برندگان پنهان عرضه سهام اسپیس‌ایکس که میلیاردها دلار به جیب زدند؛ از رفقای ترامپ تا شاهزاده‌های عربستانی!

ایلان ماسک تنها برنده بزرگ عرضه اولیه سهام تاریخی اسپیس‌ایکس نیست. پشت صحنه این عرضه اولیه، گروهی از دوستان قدیمی ماسک، سرمایه‌گذاران گمنام سیلیکون‌ولی، شاهزاده‌های عرب، چهره‌های نزدیک به دونالد ترامپ و هزاران مهندس اسپیس‌ایکس قرار دارند که برخی از آن‌ها تنها در عرض چند ساعت میلیاردها دلار به ثروت خود اضافه کردند. در ادامه با برندگان کمتر شناخته‌شده بزرگ‌ترین IPO تاریخ آشنا می‌شویم.

مقدمه

در روزی که عرضه اولیه سهام اسپیس‌ایکس رکوردهای تاریخی بازار سرمایه را جابه‌جا کرد، تمام نگاه‌ها به یک نفر دوخته شده بود: ایلان ماسک. رسانه‌ها از نخستین تریلیونر تاریخ، جهش سرسام‌آور ارزش اسپیس‌ایکس و تولد بزرگ‌ترین IPO تاریخ می‌نوشتند؛ اما پشت این تیترهای پر زرق‌وبرق، داستان دیگری در جریان بود.

داستان افرادی که سال‌ها پیش و زمانی که اسپیس‌ایکس هنوز شرکتی پرریسک با آینده‌ای نامعلوم بود، روی رؤیای جاه‌طلبانه ماسک شرط بستند. از دوستان قدیمی او در دوران پی‌پال گرفته تا سرمایه‌گذاران گمنام سیلیکون‌ولی، شاهزاده‌های خاورمیانه، مدیران ارشد فراموش‌شده و حتی مهندسانی که به‌جای دریافت حقوق‌های نجومی، سهام شرکت را انتخاب کردند؛ افرادی که امروز بسیاری از آن‌ها به جمع میلیاردرها و میلیونرهای جدید جهان پیوسته‌اند.

در حالی که نام ایلان ماسک تقریباً تمام تیترها را به خود اختصاص داده، برخی از بزرگ‌ترین برندگان IPO اسپیس‌ایکس کسانی هستند که بخش بزرگی از کاربران فناوری حتی یک بار هم نام آن‌ها را نشنیده‌اند. مردانی که زمانی در پشت پرده روی موشک‌های فالکون، اینترنت ماهواره‌ای استارلینک یا تأمین مالی جاه‌طلبانه‌ترین پروژه فضایی قرن بیست‌ویکم کار می‌کردند و حالا پاداش صبر و ریسک‌پذیری خود را دریافت کرده‌اند.

اما این برندگان پنهان چه کسانی هستند و هر کدام چگونه از بزرگ‌ترین عرضه اولیه تاریخ سودهای میلیون یا حتی میلیارد دلاری به جیب زده‌اند؟

سهام SpaceX و xAI حالا چقدر می‌ارزد؟

روند ارزش‌گذاری امپراتوری فناوری ایلان ماسک در سال ۲۰۲۶ دستخوش یک جهش تاریخی شد. برای درک ابعاد این انفجار مالی، کافی است مسیر ارزش‌گذاری این غول چندرشته‌ای را در سه ایستگاه کلیدی مرور کنیم:

۱. پیش از ادغام: اسپیس‌ایکس به عنوان یک شرکت خصوصی ارزشی در حدود ۱ تریلیون دلار داشت و شرکت هوش مصنوعی xAI (ایکس‌ای‌آی) که پلتفرم X (توییتر سابق) را نیز پیش‌تر ضمیمه خود کرده بود، به ارزش مستقل ۲۵۰ میلیارد دلار رسیده بود.

۲. نقطه ادغام (فوریه ۲۰۲۶ / بهمن ۱۴۰۴): با جوش خوردن رسمی این دو غول، یک ابربنگاه یکپارچه به ارزش پایه ۱.۲۵ تریلیون دلار شکل گرفت تا زیرساخت‌های فضایی و اینترنت ماهواره‌ای استارلینک با محاسبات سنگین هوش مصنوعی پیوند بخورند.

۳. پس از طوفان IPO (ژوئن ۲۰۲۶ / خرداد ۱۴۰۵): این شرکت با قیمت پایه ۱۳۵ دلار وارد بورس نزدک شد. با هجوم بی‌سابقه خریداران و رشد سریع ارزش سهام در همان روزهای نخست معاملات، ارزش بازار این امپراتوری مرزهای ۲.۱ تا ۲.۲ تریلیون دلار را درنوردید.

مافیای پی‌پال؛ مردانی که پیش از همه به ایلان ماسک ایمان آوردند

سال‌ها قبل از آنکه اسپیس‌ایکس به ارزشمندترین شرکت خصوصی جهان تبدیل شود و نام آن در کنار بزرگ‌ترین غول‌های فناوری قرار گیرد، گروه کوچکی از سرمایه‌گذاران سیلیکون‌ولی حاضر شدند روی رویایی سرمایه‌گذاری کنند که برای بسیاری چیزی جز یک بلندپروازی غیرواقعی نبود.

