چین در حال تدوین یکی از جاهطلبانهترین پروژههای زیرساختی تاریخ صنعت هوش مصنوعی است؛ طرحی که بر اساس آن قرار است طی پنج سال آینده حدود ۲ تریلیون یوان (معادل ۲۹۵ میلیارد دلار) برای ایجاد یک شبکه سراسری از مراکز داده هوش مصنوعی هزینه شود. با این حال، جاهطلبی پکن برای خودکفایی در حوزه AI ممکن است با یک مانع جدی روبهرو شود: ظرفیت محدود تولید تراشههای پیشرفته در داخل کشور.
بر اساس گزارش بلومبرگ، این پروژه تحت نظارت کمیسیون ملی توسعه و اصلاحات چین (NDRC) طراحی شده و هدف آن ایجاد یک «شبکه ملی قدرت پردازشی» تا سال ۲۰۲۸ است؛ شبکهای که مراکز داده سراسر کشور را به یک بستر یکپارچه محاسباتی متصل خواهد کرد. نکته قابلتوجه این است که دولت چین قصد دارد حداقل ۸۰ درصد تجهیزات مورد استفاده در این زیرساخت، از پردازندههای هوش مصنوعی گرفته تا تجهیزات شبکه و سرور، از تأمینکنندگان داخلی تهیه شود.
جاهطلبی بزرگ پکن برای استقلال کامل در زیرساخت AI
در سالهای اخیر، محدودیتهای صادراتی آمریکا علیه چین دسترسی شرکتهای چینی به تراشههای پیشرفته Nvidia و AMD را بهشدت دشوار کرده است. همین مسئله باعث شده پکن استراتژی جدیدی را برای کاهش وابستگی به فناوری خارجی در پیش بگیرد.
بر اساس این برنامه، اپراتورهای دولتی بزرگی مانند China Mobile و China Telecom مسئولیت بهرهبرداری از بخش عمده این مراکز داده را بر عهده خواهند داشت و قرار است همه آنها تا سال ۲۰۲۸ در قالب یک شبکه ملی محاسباتی به یکدیگر متصل شوند.
منابع آگاه به بلومبرگ گفتهاند که بخش عمده سرمایه موردنیاز این پروژه از طریق اوراق قرضه دولتی بلندمدت و ابزارهای مالی ویژه دولت چین تأمین خواهد شد. همچنین در صورت احتساب هزینه توسعه شبکه برق و زیرساختهای انرژی، سرمایهگذاری موردنیاز ممکن است از ۵ تریلیون یوان (حدود ۷۴۰ میلیارد دلار) نیز فراتر برود.
مشکل اصلی؛ تراشه کافی برای پر کردن مراکز داده وجود ندارد
اگرچه تأمین بودجه چنین پروژهای برای دولت چین چندان دشوار به نظر نمیرسد، اما تأمین سختافزار موردنیاز داستان متفاوتی دارد.
الزام استفاده از حداقل ۸۰ درصد فناوری بومی عملاً استفاده گسترده از شتابدهندههای هوش مصنوعی Nvidia و AMD را از این پروژه حذف میکند. در نتیجه، ظرفیت توسعه این مراکز داده مستقیماً به توان تولید شرکتهای داخلی وابسته خواهد بود؛ موضوعی که میتواند به گلوگاه اصلی پروژه تبدیل شود.
چین میخواهد بزرگترین شبکه AI جهان را بسازد، آیا تولید داخلی تراشه این کشور کفاف ابرپروژه تعریف شده را میدهد؟
در حال حاضر مهمترین تولیدکننده تراشههای پیشرفته چین، SMIC است. پیشرفتهترین فرآیند تولید پایدار این شرکت، فناوری N+2 محسوب میشود که از نظر فنی معمولاً همرده لیتوگرافی ۷ نانومتری ارزیابی میشود.
اما مشکل اینجاست که خطوط تولید SMIC هماکنون با بیش از ۹۳ درصد ظرفیت خود فعالیت میکنند و فضای چندانی برای افزایش تولید وجود ندارد. از سوی دیگر تقریباً تمامی شرکتهای چینی فعال در حوزه نیمههادی، از توسعهدهندگان پردازندههای هوش مصنوعی گرفته تا سازندگان تراشههای سروری، برای دسترسی به همین ظرفیت محدود با یکدیگر رقابت میکنند.
در همین رابطه بخوانید:
- مدیر عامل انویدیا: در حال حاضر سهم بازار ما در چین، صفر درصد است!
