گرانترین پردازنده تاریخ AMD معرفی شد؛ Ryzen 9 9950X3D2 برای عبور از بین گیمینگ و ورک‌استیشن

روز گذشته اولین نتایج بررسی عمومی و آگهی معرفی پردازنده خاصی از تیم قرمز منتشر شد که کم و بیش در بنچمارک‌های لو رفته قبل از آن مطلع بودیم. AMD با معرفی Ryzen 9 9950X3D2 Dual Edition سرانجام به پرسشی پاسخ داده که از زمان عرضه نخستین پردازنده‌های X3D ذهن علاقه‌مندان سخت‌افزار را درگیر کرده بود: اگر هر دو چیپلت پردازنده به 3D V-Cache مجهز شوند چه اتفاقی می‌افتد؟

در نسل‌های قبلی پرچمداران AMD مانند Ryzen 9 7950X3D و Ryzen 9 9950X3D، تنها یکی از دو CCD هشت‌هسته‌ای به حافظه کش سه‌بعدی مجهز می‌شدند. به این ترتیب، فقط نیمی از هسته‌ها به کش L3 عظیم و با تأخیر پایین دسترسی مستقیم داشتند و هسته‌های دیگر برای استفاده از آن باید از طریق ارتباط میان دو چیپلت به CCD دوم مراجعه می‌کردند. حالا AMD برای نخستین بار این محدودیت را کنار گذاشته و روی هر دو CCD از نسل دوم 3D V-Cache استفاده کرده است.

نتیجه این ایده ساخت پردازنده‌ای با 16 هسته، 32 رشته و 208 مگابایت کش است. در واقع باید گفت که Ryzen 9 9950X3D2 محصولی است که بیش از آنکه برای کاربر عادی یا حتی گیمرها ساخته شده باشد، برای توسعه‌دهندگان، تولیدکنندگان محتوا، پژوهشگران و کاربرانی طراحی شده که بارهای کاری آن‌ها به شدت به حافظه کش و تأخیر دسترسی وابسته است.

این پردازنده در عمل نه فقط یک مدل سریع‌تر از Ryzen 9 9950X3D، بلکه به نوعی تلاش AMD برای نزدیک کردن پلتفرم دسکتاپ AM5 به قلمرو ورک‌استیشن‌ها است.

مشخصات فنی؛ 208 مگابایت کش روی یک پردازنده دسکتاپ

Ryzen 9 9950X3D2 از همان معماری Zen 5 و همان چینش 16 هسته و 32 رشته مدل 9950X3D استفاده می‌کند، اما تفاوت اصلی آن در ساختار کش است. در جدول زیر می‌توانید مشخصات فنی این پردازنده را در مقایسه با نسخه‌های مرتبط در جدول زیر ببینید:

توجه داشته باشید که در Ryzen 9 9950X3D معمولی، تنها یک CCD دارای 64 مگابایت کش سه‌بعدی اضافه بود. به همین دلیل مجموع کش L3 به 128 مگابایت می‌رسید. در مدل جدید، AMD همان 64 مگابایت کش اضافی را روی CCD دوم نیز قرار داده و مجموع کش L3 را به 192 مگابایت رسانده است.

به زبان ساده، هر 16 هسته اکنون به یک بلوک عظیم و کم‌تأخیر از حافظه کش دسترسی مستقیم دارند. این موضوع به‌ویژه در پردازش‌های چندرشته‌ای سنگین اهمیت پیدا می‌کند؛ جایی که جابه‌جایی مداوم داده میان دو CCD می‌تواند به گلوگاه تبدیل شود.

چرا قرار گرفتن 3D V-Cache روی هر دو CCD اهمیت دارد؟

مزیت اصلی Ryzen 9 9950X3D2 صرفاً افزایش ظرفیت کش نیست، بلکه مسئله اصلی، کاهش تأخیر است.

در مدل‌های قبلی، اگر یکی از هسته‌های CCD دوم به داده‌ای نیاز داشت که در کش CCD اول قرار گرفته بود، پردازنده مجبور می‌شد داده را از طریق گذرگاه میان دو چیپلت جابه‌جا کند. این فرآیند زمان‌بر بود و در برخی نرم‌افزارهای حساس به تأخیر، باعث افت عملکرد می‌شد.