بخش مهمی از این افراد به حلقه‌ای تعلق داشتند که امروز با نام «مافیای پی‌پال» شناخته می‌شود؛ گروهی متشکل از بنیان‌گذاران، مدیران و سرمایه‌گذاران سابق پی‌پال که بعدها در شکل‌گیری شرکت‌هایی مانند فیسبوک، لینکدین، پالانتیر، یوتیوب و ده‌ها استارتاپ میلیارد دلاری دیگر نقش داشتند.

جالب آنکه برخی از بزرگ‌ترین برندگان IPO اسپیس‌ایکس نیز از همین حلقه بیرون آمده‌اند.

لوک نوزک (Luke Nosek)؛ مرد ۴ میلیارد دلاری پنهان پشت موشک‌ها

در میان تمام اعضای مافیای پی‌پال، شاید لوک نوزک (51 ساله) کمتر از همه شناخته شده باشد. او یکی از هم‌بنیان‌گذاران پی‌پال و از سال ۲۰۰۸ عضو هیئت‌مدیره اسپیس‌ایکس است؛ دوره‌ای که شرکت هنوز با شکست‌های فنی و کمبود سرمایه دست‌وپنجه نرم می‌کرد.

نوزک از نخستین سرمایه‌گذارانی بود که حاضر شد روی آینده اسپیس‌ایکس شرط ببندد و طی سال‌های بعد نیز به خرید و نگهداری سهام شرکت ادامه داد. امروز ارزش سهام شخصی او بیش از ۴ میلیارد دلار برآورد می‌شود؛ رقمی که او را به یکی از موفق‌ترین سرمایه‌گذاران کمتر شناخته‌شده صنعت فناوری تبدیل کرده است.

پیتر ثیل (Peter Thiel)؛ قمار ۶۰۰ میلیون دلاری که به ده‌ها میلیارد دلار رسید

اگر لوک نوزک سرمایه‌گذار خاموش اسپیس‌ایکس بود، پیتر ثیل را می‌توان مهم‌ترین حامی مالی بیرونی شرکت در سال‌های ابتدایی دانست. ثیل که پیش‌تر با سرمایه‌گذاری اولیه در فیسبوک شهرت جهانی پیدا کرده بود، از طریق صندوق Founders Fund صدها میلیون دلار روی اسپیس‌ایکس سرمایه‌گذاری کرد؛ زمانی که بسیاری از سرمایه‌گذاران حاضر نبودند حتی به آینده شرکت فکر کنند.

بنابر گزارش Tech Times، سرمایه‌گذاری حدود ۶۰۰ میلیون دلاری Founders Fund اکنون ارزشی بین ۵۰ تا ۶۷ میلیارد دلار پیدا کرده است؛ یکی از بزرگ‌ترین بازدهی‌های تاریخ سرمایه‌گذاری خطرپذیر که نام ثیل را بار دیگر در مرکز توجه قرار داده است.

کن هاوری (Ken Howery)؛ دیپلمات میلیاردر مافیای پی‌پال

کن هاوری یکی دیگر از اعضای کمتر شناخته‌شده مافیای پی‌پال است که سال‌ها در کنار ثیل فعالیت کرده است. او از نخستین سرمایه‌گذاران Founders Fund و از افراد نزدیک به حلقه سرمایه‌گذاری‌های ایلان ماسک به شمار می‌رود.

هاوری برخلاف بسیاری از هم‌نسلان خود مسیر متفاوتی را انتخاب کرد و حتی به سمت سفیر آمریکا در سوئد (و در حال حاضر دانمارک) نیز رسید. اگر بخواهید میزان اعتماد دولت آمریکا و شخص دونالد ترامپ به هاوری را بدانید همین بس که او در آخرین مأموریت خود به عنوان رئیس هیئت نمایندگی ایالات متحده در موضوع گیرینلند، در نظر گرفته شده است.

اما حضور او در شبکه سرمایه‌گذاران اولیه اسپیس‌ایکس باعث شده از موفقیت تاریخی این شرکت بی‌نصیب نماند. البته او و برخی افراد مهم دیگر به سبب سرمایه‌گذاری غیرمستقیم، میلیاردها دلار در IPO اسپیس‌ایکس عایدی داشته‌اند.

دیوید ساکس (David Sacks)؛ مردی که تقریباً در تمام پروژه‌های بزرگ این حلقه حضور دارد

دیوید ساکس را می‌توان یکی از تأثیرگذارترین اعضای مافیای پی‌پال در سال‌های اخیر دانست. او که سابقه مدیریت PayPal و بنیان‌گذاری Yammer را در کارنامه دارد، از طریق سرمایه‌گذاری‌های متعدد در اکوسیستم فناوری و روابط نزدیک با بسیاری از اعضای حلقه ماسک، به یکی از چهره‌های کلیدی سیلیکون‌ولی تبدیل شده است.

اگرچه نقش او در اسپیس‌ایکس به اندازه ثیل یا نوزک پررنگ نیست، اما حضور مستمر او در شبکه سرمایه‌گذاری‌های مرتبط با ماسک باعث شده نامش در کنار دیگر برندگان بزرگ این حلقه مطرح شود.