حافظه HBM؛ گلوگاه دوم صنعت هوش مصنوعی چین
چالشهای چین تنها به تولید تراشه محدود نمیشود. یکی دیگر از موانع مهم، کمبود حافظههای پرسرعت HBM است؛ قطعهای حیاتی که در تمامی شتابدهندههای مدرن هوش مصنوعی مورد استفاده قرار میگیرد.
در حال حاضر تولید داخلی HBM در چین بسیار محدود بوده و همین مسئله ظرفیت تولید شتابدهندههایی مانند خانواده Ascend هواوی را محدود کرده است.
Huawei در سال گذشته حدود ۸۱۲ هزار پردازنده هوش مصنوعی عرضه کرد و انتظار دارد درآمد بخش پردازندههایش در سال ۲۰۲۶ به حدود ۱۲ میلیارد دلار برسد. با این حال گزارشها نشان میدهد حتی زنجیره تأمین خود هواوی نیز برای پاسخگویی به این حجم از تقاضا با مشکلات جدی روبهرو است.
برآوردها نشان میدهد که حتی تا سال ۲۰۳۰ نیز تولیدکنندگان داخلی چین تنها قادر خواهند بود حدود ۷۶ درصد نیاز بازار تراشههای هوش مصنوعی این کشور را پوشش دهند؛ بازاری که ارزش آن ممکن است تا آن زمان به ۶۷ میلیارد دلار برسد.
فشار بیشتر بر استفاده از فناوری بومی
پکن طی ماههای اخیر سیاستهای سختگیرانهتری را برای حذف تدریجی سختافزار خارجی از پروژههای دولتی به اجرا گذاشته است.
سال گذشته مراکز داده موظف شدند دستکم ۵۰ درصد تراشههای مورد استفاده خود را از منابع داخلی تأمین کنند. چند ماه بعد نیز پروژههای دارای بودجه دولتی عملاً از بهکارگیری شتابدهندههای خارجی منع شدند.
برخی گزارشها حتی حاکی از آن است که پروژههایی که کمتر از ۳۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشتهاند، موظف شدهاند تجهیزات مبتنی بر Nvidia، AMD و حتی Intel را از طراحی خود حذف کنند.
در همین رابطه بخوانید:
- روسیه و چین به دنبال ساخت اکوسیستم مستقل AI؛ از GigaChat تا Ascend 950
آیا صنعت داخلی چین آماده این حجم از توسعه است؟
جالب آنکه تردیدها نسبت به موفقیت این برنامه فقط از خارج چین مطرح نمیشود. برخی مدیران صنعت نیمههادی این کشور نیز نسبت به سرعت توسعه زیرساختهای AI هشدار دادهاند.
ژائو هایجون، مدیرعامل مشترک SMIC، پیشتر اعلام کرده بود که افزایش شتابزده ظرفیت مراکز داده میتواند به ایجاد زیرساختهای بلااستفاده منجر شود؛ وضعیتی که او آن را به ساخت بزرگراه پیش از شکلگیری ترافیک تشبیه کرده است.
اذعان مدیران چینی: همین حالا هم ما تا 10 سال از رقبا در مراکز داده AI عقبتریم!
از سوی دیگر برخی مدیران صنعت تراشه چین اذعان کردهاند که این کشور همچنان بین ۵ تا ۱۰ سال از فناوریهای پیشرفته مورد استفاده در مراکز داده هوش مصنوعی جهان عقبتر است.
نمونهای از این فاصله را میتوان در پروژههای آموزش مدلهای هوش مصنوعی مشاهده کرد. گزارشها نشان میدهد استارتاپ چینی DeepSeek با وجود تلاش اولیه برای استفاده از سختافزار هواوی، در نهایت برای آموزش مدلهای سنگین خود بار دیگر به سختافزارهای Nvidia بازگشته است؛ موضوعی که نشان میدهد اگرچه تراشههای بومی در برخی کاربردهای استنتاج (Inference) عملکرد قابل قبولی دارند، اما هنوز در سنگینترین بارهای آموزشی AI با محدودیتهایی مواجه هستند.
در مجموع، طرح عظیم چین برای ساخت یک شبکه ملی مراکز داده هوش مصنوعی میتواند آینده زیرساخت دیجیتال این کشور را متحول کند؛ اما موفقیت آن بیش از هر چیز به توان صنعت نیمههادی داخلی در تأمین میلیونها تراشه پیشرفته و حافظههای HBM موردنیاز وابسته خواهد بود. در غیر این صورت، جاهطلبی ۲۹۵ میلیارد دلاری پکن ممکن است بسیار زودتر از انتظار به سقف ظرفیت تولید داخلی برخورد کند.
نظر خود را اضافه کنید.
برای ارسال نظر وارد شوید
ارسال نظر بدون عضویت در سایت