در 9950X3D2 هر دو CCD به کش بزرگ L3 مجهز هستند؛ بنابراین هسته‌ها در بیشتر مواقع می‌توانند داده موردنیاز خود را بدون عبور از چیپلت دیگر پیدا کنند.

در تست‌های تأخیر این پردازنده که توسط رسانه Tom’s Hardware منتشر شده، AMD توانسته محدوده دسترسی سریع به کش را از حدود 32 مگابایت در 9950X3D به حدود 64 مگابایت در 9950X3D2 افزایش دهد.

این تفاوت شاید روی کاغذ کوچک به نظر برسد، اما دقیقاً همان چیزی است که در نرم‌افزارهایی مثل شبیه‌سازی، رندر، فشرده‌سازی، هوش مصنوعی و کامپایل پروژه‌های بزرگ خود را نشان می‌دهد.

عملکرد در بازی‌ها؛ تقریباً سریع‌ترین، اما نه به اندازه قیمت CPU

اگرچه AMD این پردازنده را به عنوان محصولی برای ورک‌استیشن معرفی کرده، اما Ryzen 9 9950X3D2 همچنان یکی از سریع‌ترین پردازنده‌های گیمینگ جهان نیز محسوب  خواهد شد.

با این حال، نکته مهم اینجاست که اضافه شدن کش روی CCD دوم تقریباً هیچ تحول بزرگی در بازی‌ها ایجاد نکرده است. میانگین عملکرد گیمینگ این پردازنده تنها حدود 0.8 درصد بهتر از Ryzen 9 9950X3D است و حتی در برخی بازی‌ها اندکی کندتر ظاهر می‌شود.

در واقع، اگر فقط به دنبال بهترین پردازنده برای بازی هستید، Ryzen 7 9850X3D یا حتی Ryzen 7 9800X3D انتخاب‌هاییبسیار منطقی‌تر و مقرون‌به‌صرفه‌تری خواهند بود.

در همین رابطه بخوانید:

- آیا CPU پرچمدار برای گیمینگ ضروری است؟ راهنمای کامل انتخاب پردازنده مناسب بازی

عملکرد کلی در بازی‌ها

در بررسی تامز هاردور، مجموعه‌ای از 17 بازی مورد تست قرار گرفته‌اند که به صورت کلی و خلاصه باید بگوییم در مجموع Ryzen 9 9950X3D2 تقریباً هم‌سطح برادر کوچکتر و محبوب خود، Ryzen 9 9950X3D ظاهر شده است.

رسانه مذکور عنوان می‌کند که دراین تست‌ها عملکرد نسخه دوال ادیشن Ryzen 9 9950X3D به طور متوسط به شرح زیر است:

• حدود 23 تا 24 درصد سریع‌تر از Core i9-14900K و Core Ultra 7 270K Plus
• حدود 31 درصد سریع‌تر از Ryzen 9 9950X غیر X3D
• تنها 2 تا 3 درصد سریعتر از Ryzen 7 9850X3D

از حیث فنی باید بگوییم که این برتری‌ها بیشتر ناشی از وجود 3D V-Cache هستند، نه اضافه شدن کش روی CCD دوم.

چند مثال قابل لمس از عملکرد در بازی‌ها

اما اگر با وجود توضیحات فوق در مورد عملکرد هم‌سطح گیمینگ با نسخه پایه، همچنان به دنبال اعداد و ارقام ریز در عملکرد بازی  هستید، شاید این بخش پاسخ سوالات شما را بدهد.

بازی Baldur’s Gate 3 یکی از بهترین نمونه‌ها برای نشان دادن تأثیر 3D V-Cache است. Ryzen 9 9950X3D2 در این بازی حدود 4.7 درصد سریع‌تر از Ryzen 7 9800X3D و بیش از 40 درصد سریع‌تر از پردازنده‌های غیر X3D عمل می‌کند.