مکس لوچین (Max Luchin)؛ نابغه فنی پشت پی‌پال

مکس لوچین، برنامه‌نویس اوکراینی سابق که یکی از مغزهای فنی اصلی پی‌پال بود و بعدها شرکت‌های موفق متعددی از جمله Affirm را بنیان‌گذاری کرد. او برخلاف ثیل و نوزک حضور مستقیم کمتری در سرمایه‌گذاری‌های اسپیس‌ایکس داشته، اما همچنان یکی از ستون‌های اصلی مافیای پی‌پال محسوب می‌شود؛ حلقه‌ای که بخش مهمی از سرمایه و نفوذ اولیه لازم برای رشد اسپیس‌ایکس را فراهم کرد.

رید هافمن (Reid Hoffman)؛ میلیاردر لینکدین که راه خود را از ماسک جدا کرد

رید هافمن، بنیان‌گذار لینکدین، یکی دیگر از اعضای مشهور مافیای پی‌پال است. هرچند او در سال‌های اخیر در بسیاری از موضوعات سیاسی و فناوری با ایلان ماسک اختلاف نظر پیدا کرده، اما نامش همچنان بخشی از داستان گروهی است که در دهه ۲۰۰۰ یکی از قدرتمندترین شبکه‌های کارآفرینی تاریخ سیلیکون‌ولی را تشکیل دادند.

هافمن برخلاف ثیل و نوزک از برندگان مستقیم IPO اسپیس‌ایکس محسوب نمی‌شود، اما حضور او نشان می‌دهد چگونه شبکه‌ای از مدیران و سرمایه‌گذاران پی‌پال در شکل‌گیری نسل جدید غول‌های فناوری آمریکا نقش داشته‌اند.

با جمع‌آوری داده‌های مختلف می‌توان آمار زیر را برای حلقه قدرت نزدیک به ماسک و شرکت‌های سرمایه‌گذار به شرح زیر و به صورت تخمینی در نظر گرفت:

از واشنگتن تا ریاض؛ وقتی قدرت سیاسی وارد مدار اسپیس‌ایکس شد

اگر مافیای پی‌پال نخستین گروهی بود که روی رویای ایلان ماسک شرط بست، حلقه بعدی از جایی کاملاً متفاوت وارد داستان شد؛ راهروهای کاخ سفید، برج‌های منهتن و کاخ‌های سلطنتی خاورمیانه.

با بزرگ‌تر شدن امپراتوری ماسک، اسپیس‌ایکس دیگر صرفاً یک شرکت فضایی نبود. این شرکت به یکی از مهم‌ترین پیمانکاران دولت آمریکا، بازیگری کلیدی در امنیت ملی واشنگتن و دروازه ورود به یکی از جذاب‌ترین فرصت‌های سرمایه‌گذاری قرن تبدیل شد. همین موضوع باعث شد چهره‌های سیاسی، متحدان دونالد ترامپ و سرمایه‌داران بانفوذ خاورمیانه نیز به تدریج وارد مدار کسب‌وکارهای ماسک شوند.

استیو ویتکاف (Steve Witkoff)؛ سرمایه‌دار املاکی که کنار موشک‌های ماسک میلیاردرتر شد

اگر از اکثر علاقه‌مندان فناوری بپرسید استیو ویتکاف چه کسی است، احتمالاً پاسخی دریافت نخواهید کرد. او نه مهندس است، نه سرمایه‌گذار خطرپذیر و نه حتی سابقه‌ای در صنعت فناوری دارد. شهرت ویتکاف از بازار املاک و مستغلات نیویورک آغاز شد؛ جایی که طی چند دهه به یکی از بزرگ‌ترین توسعه‌دهندگان املاک آمریکا تبدیل شد.

اما اهمیت او برای این داستان از جای دیگری می‌آید. ویتکاف یکی از نزدیک‌ترین دوستان و متحدان سیاسی دونالد ترامپ محسوب می‌شود و طی سال‌های اخیر به حلقه سرمایه‌گذاران نزدیک به اکوسیستم ایلان ماسک نیز راه پیدا کرده است. در نتیجه جهش ارزش کسب‌وکارهای مختلف ماسک، از X گرفته تا پروژه‌های هوش مصنوعی و در نهایت اسپیس‌ایکس، به شکل غیرمستقیم دارایی‌های او را نیز متورم کرد.

داستان ویتکاف نشان می‌دهد گاهی بزرگ‌ترین برندگان انقلاب‌های فناوری، کسانی نیستند که فناوری را می‌سازند؛ بلکه کسانی هستند که در زمان مناسب در کنار افراد مناسب قرار می‌گیرند.

جرد کوشنر (Jared Kushner)؛ داماد ترامپ و معمار پل ارتباطی با سرمایه عربی

شاید هیچ شخصیتی بهتر از جرد کوشنر نتواند نقطه اتصال واشنگتن، سیلیکون‌ولی و خاورمیانه را نمایندگی کند.

کوشنر که در دولت نخست ترامپ نقش مهمی در سیاست خارجی آمریکا ایفا می‌کرد، پس از خروج از کاخ سفید صندوق سرمایه‌گذاری Affinity Partners را تأسیس کرد. نکته مهم اینجاست که بخش بزرگی از سرمایه اولیه این صندوق از سوی عربستان سعودی تأمین شد.

