چگونه جلوی مصرف برق پنهان کامپیوتر حین خاموشی را بگیریم؟

بهتر است بدانید کامپیوتر خانگی شما پس از خاموش کردن، واقعاً خاموش نمی‌شود! بررسی‌ها نشان می‌دهد که سیستم‌های کامپیوتری حتی حین خاموشی نیز می‌توانند بسته به قطعات سخت‌افزاری، انرژی قابل توجهی مصرف کنند. برای مدیریت بهتر قبض برق، در ادامه چندین راهکار به منظور جلوگیری از مصرف برق پنهان کامپیوتر ارائه می‌کنیم.

فهرست مطالب این مقاله:

- تشخیص مصرف برق کامپیوتر در حالت خاموش
- کاهش مصرف با فعال‌سازی ErP در بایوس
- جلوگیری از مصرف انرژی پنهان با چندراهی هوشمند
- بهتر است جریان برق را کاملاً قطع کنید

کامپیوترهای شخصی حتی در حالت خاموش نیز مقداری برق مصرف می‌کنند؛ اما با یک اقدام ساده می‌توان میزان آن را کاهش داد. در یک نمونه، کامپیوتری که با جدیدترین قطعات سخت‌افزاری بروزرسانی شده است، هنگام کار یا اجرای بازی‌ها به‌طور متوسط ۶۰۰ وات برق در مدت ۱۲ ساعت در شبانه‌روز مصرف می‌کند. اما بررسی‌ها نشان داده که این مقدار، تنها بخش مصرف انرژی سیستم نیست.

بررسی‌ها نشان می‌دهد که همین سیستم در ۱۲ ساعت باقی‌مانده شبانه‌روز که عملاً خاموش است، همچنان حدود ۳۰ وات برق مصرف می‌کند. این میزان اگرچه در نگاه نخست چندان زیاد به نظر نمی‌رسد، اما در طول زمان رقم قابل‌توجهی را به هزینه مصرف برق اضافه کرده و می‌تواند با مدیریت درست، منبع صرفه‌جویی مالی باشد.

تشخیص مصرف برق کامپیوتر در حالت خاموش

برای بررسی میزان مصرف برق کامپیوتر در حالت خاموش، ابتدا باید مقدار واقعی مصرف انرژی اندازه‌گیری شود. در یک نمونه بررسی‌شده، یک سیستم در حالت خاموش حدود ۳۰ وات برق مصرف می‌کرد، هرچند این میزان بسته به نوع سخت‌افزار می‌تواند متفاوت باشد. به همین دلیل توصیه می‌شود از یک وات متر یا پریز هوشمند استفاده کنید که امکان مشاهده مصرف لحظه‌ای انرژی را فراهم کرده و می‌تواند میزان مصرف در حالت آماده‌به‌کار یا خاموش را نشان دهد.

در مرحله بعد باید اطمینان حاصل شود که کامپیوتر واقعاً خاموش است و در حالت‌هایی مانند Hibernate یا Sleep قرار ندارد. به‌طور کلی، مصرف کمتر از ۵ وات در حالت خاموش چندان نگران‌کننده محسوب نمی‌شود، اما اگر این مقدار به بیش از ۱۰ وات برسد بهتر است علت آن بررسی گردد.

در نمونه‌ای که مصرف ۳۰ وات ثبت شده بود، این میزان در طول یک سال معادل حدود ۱۳۱٫۴ کیلووات‌ساعت برق می‌شود؛ رقمی که بسته به تعرفه برق می‌تواند هزینه قابل‌توجهی در قبض برق ایجاد کند.

کاهش مصرف با فعال‌سازی ErP در بایوس

حتی زمانی که سیستم خاموش به نظر می‌رسد، مصرف انرژی آن به‌طور کامل متوقف نشده است. در این وضعیت، مادربرد همچنان مقدار اندکی جریان برق را به برخی اجزای جانبی منتقل می‌کند. برای مثال برای شارژ برخی دستگاه‌های متصل یا روشن نگه داشتن نورهای تزئینی RGB به این جریان نیاز است. همین موضوع باعث می‌شود بخشی از سخت‌افزار سیستم همچنان برق دریافت کند.

در صورتی که برق سیستم قطع نشده اما کامپیوتر خاموش باشد، سیستم در وضعیتی به نام S5 یا «Soft-Off» قرار می‌گیرد. در این حالت پی سی شما عملاً خاموش است، اما مقدار اندکی انرژی همچنان در مادربرد جریان دارد.