در Cyberpunk 2077، پردازنده جدید AMD حدود 31 درصد سریع‌تر از Ryzen 9 9950X و بیش از 20 درصد سریع‌تر از بهترین مدل‌های اینتل ظاهر شده است.

در Far Cry 6 نیز برتری AMD نسبت به پردازنده‌های اینتل به بیش از 30 درصد می‌رسد.

تامز هاردور در مطلب خود می‌نویسد که Microsoft Flight Simulator 2024 بزرگ‌ترین اختلاف بین دو مدل را نشان می‌دهد. طبق تست‌های انجام شده، در بنچمارک این بازی، عملکرد Ryzen 9 9950X3D2 حدود 24 درصد سریع‌تر از 9950X3D به ثبت رسیده است. دلیل اصلی این اختلاف، مشکل مدیریت هسته‌ها در مدل قبلی بود که گاهی از CCD بدون کش استفاده می‌کرد. در مدل جدید چون هر دو CCD مجهز به کش هستند، این مشکل عملاً از بین می‌رود.

جالب است بدانید که در بازی‌های محبوب  Counter-Strike 2 و F1 24 نیز، Ryzen 9 9950X3D2 اندکی کندتر از 9950X3D ظاهر شده است. علت این امر از  دید فنی می‌تواند فرکانس بوست پایین‌تر 5.6 گیگاهرتزی آن باشد که منجر به اختلاف عملکرد ناچیزی در حد 1 تا 2 درصد شده است.

محل درخشش واقعی 9950X3D2 کجاست؟

برخلاف بازی‌ها، در نرم‌افزارهای حرفه‌ای و پردازش‌های چندرشته‌ای، مزیت طراحی جدید کاملاً محسوس است. در تست‌های انجام شده این مورد احراز گردیده که Ryzen 9 9950X3D2 در مجموع حدود 4 درصد سریع‌تر از 9950X3D و 7.4 درصد سریع‌تر از Ryzen 9 9950X ظاهر می‌شود.

این اختلاف شاید زیاد به نظر نرسد، اما در دنیای پردازنده‌های پرچمدار که هر درصد عملکرد به سختی به دست می‌آید، تفاوت قابل توجهی محسوب می‌شود.

در همین رابطه بخوانید:

- کدام نرم افزارها بیشتر از CPU و کدامیک از GPU برای پردازش استفاده میکنند؟

عملکرد رندرینگ سریعتر ولی نه انقلابی!

بسیاری از ادیتورها و افرادی که از قوی‌ترین سیستم‌ها برای امور مدیا و رندرینگ استفاده می‌کنند همیشه علاقه‌مند به سرعت پردازش بیشتر برای کسب خروجی طرح‌های خود هستند. رسانه تامز هاردور در بررسی عمیق پردازنده جدید AMD به این نکته به صورت ویژه پرداخته و می‌گوید که شاید این نسخه DUAL چندان مناسب ادیتورها نباشد. آنطور که عملکرد این پردازنده نشان می‌دهد، در نرم‌افزارهای رندرینگ، 9950X3D2 تقریباً همیشه جلوتر از 9950X3D قرار می‌گیرد ولی اختلاف چندان فاحش نیست.

به صورت خلاصه این عملکرد به شرح زیر ثبت شده است:

• در Cinebench 2024 حدود 4 درصد سریع‌تر
• در Blender بسته به صحنه، بین 3 تا 4 درصد سریع‌تر
• در Embree حدود 7 درصد سریع‌تر
• در V-Ray 6 حدود 4 درصد و در OSPray Studio حدود 5 درصد سریع‌تر

این نکته مهم را در نظر داشته باشید که اگر کار شما به صورت روزانه با Blender یا V-Ray است، این اختلاف می‌تواند در پروژه‌های سنگین به صرفه‌جویی چند دقیقه‌ای یا حتی چند ده دقیقه‌ای در هر رندر منجر شود.