در ظاهر، کوشنر هیچ ارتباط مستقیمی با ساخت موشک یا فناوری فضایی ندارد؛ اما او یکی از مهم‌ترین معماران شبکه مالی و سیاسی جدیدی است که سرمایه خاورمیانه را به پروژه‌های بلندپروازانه فناوری آمریکا متصل کرده است. شبکه‌ای که در سال‌های اخیر به شکل فزاینده‌ای پیرامون ایلان ماسک نیز شکل گرفته است.

در خصوص جرد کوشنر (Affinity Partners) باید گفت که سرمایه‌گذاری مذکور در آخرین دوره‌های خصوصی xAI قبل از ادغام رسمی آن با اسپیس‌ایکس در فوریه ۲۰۲۶ صورت گرفته که همین سرمایه‌گذاری منجر به دو برابر شدن ارزش دارایی‌های وی در مجموع و کمتر از ۶ ماه شده است.

جو لونسدیل (Joe Lonsdale)؛ مردی که پنتاگون، وال‌استریت و سیلیکون‌ولی را به هم متصل کرد

در میان تمام افراد این فهرست، شاید جو لونسدیل کمترین شهرت عمومی را داشته باشد؛ اما بسیاری از ناظران او را یکی از بانفوذترین چهره‌های پشت پرده فناوری آمریکا می‌دانند.

لونسدیل از شاگردان و متحدان قدیمی پیتر ثیل و از بنیان‌گذاران پالانتیر است؛ شرکتی که به دلیل همکاری گسترده با ارتش و نهادهای اطلاعاتی آمریکا شهرت دارد.

با تبدیل شدن اسپیس‌ایکس به یکی از مهم‌ترین پیمانکاران فضایی و دفاعی ایالات متحده، افرادی مانند لونسدیل به شکل غیرمستقیم از رشد نفوذ و ارزش این اکوسیستم سود بردند. آن‌ها نه‌تنها در بازار سرمایه، بلکه در بازار قدرت نیز برنده شدند.

آنتونیو گراسیاس (Antonio Gracias)؛ خزانه‌دار پنهان و مرد شماره دو در سایه اسپیس‌ایکس

اگر ایلان ماسک را فرمانده پر سروصدای این امپراتوری فضایی بدانیم، «آنتونیو گراسیاس» قطعاً خزانه‌دار پنهان و معمار مالی ارشد آن در سایه‌هاست. گراسیاس، بنیان‌گذار صندوق قدرتمند والور اکویتی پارتنرز (Valor Equity Partners) و یکی از قدیمی‌ترین اعضای هیئت‌مدیره اسپیس‌ایکس، نامی است که کمتر در رسانه‌های عمومی شنیده شده، اما وال‌استریت به‌خوبی با وزن نفوذ او آشناست.

او از سال ۲۰۱۰ روی صندلی تصمیم‌گیری شرکت نشسته و از معدود متخصصانی است که علاوه بر وفاداری مطلق به ماسک در روزهای بحرانی سقوط موشک‌ها، مالک سهام ممتاز کلاس B (کلاس بی - با حق رأی ۱۰ برابری) است.

با انفجار ارزش شرکت پس از این عرضه اولیه تاریخی، ارزش بلوک سهام تحت کنترل صندوق او به رقم نجومی بیش از ۶۸ میلیارد دلار رسید تا این سرمایه‌گذار کهنه‌کار، بدون حتی یک روز پوشیدن لباس فضانوردی، به یکی از ثروتمندترین و قدرتمندترین مردان پشت پرده در صنعت تک تبدیل شود.

ولید بن طلال (Al Waleed bin Talal Al Saud)؛ شاهزاده سعودی که روی ماسک قمار بزرگی کرد

در میان تمام سرمایه‌داران خاورمیانه، شاید هیچ نامی به اندازه ولید بن طلال برای کاربران فناوری آشنا نباشد. او که حتی در شبکه‌های اجتماعی نیز با افسانه‌های باورنکردنی در مورد سرمایه و زندگی فوق لاکچری‌اش به خوبی شناخته شده، حالا یکی از بزرگترین برندگان عرضه سهام اسپیس ایکس نام گرفته است.

آنطور که Forbes می‌گوید، او سال‌ها از سهامداران بزرگ توییتر بوده و زمانی که ایلان ماسک تصمیم گرفت این شبکه اجتماعی را خریداری کند، از مهم‌ترین بازیگران پشت صحنه معامله محسوب می‌شد. هرچند در ابتدا اختلاف‌نظرهایی میان دو طرف وجود داشت، اما در نهایت دارایی‌های بن طلال در ساختار جدید حفظ شد.

اکنون با رشد ارزش اکوسیستم کسب‌وکارهای ماسک، از X و xAI گرفته تا اسپیس‌ایکس، شاهزاده سعودی نیز در میان برندگان بزرگ این دوران قرار گرفته است. برخی رسانه‌ها میزان ارزش اختصاص یافته به بن‌طلال را بین 5.1 تا 5.7 میلیارد دلار تخمین می‌زنند.

یاسر الرُمیّان (Yasir Al-Rumayyan)؛ مردی که دلارهای نفتی را به موشک و هوش مصنوعی تبدیل کرد

اگر ولید بن طلال نماد سرمایه‌داران سنتی خاورمیانه باشد، یاسر الرمیان نماینده نسل جدید مدیران سرمایه عربی است.

