مقدمه: به طور خلاصه و ساده تجارت موبايلي (mBusiness) ارائه خدمات و محصولات با استفاده از بسترهاي ارتباطات موبايلي (شبكه‌هاي موبايل) است. در اين تعريف ساده نكات مهمي وجود دارد كه در اين مطلب سعي مي‌كنيم كليه وجوه اين تعريف را بررسي كنيم. اجزاي مختلف اين تعريف عبارتند از خدمات و محصولات، شركت‌هاي ارايه‌دهنده خدمات و محصولات، مشتريان كه از خدمات و محصولات استفاده مي‌كنند، بانك‌ها يا مؤسسات مالي و اعتباري كه عمليات نقل و انتقال مالي خريد را انجام مي‌دهند و شبكه‌هاي ارتباطي موبايلي و فناوري‌هاي موجود در اين شبكه‌ها كه تمام اين فرايند با كمك آنها انجام مي‌شود.

با يك مثال بهتر مي‌توان موضوع را درك كرد. فرض كنيد سازمان تربيت‌بدني تصميم دارد با سازوكاري بليت بازي‌هاي فوتبال را عرضه كند كه كليه افراد بتوانند به صورت عادلانه بليت بازي را تهيه كنند، دست دلالان كوتاه شده، سرعت عمل بالا بوده و هزينه نيروي انساني نيز كاهش يابد. (علت استفاده از اين مثال مشاهده مشكلات اين سازمان در فروش بليت شهرآورد بزرگ استقلال و پيروزي است!) در اين مثال كالا، بليت بازي و مشتري تماشاچياني هستند كه متقاضي دريافت اين بليت هستند. ارايه‌دهنده خدمات نيز سازمان تربيت‌بدني است. در انتهاي اين مطلب با استفاده از مطالب مطرح شده در اين نوشته راه‌حلي براي اين مسأله با استفاده از مفاهيم تجارت موبايلي ارايه خواهيم كرد.

خدمات و محصولات
طيف وسيعي از خدمات و محصولات وجود دارند كه مي‌توان آنها را با استفاده از بسترهاي ارتباطي به مخاطب ارائه و عرضه كرد. اين خدمات و محصولات را در چند دسته زير تقسيم مي‌كنيم:

- خدماتي كه به طور مستقيم قابل ارائه هستند (Direct-Provided Services): تعداد زيادي از خدمات كه ما آنها را به عنوان خدمات ارزش افزوده مي‌شناسيم به صورت مستقيم قابل ارائه به مشتريان هستند. غالب اين خدمات خدمات متني هستند. براي مثال سيستم اطلاع‌رساني قيمت ارز، سكه، طلا، سيم‌كارت و ... براي تجار و بازرگانان با استفاده از پيام كوتاه يا sms و ...

- خدمات و كالاهايي كه نياز به واسطه دارند (Indirect-Provided Services): در اين موارد غالبا درخواستي از طرف مشتري براي كالا صورت مي‌گيرد كه فروشگاه مورد نظر بايد كالا را از طرق ديگر مانند پست و يا پيك موتوري براي مشتري ارسال كنند.

- خدمات مبتني بر موقعيت (Location Based Services): با توجه به ساختار شبكه‌هاي موبايل، مي‌توان موقعيت جغرافيايي هر گوشي موبايل روشن را با تقريب مناسبي به دست آورد. اين موقعيت در مكان‌هاي شلوغ شهري حدود 500 متر و در جاهاي خلوت حداكثر چندين كيلومتر است. اين قابليت يك موقعيت عالي تجاري را براي ارائه‌دهندگان خدمات موبايلي فراهم مي‌كند. براي نمونه ممكن است صاحب موبايل از اپراتور خود يا ارائه‌كننده خدمات اطلاعاتي درباره نزديك‌ترين رستوران به خود را درخواست كند. يا از اپراتور نقشه محلي را كه در آن قرار دارد بخواهد يا ... . البته در آينده نزديك گوشي¬هاي تلفن مجهز به دستگاه¬هاي GPS مي‌گردند كه در اين حالت موقعيت جغرافيايي صاحب گوشي را حتي با دقت بالاتري مي‌توان به دست آورد.

در مسأله ما - فروش بليت بازي‌هاي فوتبال- كالا مي‌تواند به هر دو شكل بالا (مستقيم يا با واسطه) ارائه گردد. فرض كنيد شماره‌اي براي پيام كوتاه از طرف سازمان تربيت بدني اعلام شده و متقاضيان بليت با ارسال پيام كوتاه به اين شماره درخواست خود را مطرح مي‌كنند. در اين حالت سازمان تربيت‌بدني مي‌تواند بليت را از طريق پست يا پيك موتو

علي بهزاديان‌نژاد- آرمان ديدنده (شركت فناوري اطلاعات و ارتباطات مهان)
دنياي كامپيوتر و ارتباطات