انکودینگ و پردازش ویدیو

در Handbrake و سایر تست‌های انکودینگ نیز عملکرد مشابهی به  ثبت رسیده که به شرح زیر با مدل Single آن قابل مقایسه است:

• x265 ده‌بیتی حدود 2.3 درصد سریع‌تر
• در انکود AV1 حدود 6.4 درصد عملکرد بهتر
• در x264 اختلاف به 8.7 درصد می‌رسد
• در دیکود AV1 حدود 5 درصد سریع‌تر

به زبان ساده، اگر کاربر روزانه ساعت‌ها ویدیو رندر یا انکود می‌کند، این پردازنده می‌تواند کمک کند که در طول هفته یا ماه زمان قابل توجهی برای او ذخیره یا صرفه‌جویی شود.

نرم‌افزارهای تولید محتوا؛ DaVinci بهتر، Premiere تقریباً برابر

در نرم‌افزارهای محبوب تولید محتوا، عملکرد Ryzen 9 9950X3D2 بسته به نوع نرم‌افزار متفاوت است. رسانه مذکور به صورت خلاصه عنوان می‌کند که سطح ارتقا مانند عملکرد Blender و دیگر ابزارهای وابسته به پردازش رشته‌ای است.

جدول زیر را برای مقایسه این دو نسل می‌تواند راهنمای خوبی باشد:

نرم‌افزار	اختلاف نسبت به 9950X3D
Photoshop	حدود 1.7 درصد سریع‌تر
DaVinci Resolve	حدود 2.8 درصد سریع‌تر
Premiere Pro	حدود 0.7 درصد کندتر
Excel	حدود 3.6 درصد سریع‌تر
Word	حدود 6.6 درصد سریع‌تر

نکته قابل توجه در خصوص جدول فوق این است که برای نرم‌افزارهایی مانند Photoshop و DaVinci Resolve، کش بیشتر به پردازنده کمک می‌کند و آن را به سریع‌ترین گزینه AMD تبدیل می‌کند. اما در Premiere Pro، تفاوت تقریباً از بین می‌رود و حتی گاهی مدل جدید اندکی عقب‌تر از نسخه پایه قرار می‌گیرد.

بیشترین تاثیر پردازشی Ryzen 9 9950X3D2 روی چه نرم‌افزارهایی است؟

با توجه به جمیع بررسی‌ها باید بگوییم که Ryzen 9 9950X3D2 بیشترین مزیت خود را در بارهای کاری بسیار خاص و تخصصی نشان می‌دهد. در این نرم‌افزارها حجم عظیمی از داده باید دائماً میان هسته‌ها و حافظه جابه‌جا شود و همین برگه برنده می‌تواند موجب عملکرد بهتر Ryzen 9 9950X3D2 نسبت به Ryzen 9 9950X3 گردد.

برای درک بهتر مقایسه دو پردازنده می‌توانید نتایج عملکرد سر به سر Ryzen 9 9950X3D2 نسبت به نسخه پایه و پردازنده‌های دیگر را در نظر داشته باشید:

• در نرم‌افزار StockFish حدود 9.5 درصد سریع‌تر
• در فشرده‌سازی 7-Zip حدود 7.7 درصد سریع‌تر
• در Linpack حدود 19 درصد جلوتر
• در FFTE برای محاسبات فوریه سه‌بعدی، 26 درصد بالاتر
• در OpenFOAM برای شبیه‌سازی دینامیک سیالات، حدود 18 درصد سریع‌تر
• در Scikit-learn و پردازش‌های یادگیری ماشین، تا 33 درصد بهتر 
• در استنتاج هوش مصنوعی با ResNet50، عملکرد INT8 حدود 24 درصد و FP32 حدود 18 درصد بالاتر

از دید فنی باید گفت که این دقیقاً همان نوع بارهای کاری هستند که AMD این پردازنده را برای آن‌ها طراحی کرده است. در واقع با ابزاری روبرو نیستیم که برای اجرای نرم‌افزار مایکروسافت Word یا حتی بازی‌ها طراحی شده باشد؛ این غول قرمز زمانی قدرت خود را نشان می‌دهد که از آن برای شبیه‌سازی، هوش مصنوعی، پردازش داده، علوم مهندسی و توسعه نرم‌افزار استفاده کنید.