او به عنوان رئیس صندوق سرمایه‌گذاری عمومی عربستان (PIF)، بر صدها میلیارد دلار دارایی نظارت می‌کند و طی سال‌های گذشته تلاش کرده بخشی از ثروت نفتی عربستان را به فناوری‌های آینده‌محور منتقل کند.

هوش مصنوعی، فضا، زیرساخت‌های دیجیتال و شرکت‌های مرتبط با ایلان ماسک، همگی در مرکز این استراتژی قرار دارند. به همین دلیل بسیاری معتقدند بخشی از سود حاصل از رشد خیره‌کننده امپراتوری ماسک در نهایت به حساب صندوق‌های ثروت ملی خلیج فارس نیز واریز خواهد شد.

علاوه بر زنجیره سهام قبلی، گزارش شده که صندوق عربستان در جریان فرآیند ثبت سفارش این IPO، بیش از ۱ میلیارد دلار سهم مستقیم جدید را در صدر جدول تخصیص‌های بزرگ (Bookbuilding) به خود اختصاص داده است.

غول‌های سیلیکون‌ولی؛ میلیاردرهایی که بی‌سروصدا از پرواز اسپیس‌ایکس سود بردند

در حالی که بیشتر توجه رسانه‌ها روی ایلان ماسک، سرمایه‌گذاران اولیه و حلقه سیاسی اطراف او متمرکز شده، گروه دیگری از برندگان IPO اسپیس‌ایکس وجود دارند که شاید حتی نفوذ بیشتری از بسیاری از چهره‌های قبلی داشته باشند؛ غول‌های فناوری سیلیکون‌ولی.

برخی از آن‌ها زمانی وارد اسپیس‌ایکس شدند که هنوز کمتر کسی آینده روشنی برای شرکت متصور بود. برخی دیگر با سرمایه‌گذاری روی شرکت‌های مرتبط با ماسک یا حمایت از پروژه‌های جاه‌طلبانه او، به بخشی از بزرگ‌ترین داستان ثروت‌آفرینی قرن تبدیل شدند.

اگر یک نقطه مشترک میان تمام این افراد وجود داشته باشد، آن نقطه خود ایلان ماسک است.

لری پیج، سرگئی برین، اریک اشمیت، لری الیسون و جک دورسی هر کدام در دوره‌ای از تاریخ فناوری جزو تأثیرگذارترین مدیران جهان بوده‌اند. با این حال، چیزی که آن‌ها را در این مقاله کنار هم قرار می‌دهد نه گوگل است، نه اوراکل و نه توییتر؛ بلکه تصمیم مشترکشان برای قرار گرفتن در مدار یکی از جاه‌طلبانه‌ترین کارآفرینان تاریخ است.

لری پیج (Larry Page)؛ مردی که زمانی می‌خواست اسپیس‌ایکس را بخرد

شاید عجیب‌ترین نام این فهرست لری پیج باشد. هم‌بنیان‌گذار گوگل سال‌ها یکی از نزدیک‌ترین دوستان ایلان ماسک در سیلیکون‌ولی محسوب می‌شد و حتی در مقطعی به یکی از معدود افرادی تبدیل شد که ماسک حاضر بود درباره آینده بلندمدت اسپیس‌ایکس با او صحبت کند.

افسانه‌ای در سیلیکون‌ولی وجود دارد که می‌گوید پیج زمانی به شوخی و نیمه‌جدی از ماسک پرسیده بود اگر روزی مریخ را فتح کند، چه کسی باید کنترل آن را در دست بگیرد. پاسخ ماسک این بود: «احتمالاً تو.»

اگرچه دوستی این دو در سال‌های اخیر تحت تأثیر اختلافات پیرامون هوش مصنوعی کمرنگ شده، اما لری پیج سال‌ها از مهم‌ترین حامیان غیررسمی جاه‌طلبی‌های فضایی ماسک بود. سرمایه‌گذاری مشترک گوگل در اسپیس‌ایکس نیز باعث شد اکوسیستم تحت نفوذ او از رشد تاریخی این شرکت بی‌نصیب نماند.

سرگئی برین (Sergey Brin)؛ نابغه‌ای که پیش از همه به ماسک اعتماد کرد

در سال‌هایی که اسپیس‌ایکس هنوز شرکتی کوچک و پرریسک محسوب می‌شد، سرگئی برین یکی از معدود میلیاردرهای فناوری بود که حاضر شد مستقیماً روی ایلان ماسک شرط ببندد.

برین سال‌ها جزو دوستان نزدیک ماسک بود و حتی گزارش‌هایی وجود داشت که او شخصاً بخشی از سرمایه مورد نیاز اسپیس‌ایکس را در سال‌های دشوار اولیه تأمین کرده بود. هرچند این سرمایه‌گذاری‌ها در مقایسه با صندوق‌های بزرگ چندان عظیم نبودند، اما امروز ارزش آن تصمیم‌ها چندین برابر شده است.

برای بسیاری از کاربران، برین همان نابغه موتور جستجوی گوگل است؛ اما در پشت پرده، او یکی از اولین چهره‌های برجسته فناوری بود که حاضر شد روی رؤیای فضایی ماسک سرمایه‌گذاری کند.

