شب چله‌اي ديگر در راه است حلاوتش را دريابيم رشت، خبرگزاري جمهوري اسلامي ‪۸۵/۰۹/۲۷‬

داخلي. اجتماعي. مناسبتها. چله.

از : مرضيه ضامن
باز شب چله‌اي ديگر يادگاري شيرين از شش هزار سال قبل در راه است چه زيبا و شايسته است كه حلاوتش را دريابيم.

و باز در ميان ازدياد دود ، آهن و سياست ،يادگاري از گذشتگان داد رسمان شده و در اين مسير دشوار زندگي امروز حلاوت يادگار نياكان بهشتي روانمان را مزه مزه مي‌كنيم.

سرما تقريبا در همه كهن زادبوممان فراگير شده و شادي خريد هندوانه ، دانه‌هاي ياقوتي انار ، آجيل شب چله و حافظ و نيايش در راه است.

"فريدون جنيدي " اوستاشناس و شاهنامه‌پژوه ايران با كلامي محكم مي‌گويد:
" شب چله " صحيح است، لطفا لفظ " شب يلدا " را بكار نبريم.

وي ، در آستانه فرا رسيدن شب چله‌اي ديگر در گفت و گو با خبرنگار ايرنا افزود : اصطلاح شب يلدا از حدود ‪ ۳۰‬سال پيش از زبان عرب وارد ايران شده ، در حاليكه " شب چله " يادگاريست كه از شش هزار سال گذشته ماندگار است.

وي اظهار كرد: جشن شب چله يادگاري از دوران " مهر نيايش " ايرانيان پيش از ظهور زرتشت است.

وي ادامه داد: مهر داراي دو جنبه گيتيايي (مادي ) و مينويي "بهشتي"است و از آنجا كه در پرتو نور كجي و دروغ نمايان مي‌شود ، مهر "فروغ سپيده دم " مظهر پاكي بوده است.

جنيدي افزود: ايرانيان در شب چله كه بلندترين شب سال بوده است با شادي تا طلوع مهر به نيايش مي‌پرداختند.

وي گفت: اهميت باطني اين شب براي نياكان ما بدليل بزرگداشت دانش نجوم بوده‌است.

وي افزود:در آن زمان با استفاده از دانش نجوم و رياضي گاه‌شماري بر اساس عدد چهل بدست آورده بودند كه اين روز را به عنوان بلندترين شب سال دانسته و از فرداي آن روز خورشيد و فروغ سپيده دم در هر دو روز يك دقيقه زودتر طلوع مي‌كند.

وي اضافه كرد:امروزه، ظاهري از شب چله از پدربزرگان و مادربزرگان بهشتي روان اين مرزو بوم برجاي مانده كه شادي ، قصه و هفت ميوه ماندگار "بيرون از يخچال مي‌مانند" است.

بر اساس افسانه‌هاي كهن اساطيري ايران زمان حكمروايي " چله بزرگ " از نخستين روز زمستان به مدت ‪ ۴۰‬روز آغاز مي‌شود.

وي در آغاز حكومت خود به برادر كوچكتر و مادر خود "چله كوچك و خاله پير زن يا ننه سرما" قول مي‌دهد كه زمين و زمان را آنچنان سرد كند كه اسبها در اصطبل يخ بزنند.

زمان حكومت برادر وي نيز "چله كوچك " از دهم بهمن ماه به مدت ‪ ۲۰‬روز آغاز مي‌شود و وي نيز براي نشان دادن غيرت خود قول مي‌دهد كه آنچنان سرما بيافريند كه كره‌ي ماديانهاي آبستن در شكم آنان منجمد شود.

اگر اين دو برادر بتوانند انتظارات مادر خود را بر آورده سازند وي در ماه آخر زمستان مهربان مي‌شود و هواي لطيف و مطبوعي را به مردمان هديه مي كند و گر نه در واپيسن روزهاي زمستان برف و سرما را حكمفرما مي‌كند.

گرچه "ننه سرما" انتظار دارد تا اواسط فروردين حكومت كند اما معمولا تا ‪ ۱۵‬اسفند از سه برادر " فروردين ، ارديبهشت و خرداد " شكست مي‌خورد و تا سال آينده به همراه پسران خود پنهان مي‌شود.

اما ، در گيلان نيز تقريبا همه خانواده‌ها در تدارك برپا كردن اين شب باشكوه ايراني هستند.

طولاني‌ترين شب سال در گيلان فرصتي است براي آموختن‌هاي بسيار و بازآموزي شيوه‌ها ، راهكارها و انتقال تجربيات گذشتگان به نسل جديد براي زندگي بهتر و پشت سر گذاشتن دشواري‌ها و رسيدن به سپيده دمان نوبختي.

در اين شب پيران و جوانان به دور هم‌حلقه مي‌زنند و از تجربيات گذشتگان پند مي‌گيرند و دور هم نشيني خانواده‌هاي گيلاني در شب چله نشان از انجام صله رحمي دارد كه از ديرباز به آن اعتقاد دارند.

در اين شب قصه‌گويي پيران از افسانه‌هاي ايراني و اتفاقات گذشته براي كوچكترهاي خانواده جلوه‌اي ديگر دارد.

دراين شب از ميهمانان با انواع ميوه‌هاي پاييزي چون انار، پرتقال ، گلابي ، خوج " گلابي محلي "، به ، نارنگي ، ليمو، ازگيل و از همه مهمتر هندوانه به عنوان نشانه اصلي شب چله پذيرايي مي‌شود.

فال‌گيري اشعار حافظ شيرازي و گشتن سرنوشت خانواده در دل اشعار اين پير عارف ايراني از ديگر جلوه‌هاي شب چله است .

سبزي پلو با ماهي به ويژه ماهي شور در اين شب يكي‌از غذاهاي سنتي و مهمي است كه خانواده‌ها براي پذيرايي از ميهمانان تهيه مي‌كنند و در كنار ساير غذاها با آن از ميهمانان پذيرايي مي‌كنند.

شب چله گيلاني براي زوج‌هاي جوان هم شبي به يادماندني است و در اين شب خانواده داماد براي عروس خود هدايا به همراه انواع ميوه‌هاي شب چله مي فرستند و دو خانواده به همراه ميهماناني ديگر به خوشي و شادماني اين شب بلند پاييزي را به سپيده دم خوشبختي پيوند مي‌زنند.