نقطه ضعف بزرگ؛ مصرف انرژی و قیمت

فارغ از عملکرد پردازشی، توان مصرفی الکتریکی نیز این روزها در دنیای سیلیکون مورد توجه ویژه قرار می‌گیرد. در همین زمینه باید گفت که Ryzen 9 9950X3D2 نه تنها گران‌ترین پردازنده Ryzen تاریخ AMD است، بلکه پرمصرف‌ترین مدل دسکتاپ Zen 5 نیز محسوب می‌شود.

طی اعلام رسمی شرکت، توان حرارتی رسمی آن 200 وات است و مصرف واقعی در بارهای سنگین به حدود 250 تا 278 وات می‌رسد. برای مثال در تست‌های به عمل آمده با این پردازنده در نرم‌افزار بنچمارکی مانند Prime95 حتی توان مصرفی تا 318 وات نیز ثبت شده است. از دید کیل باید گفت که این پردازنده نسبت به Ryzen 9 9950X3D حدود 25 درصد برق بیشتری مصرف می‌کند.

اما برای مهار گرمای تولیدی این پردازنده نیز به کولر قدرتمندی نیاز است. شاید بتوان گفت که پردازنده Ryzen 9 9950X3D2 عملاً به یک خنک‌کننده مایع 360 میلی‌متری، مادربرد رده‌بالا و پاور قدرتمند بالای 1300 (به شرط ابزارهای جانبی کم‌مصرف) نیاز دارد.

در همین رابطه بخوانید:

- دمای مناسب سی پی یو چقدر است؟ چطور دمای CPU سیستم را ببینیم؟

از سوی دیگر، قیمت 899 دلاری هیولای جدید AMD باعث می‌شود ارزش خریدش برای اکثر کاربران پایین باشد. پردازنده‌هایی مانند Ryzen 7 9850X3D، Ryzen 9 9950X3D و حتی Core Ultra 7 270K Plus در بسیاری از سناریوها عملکردی نزدیک ارائه می‌دهند، اما صدها دلار ارزان‌تر هستند.

جمع‌بندی؛ غولی مناسب 1 درصد کاربران

Ryzen 9 9950X3D2 یکی از خاص‌ترین و جاه‌طلبانه‌ترین پردازنده‌هایی است که AMD تاکنون ساخته است. این مدل ثابت می‌کند قرار دادن 3D V-Cache روی هر دو CCD واقعاً می‌تواند در برخی بارهای کاری حرفه‌ای تفاوت ایجاد کند؛ اما این تفاوت برای همه یکسان و حتی مشهود نیست.

به صورت صریح بگوییم که اگر یک گیمر سطح بالا باشید، Ryzen 7 9850X3D انتخاب بهتری است. اگر هم‌زمان بازی و کار حرفه‌ای را مد نظر دارید هم بدون تعارف باید بگوییم که Ryzen 9 9950X3D تقریباً همان تجربه را با قیمت کمتر ارائه می‌دهد.

اما اگر با نرم‌افزارهایی مثل Blender، OpenFOAM، Scikit-learn، شبیه‌سازی‌های سنگین، رندرهای پیچیده، مدل‌های یادگیری ماشین، پردازش‌های وابسته به کش یا پروژه‌های عظیم کدنویسی سروکار داشته و هر دقیقه کمتر در اخذ خروجی برایتان مهمتر است، Ryzen 9 9950X3D2 در حال حاضر یکی از سریع‌ترین پردازنده‌های دسکتاپ جهان و شاید حلقه مفقود دنیای شما باشد.

البته در این زمینه پردازنده‌های سری Threadripper را نیز در لیست داریم که بهتر است عمیق‌تر در موردشان فکر کنید و با بررسی بنچمارک‌های تخصصی ببینید کدام نسخه برایتان کارایی پردازش به نسبت هزینه بالاتری خواهد داشت.

در همین رابطه بخوانید:

- بررسی دو پردازنده Threadripper 7980X و Threadripper 7985WX در شهر سخت‌افزار

به عنوان جمع‌بندی باید گفت، خرید این پردازنده برای 99 درصد کاربران منطقی نیست؛ اما برای آن 1 درصد باقی‌مانده، شاید دقیقاً همان چیزی باشد که مدت‌ها منتظرش بوده‌اند.