اریک اشمیت (Eric Schmidt)؛ مدیرعامل سابق گوگل

وقتی گوگل در میانه دهه ۲۰۱۰ تصمیم گرفت صدها میلیون دلار در اسپیس‌ایکس سرمایه‌گذاری کند، یکی از مهم‌ترین حامیان این تصمیم اریک اشمیت بود.

اشمیت که سال‌ها سکان هدایت گوگل را در اختیار داشت، به‌خوبی می‌دانست آینده اینترنت فقط روی زمین رقم نخواهد خورد. سرمایه‌گذاری گوگل در اسپیس‌ایکس نه صرفاً یک معامله مالی، بلکه شرط‌بندی روی آینده ارتباطات جهانی بود.

امروز که استارلینک به یکی از مهم‌ترین دارایی‌های اکوسیستم ماسک تبدیل شده، مشخص شده آن تصمیم تا چه اندازه حاصل دوراندیشی بوده است.

در خصوص لری پیج، سرگئی برین و اریک اشمیت، سود این افراد عمدتاً به صورت غیرمستقیم و از طریق بازدهی فوق‌العاده سهام گوگل (Alphabet) در اسپیس‌ایکس (بلوک ۱۳۲ میلیارد دلاری) و همچنین سرمایه‌گذاری‌های شخصی کوچک‌تر در دوره‌های تأمین مالی اولیه (Series C و D) محقق شده است.

لری الیسون (Larry Ellison)؛ استاد معامله‌ای که از همه جا پول درمی‌آورد

اگر بخواهیم فهرستی از بزرگ‌ترین برندگان پنهان دنیای فناوری تهیه کنیم، احتمالاً نام لری الیسون در صدر آن قرار خواهد گرفت.

بنیان‌گذار اوراکل سال‌هاست به مهارت خارق‌العاده خود در حضور در سمت درست معاملات مشهور است. او از نخستین چهره‌های بزرگ فناوری بود که آشکارا از ایلان ماسک حمایت کرد و بعدها نیز در تأمین مالی خرید توییتر نقش ایفا کرد.

زمانی که بسیاری از سرمایه‌گذاران از معامله ۴۴ میلیارد دلاری توییتر فرار می‌کردند، الیسون حدود یک میلیارد دلار در کنار ماسک قرار داد. در آن زمان بسیاری این تصمیم را اشتباه می‌دانستند، اما با رشد ارزش اکوسیستم X، توسعه xAI و هم‌افزایی روزافزون میان کسب‌وکارهای مختلف ماسک، ارزش استراتژیک این تصمیم بیش از گذشته آشکار شده است.

الیسون شاید مستقیماً یکی از بزرگ‌ترین سهامداران اسپیس‌ایکس نباشد، اما بدون تردید یکی از بزرگ‌ترین برندگان موجی است که امپراتوری ماسک ایجاد کرده است.

جک دورسی (Jack Dorsey)؛ مردی که حتی پس از خروج از توییتر هم یک برنده است

جک دورسی سال‌ها چهره اصلی توییتر بود؛ شرکتی که بعدها با 44 میلیارد دلار، به یکی از جنجالی‌ترین خریدهای تاریخ فناوری توسط ایلان ماسک تبدیل شد.

جالب این است که دورسی نه‌تنها از فروش توییتر آسیب ندید، بلکه به یکی از معدود مدیران فناوری تبدیل شد که آشکارا از تصمیم ماسک برای خرید این شبکه اجتماعی حمایت کرد. او در مقاطع مختلف از ماسک دفاع کرد و معتقد بود توییتر برای ادامه مسیر به تغییرات اساسی نیاز دارد.

امروز با رشد نفوذ X در کنار xAI و نزدیکی روزافزون این پلتفرم به سایر کسب‌وکارهای ماسک، دورسی نیز در میان افرادی قرار می‌گیرد که از تحولات بزرگ اکوسیستم فناوری پیرامون ماسک منتفع شده‌اند؛ حتی اگر دیگر مدیر توییتر نباشد.

مهندسان، کارمندان اداری و تکنسین‌هایی که یک‌شبه میلیونرها شدند

اگر امروز برای استخدام در یک شرکت درخواست بدهید، مهم‌ترین معیار شما چیست؟ حقوق بالاتر؟ بیمه بهتر؟ ساعات کاری کمتر؟ آیا حاضر هستید بخشی از حقوق خود را فدای سهامی کنید که شاید روزی زندگی شما را متحول کند؟

هزاران نفر از کارکنان اسپیس‌ایکس سال‌ها پیش دقیقاً با همین انتخاب روبه‌رو شدند. آن‌ها می‌توانستند با حقوق‌های بالاتر به گوگل، اپل، مایکروسافت یا لاکهید مارتین بروند، اما ترجیح دادند روی شرکتی شرط ببندند که در آن زمان هنوز معلوم نبود اصلاً زنده بماند یا نه. امروز نتیجه آن شرط‌بندی روشن شده است.

بر اساس برآوردهای منتشرشده پس از IPO، عرضه عمومی اسپیس‌ایکس حدود ۴۴۰۰ میلیونر جدید خلق کرده و در میان آن‌ها نزدیک به ۴۰۰ نفر اکنون دارایی‌هایی بیش از ۱۰۰ میلیون دلار در اختیار دارند. برای مقایسه، IPO گوگل و فیسبوک هر کدام حدود هزار میلیونر جدید ایجاد کرده بودند؛ اما اسپیس‌ایکس به تنهایی چند برابر آن‌ها ثروت خلق کرده است.