با این حال می‌توان با فعال‌سازی حالت ErP، میزان این مصرف را به‌طور قابل توجهی کاهش داد. ErP یکی از تنظیمات بایوس است که مصرف برق کامپیوتر را معمولاً به کمتر از ۱ وات محدود می‌کند. این قابلیت در چارچوب الزامات بهره‌وری انرژی در «دستورالعمل محصولات مرتبط با انرژی» اتحادیه اروپا تعریف شده است.

با فعال شدن این حالت، تقریباً تمام منابع مصرف برق در وضعیت آماده‌به‌کار، غیرفعال می‌شوند. از جمله آن‌ها می‌توان به پورت‌های مادربرد و نورپردازی‌ها اشاره کرد. البته باید توجه داشت که در این حالت، برخی قابلیت‌ها مانند Wake on LAN یا روشن شدن زمان‌بندی‌شده نیز غیرفعال خواهند شد و در نتیجه امکان روشن کردن سیستم از طریق شبکه وجود نخواهد داشت.

در همین رابطه بخوانید:

- علت برق داشتن بدنه کیس کامپیوتر و راه‌های حذف آن

تقریباً تمامی مادربردهای جدید از حالت ErP پشتیبانی می‌کنند و فعال‌سازی آن از طریق تنظیمات بایوس انجام می‌شود. برای این کار باید هنگام روشن شدن سیستم وارد محیط بایوس شد (معمولاً با فشردن کلیدهای F2 یا Delete)، سپس در بخش Advanced گزینه ErP Mode را پیدا کرد. در برخی مادربردها ممکن است این گزینه در زیرمجموعه‌ای مانند APM Configuration قرار داشته باشد. پس از فعال‌سازی این گزینه، با ذخیره تنظیمات و خروج از بایوس، تغییرات اعمال می‌شود.

جلوگیری از مصرف انرژی پنهان با چندراهی هوشمند

استفاده از یک چندراهی برق هوشمند می‌تواند راهکار مؤثری برای جلوگیری از مصرف برق پنهان دستگاه‌ها باشد. این نوع چندراهی‌ها در برخی مدل‌ها قادرند کاهش مصرف انرژی را تشخیص داده و در چنین شرایطی، جریان برق را به‌طور کامل قطع کنند. در نتیجه، دستگاه‌هایی مانند PC، دیگر دچار مصرف برق موسوم به «مصرف پنهان» یا Phantom Power نمی‌شوند؛ این اصطلاح به مقدار اندکی از برق اشاره دارد که دستگاه‌ها حتی در حالت خاموش نیز مصرف می‌کنند.

علاوه بر جلوگیری از این نوع مصرف، چندراهی‌های هوشمند کاربردهای دیگری نیز دارند. یکی از مهم‌ترین مزایای آن‌ها برخورداری از محافظ نوسان برق در بسیاری از مدل‌ها است که می‌تواند در زمان نوسانات ولتاژ از آسیب دیدن تجهیزات الکترونیکی جلوگیری کند.

همچنین این تجهیزات برای اتصال و مدیریت برق سایر دستگاه‌ها نیز قابل استفاده هستند و در مجموع می‌توانند به کاهش هزینه‌های انرژی کمک کنند. برخی مدل‌ها امکاناتی مانند محافظ نوسان، چندین درگاه USB، تعداد بیشتری پریز برق و سازگاری با دستیارهای هوشمند مانند Alexa و Google Home را نیز ارائه می‌دهند.

بهتر است جریان برق را کاملاً قطع کنید

در بسیاری مناطق از جمله ایران، پریزهای برق معمولاً مجهز به کلید قطع جریان نیستند. در صورت وجود چنین کلیدی، کاهش مصرف انرژی تنها با فشردن یک دکمه امکان‌پذیر بود. با این حال، اگر امکان استفاده از این روش وجود نداشته باشد، می‌توان کلید منبع تغذیه کامپیوتر را در صورتی که دستگاه به آن مجهز باشد، خاموش کرد.

حتی اگر میزان مصرف برق در حالت خاموش چندان زیاد نباشد، انجام یک خاموشی کامل یا فعال‌سازی حالت ErP همچنان اقداماتی مفید محسوب می‌شوند. این کار می‌تواند باعث تخلیه بار الکتریکی باقی‌مانده در پورت‌های مادربرد، رفع برخی اختلالات احتمالی سخت‌افزاری و کاهش فشار الکتریکی مداوم بر اجزای سیستم گردد.