری ممکن نیست. نمونه آزمایشی فعلی گوگل نیز در فضا تنها می‌تواند ۱۵ دقیقه فعالیت مداوم داشته باشد و پس از آن تراشه‌ها باید خاموش شوند تا دمای آن‌ها کاهش یابد.

علاوه بر این، در فضا خبری از سپر محافظی که جو زمین در برابر تشعشعات کیهانی ایجاد می‌کند نیست و قطعات حساس الکترونیکی در مواجهه مستقیم با این پرتوها به شدت آسیب‌پذیر هستند. به این موارد، خطر برخورد زباله‌های سرگردان فضایی و مسئله تبادل داده با زمین را هم اضافه کنید.

علاوه بر این، فرستادن دیتاسنترها به فضا به این معناست که اگر مشکلی پیش آمد، نمی‌توانید تکنیسین‌ها را برای عیب‌یابی بفرستید و تمام مراحل تعمیر و نگهداری باید از راه دور انجام شود.

نخستین آزمایش، اما بدون انتظار زیاد

نخستین ماهواره پروژه Suncatcher هم‌اکنون تست‌های نهایی را پشت سر گذاشته و قرار است سه‌شنبه، ۱۰ مهرماه، با موشک فالکون ۹ اسپیس‌ایکس راهی فضا شود. پیش‌بینی می‌شود این ماهواره پیش از سوختن در جو زمین، تا شش سال در مدار به آزمایش و جمع‌آوری داده بپردازد.

جیمز مانیکا، معاون ارشد بخش تحقیقات گوگل، در گفت‌وگو با نیویورک تایمز اعلام کرد:

صادقانه بگویم، انتظار نداریم طی چند سال آینده به سیستمی کاملاً کاربردی و عملیاتی برسیم. این مسیر درست مانند توسعه خودروهای خودران است که برای ما نزدیک به ۱۵ سال تحقیق و توسعه زمان برد.

گوگل قصد دارد سال آینده دو ماهواره دیگر پرتاب کرده و در نهایت منظومه‌ای متشکل از ۸۰ دیتاسنتر ماهواره‌ای را بسازد. این شرکت انتظار دارد تا اواسط دهه ۲۰۳۰، هزینه‌های مراکز داده مداری با مراکز داده زمینی برابری کند.