این افراد فقط مدیران ارشد یا اعضای هیئت‌مدیره نیستند. در میان آن‌ها مهندسان تست، تکنسین‌های مونتاژ، جوشکارهای استاربیس، اپراتورهای خطوط تولید و اعضای تیم‌های پرتاب نیز دیده می‌شوند؛ افرادی که سال‌ها دور از چشم رسانه‌ها روی موشک‌ها کار کردند و حالا بخشی از ثروت تاریخی اسپیس‌ایکس را در اختیار دارند.

گوین شاتول (Gwynne Shotwell)؛ زنی که احتمالاً چند میلیارد دلار پاداش وفاداری گرفت

وقتی نام اسپیس‌ایکس مطرح می‌شود، همه از ایلان ماسک صحبت می‌کنند. اما در داخل شرکت بسیاری معتقدند بدون گوین شاتول، اسپیس‌ایکس هرگز به غول امروزی تبدیل نمی‌شد.

او از سال ۲۰۰۲ در کنار ماسک حضور داشته و تقریباً تمام قراردادهای حیاتی شرکت با ناسا، پنتاگون و مشتریان تجاری را مدیریت کرده است.

اگرچه میزان دقیق دارایی او افشا نشده، اما با توجه به سابقه ۲۴ ساله حضور در شرکت و حجم سهام مدیریتی که طی این سال‌ها دریافت کرده، بسیاری از تحلیلگران او را یکی از بزرگ‌ترین برندگان غیر از ایلان ماسک می‌دانند.

طبق اسناد رسمی S-1، او مالک ۰.۱۰٪ از سهام شرکت (شامل آپشن‌ها) است که ارزش آن حدود ۱.۷ تا ۲ میلیارد دلار برآورد می‌شود. این دارایی او را در ردیف ثروتمندترین زنان خودساخته آمریکا قرار داده است.

هانس کونیگسمان (Hans Koenigsmann)؛ مهندسی که چهار شکست را تحمل کرد و برنده شد

هانس کونیگسمان یکی از آن افرادی است که اگر پرتاب چهارم فالکون ۱ نیز شکست می‌خورد، احتمالاً نامش هرگز در تاریخ ثبت نمی‌شد. او در سخت‌ترین سال‌های اسپیس‌ایکس در رأس تیم‌های فنی قرار داشت؛ زمانی که شرکت تا آستانه ورشکستگی پیش رفت و تنها چند هفته با نابودی کامل فاصله داشت.

امروز همان سهام‌هایی که در آن دوران تقریباً بی‌ارزش به نظر می‌رسیدند، ثروتی چندصد میلیون دلاری برای بسیاری از مدیران و مهندسان اولیه شرکت ایجاد کرده‌اند.

همچنین در کنار این افراد باید به برت جانسن به عنوان مدیر مالی شرکت که مالک 0.07 درصد از سهام فعلی شرکت بوده و سرمایه او اکنون به 1.2 میلیارد دلار رسیده نیز اشاره کنیم.

دیگر فرد قابل توجه این لیست، تام مولر به عنوان طراح موتورهای راکت اسپیکس ایکس است که مالک ۰.۰۶% سهام مستقیم به ارزش ۱.۱ میلیارد دلار است. در حال حاضر ثروت کل او حدود ۲ میلیارد دلار تخمین زده می‌شود.

یک مهندس معمولی اسپیس‌ایکس واقعاً چقدر پول به دست آورده است؟

این بخش احتمالاً جذاب‌ترین قسمت ماجراست. بر اساس ساختار سهام‌دهی اسپیس‌ایکس، یک مهندس تازه‌کار طی سال‌های گذشته معمولاً بین ۱۰۰۰ تا ۳۰۰۰ سهم دریافت می‌کرد. مهندسان میانی حدود ۲۰۰۰ تا ۵۰۰۰ سهم و مهندسان ارشد گاهی ۴۰۰۰ تا ۱۰ هزار سهم یا بیشتر در اختیار داشتند.

حالا فرض کنید یکی از مهندسان باسابقه شرکت طی یک دهه حضور خود حدود ۶۰۰۰ سهم در اختیار داشته باشد.

با قیمت پایانی حدود ۱۶۰ دلار پس از IPO، ارزش این دارایی به حدود ۹۶۰ هزار دلار می‌رسد؛ یعنی فقط چند صد سهم بیشتر کافی است تا او به یک میلیونر رسمی تبدیل شود. اما این فقط میانگین است.

بسیاری از کارکنان اولیه در سال‌های ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۲ تعداد بسیار بیشتری سهم دریافت کرده‌اند. برای این گروه، دارایی‌های ۵، ۱۰، ۲۰ و حتی ۵۰ میلیون دلاری اصلاً غیرمعمول نیست.

جوشکارها و تکنسین‌هایی که روی مریخ شرط بستند

شاید تأثیرگذارترین بخش این داستان آن باشد که تکنسین‌ها نیز در این IPO سود خوبی به جیب زده‌اند. وقتی مردم درباره ثروت اسپیس‌ایکس حرف می‌زنند، معمولاً تصویر گروهی از برنامه‌نویسان نخبه یا مدیران سیلیکون‌ولی را در ذهن دارند. اما واقعیت متفاوت است.

