قطع سراسری اینترنت بین‌الملل در ایران از ۱۸ دی‌ماه ۱۴۰ تنها به توقف موقت دسترسی کاربران به وب جهانی ختم نشده است. این رویداد در عمل یکی از شدیدترین تغییرات رفتاری کاربران ایرانی در فضای آنلاین را رقم زد؛ تغییری که نشان می‌دهد در این دوره استفاده کاربران ایرانی از سرویس‌های VPN تا 4000 درصد افزایش پیدا کرده است.

هرچند طی روزهای گذشته شاهد اتصال مجدد اینترنت بودیم، اما بسیاری از کابران گزارش داده‌اند که سرعت و کیفیت اینترنتشان هنوز به وضعیت پیش از قطعی‌های اخیر بازنگشته است. حال وزیر ارتباطات نیز در مصاحبه‌ای این موضوع را تأیید کرده است.

یک اپراتور اینترنت فیبر نوری در بریتانیا نه به‌دلیل نداشتن مشتری یا رقابت شدید، بلکه به‌خاطر جویده شدن کابل‌هایش توسط موش‌ها به آستانه ورشکستگی رسیده است. این ماجرای عجیب نشان می‌دهد حتی پیشرفته‌ترین زیرساخت‌های ارتباطی هم می‌توانند قربانی جزئیاتی کوچک در طراحی سخت‌افزار شوند.

در پی انتقادها و ابهام‌های ایجاد شده درباره عملی نشدن وعده بازگشایی اینترنت در بازه زمانی اعلام ‌شده، حسین افشین، معاون علمی و فناوری رییس‌ جمهور، با ارائه توضیحاتی اعلام کرد که تاخیر رخ‌ داده به ‌دلیل پیچیدگی‌های فنی فرآیند بازگشایی بوده و در این کار تغییر تصمیم صورت نگرفته است. او ضمن عذرخواهی از قطعی اینترنت، اعلام کرد از ابتدا تصمیم دولت بر بازگشت اینترنت به وضعیت عادی بوده و در این مسیر اختلاف نظری وجود نداشته است.

پس از هفته‌ها اختلال و قطع اینترنت بین‌الملل که آسیب‌های جدی به اکوسیستم اقتصاد دیجیتال وارد کرد، حالا دولت از تدوین بسته‌هایی برای جبران بخشی از خسارت‌ها خبر داده است. هرچند در روزهای اخیر وضعیت دسترسی به اینترنت به‌تدریج بهبود یافته و به‌جز برخی پیام‌رسان‌ها، دسترسی به بسیاری از وب‌سایت‌ها برقرار شده، اما خسارت‌های واردشده به کسب‌وکارهای آنلاین همچنان یکی از چالش‌های اصلی است.

پس از هفته‌ها قطعی و اختلال گسترده در اینترنت بین‌الملل و افزایش اعتراض کاربران نسبت به بی‌اثر شدن بسته‌های اینترنتی، حالا سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی از قرار گرفتن موضوع «جبران قطعی اینترنت» در دستور کار رسمی خبر داده است؛ اقدامی که در صورت اجرا می‌تواند بخشی از مطالبات انباشته کاربران را پاسخ دهد، هرچند هنوز جزئیات عملیاتی آن مشخص نیست.

پس از حدود ۲۰ روز اختلال و محدودیت گسترده در دسترسی به اینترنت بین‌الملل، یکی از مطالبات کاربران، تعیین تکلیف بسته‌های اینترنتی است که در این مدت عملاً امکان استفاده از آن‌ها فراهم نبود. حالا وزیر ارتباطات از «پیگیری برای تمدید خودکار بسته‌ها» و «تلاش برای جبران خسارت‌ها» سخن گفته، اما همچنان جزئیات مشخصی درباره نحوه و دامنه این جبران ارائه نشده است.

پس از ۲۰ روز قطعی و محدودیت سنگین، اینترنت بین‌الملل دوباره «قابل دسترس» شده؛ اما نه آن‌طور که کاربران انتظار دارند. اتصال برخی دیتاسنترها برقرار شده، سرویس‌هایی باز شده‌اند، اما اینترنت هنوز به حالت عادی برنگشته و نشانه‌ها از یک بازگشت محتاطانه و کنترل‌شده خبر می‌دهند.

به نظر می‌آید شورای عالی انقلاب فرهنگی در پی ایجاد اینترنت طبقاتی و فراهم کردن دسترسی بدون فیلتر برای اساتید دانشگاه‌ها بوده و در همین رابطه مکاتباتی نیز با مقامات دولتی برای برقراری آن انجام داده است. جزئیات بیشتر را در شهر سخت افزار بخوانید.

هم‌زمان با گشایش‌های امروز در دسترسی به اینترنت بین‌الملل، گزارش تازه NetBlocks نشان می‌دهد کاربران ایرانی بسیاری از شبکه‌ها و سرویس‌های خارجی در حال آنلاین شدن هستند که نشانه‌ای از بازگشت اینترنت در کشور است. با این حال هنوز اینترنت به طور کامل وصل نشده و با محدودیت‌های سنگین همراه است.

به نظر می‌آید از ساعتی پیش دسترسی کاربران به برخی سرویس‌های محبوب فراهم شده و دو پلتفرم گوگل پلی و اپ استور در دسترس کاربران قرار گرفته است. علاوه بر این شاهد بازگشت گیت‌هاب و استیم نیز هستیم. جزئیات بیشتر را در ادامه این نوشتار از شهر سخت افزار بخوانید.

پس از حدود 20 روز از قطع شدن اینترنت، برخی خبرگزاری‌ها مانند شرق مدعی شده‌اند که از امروز دسترسی کاربران به اینترنت بیشتر خواهد شد. اما پیام‌رسان‌هایی مانند واتساپ همچنان محدود خواهند ماند. در ادامه جزئیات بیشتری از این گزارش را بخوانید.