در کارخانه‌های هاوثورن و استاربیس، هزاران نفر هر روز بدنه استارشیپ را جوش دادند، موتورهای رپتور را مونتاژ کردند، روی سکوهای پرتاب کار کردند و ساعت‌های طولانی را زیر آفتاب تگزاس گذراندند.

بسیاری از آن‌ها در طول این سال‌ها نه شهرت ایلان ماسک را به دست آوردند و نه تیتر رسانه‌ها را. اما امروز بخشی از آن‌ها به لطف سهامی که سال‌ها نگه داشته‌اند، صاحب ثروتی شده‌اند که نسل‌های بعدی خانواده‌شان را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد.

اگر در سال ۲۰۱۰ وارد اسپیس‌ایکس می‌شدید، امروز چقدر پول داشتید؟

یکی از دلایل جذابیت داستان اسپیس‌ایکس این است که برخلاف بسیاری از شرکت‌های بزرگ فناوری، بخش قابل توجهی از ثروت ایجادشده تنها به بنیان‌گذاران و سرمایه‌گذاران اولیه نرسید. هزاران کارمند در سطوح مختلف سازمان نیز از رشد ارزش سهام شرکت بهره‌مند شدند.

بنابر گزارش NewYork Post میزان سهام دریافتی هر فرد به عوامل مختلفی مانند زمان استخدام، سطح شغلی، عملکرد، ترفیع‌ها و بسته‌های جبرانی بستگی داشته است. با این حال، برای درک بهتر ابعاد ماجرا، می‌توان چند سناریوی تقریبی را در نظر گرفت.

موقعیت شغلی	تعداد تقریبی سهام	ارزش تقریبی امروز
مهندس تازه‌کار	2,000 سهم	320 هزار دلار
مهندس میانی	5,000 سهم	800 هزار دلار
مهندس ارشد	10,000 سهم	1.6 میلیون دلار
مدیر فنی	30,000 سهم	4.8 میلیون دلار
مدیر باسابقه	50,000 سهم	8 میلیون دلار
کارمند اولیه با سهام ویژه	100,000 سهم	16 میلیون دلار
اعضای کلیدی تیم‌های اولیه	250,000 سهم	40 میلیون دلار

**فرض: این اعداد صرفاً برای نمایش مقیاس ثروت احتمالی ایجادشده هستند و لزوماً وضعیت هیچ کارمند مشخصی را نشان نمی‌دهند.

اما نکته مهم اینجاست که این اعداد فقط ارزش روز سهام را نشان می‌دهند. بسیاری از کارکنان اولیه این سهام را زمانی دریافت کردند که ارزش هر سهم کسری ناچیز از قیمت فعلی بود. به بیان دیگر، برای برخی از آن‌ها بازدهی سرمایه به هزاران درصد رسیده است.

برای درک بهتر ابعاد این جهش، تصور کنید یک مهندس جوان در سال ۲۰۱۰ پیشنهاد کاری اسپیس‌ایکس را پذیرفته و به جای دریافت حقوق بالاتر در یک غول فناوری، بسته‌ای شامل ۱۰ هزار سهم را انتخاب کرده باشد. آن تصمیم امروز می‌تواند او را به فردی با دارایی بیش از ۱.۵ میلیون دلار تبدیل کرده باشد؛ رقمی که برای بسیاری از کارکنان عادی صنعت فناوری، رویایی دست‌نیافتنی محسوب می‌شود.

جمع‌بندی: چطور هزاران نفر یک شبه میلیونر شدند؟

وقتی نام اسپیس‌ایکس به میان می‌آید، تقریباً همه نگاه‌ها به ایلان ماسک دوخته می‌شود؛ مردی که حالا ثروتمندتر از همیشه در صدر این امپراتوری فضایی ایستاده است. اما واقعیت این است که داستان بزرگ‌ترین IPO تاریخ، فقط داستان یک نفر نیست.

از اعضای مافیای پی‌پال که در سال‌های پرریسک اولیه روی رؤیای ماسک شرط بستند گرفته تا سرمایه‌داران خاورمیانه، چهره‌های بانفوذ سیاسی، مدیران مشهور سیلیکون‌ولی و صندوق‌های سرمایه‌گذاری که زودتر از دیگران آینده را دیدند؛ همگی بخشی از این موج تاریخی ثروت‌آفرینی بودند.

با این حال شاید جذاب‌ترین برندگان این داستان نه میلیاردرهای مشهور، بلکه هزاران مهندس، تکنسین، جوشکار و کارمند گمنامی باشند که سال‌ها پیش به شرکتی پیوستند که بسیاری آن را یک قمار غیرممکن می‌دانستند. امروز بخشی از آن‌ها به میلیونرهایی تبدیل شده‌اند که نامشان هرگز در رسانه‌ها مطرح نخواهد شد.

شاید مهم‌ترین درس داستان اسپیس‌ایکس همین باشد: در دنیای فناوری، بزرگ‌ترین ثروت‌ها معمولاً زمانی ساخته می‌شوند که هنوز کسی به آن‌ها باور ندارد.