راهنمایی خرید کارت گرافیک برای مانیتور 4k

[XFXForce]

با کوچکتر شدن ابعاد گرافیک ، تعداد و ابعاد فن های نصب شده هم کمتر میشه - اینجوری مشکل حرارتی پیش نمیاد؟
مثل گرافیک های لپ تاپ که اصطلاحا قدرت و توان رو کم کردن که حرارت کمتر تولید کنه؟

یه چیزی اولش بگم که صرفا تعداد فن ها یا حتی ابعادشون ، حتی ابعاد هیت سینک همیشه نشون دهنده قوی تر بودن کولینگ نیست.
برای مثال 3070 و 3090 و 4080 ایسوس -نوکتوا ادیشن که 2 فن دارن هر سه از نسخه های سه فنه شون (حتی استریکسشون) هم خنک تر هستن قابل توجه هم کم صدا تر
البته هیت سینک ضخیم تری دارن، فن هاشون هم فن های کیس هست یعنی جدا میشه خرید با ضخامت 2.5 سانت (درحالیکه فن های روی کارت گرافیک های 1.5 سانت تا حتی 1 سانت هست.
هر چی ضخامت بیشتر بشه توی سایز یکسان اون فن استاتیک پرشر بالاتری خواهد داشت که برای عبور از موانع مثل هیت سینک خیلی خیلی موثر هست. حالا اگه فن ها بزرگتر باشن با دور بالاتر که چه بهتر که تو این کارتها از فن های 12 سانتی استفاده شده
در حالیکه توی اکثر کارت گرافیک ها فن های 8 یا 9 سانت یا ترکیبی مثلا دو تا 9 سانت کناره ها و یک 8 سانت وسط استفاده میشه، بعضی ها که کمتر هستن ممکنه سه تا 10 سانت حتی استفاده کنن یا حتی بعضا دو تا 11 سانت یک 9 سانت

وگرنه بردی که توی مدل نوکتوا استفاده شده همون دوال هست!!! (یعنی روی استریکس نیومده کار کنه، روی برد دوال 3070 کار کرده حتی!
ضخامت هیت سینک هم مهمه، اما تعداد فین ها و ارتفاع و فاصله شون، جنسشون و دیزاینشون و تعداد هیت پایپ ها هم خیلی مهمه
اگر مثلا مس باشه حتی خود هیت سینک خیلی عالیه اما خب باعث گرون شدن و سنگینی کارت هم میشه
برای همین توی کارتایی که هیت پایپ دارن، فقط هیت پایپ ها و خود بلاک رو از مس میسازن (ممکنه حالا نیکل اندودش کنن و شمار رنگ مس نبینید اصلا) و بقیه از آلومینیوم هست
که باز خود مس و آلومینیم هم اینکه خلوصشون چقدر باشه مهمه

از اینا گذشته برای کارتای باز داغ تر یا برای خنک سازی بیشتر از ویپر چیمبر یا همون محفظه بخار استفاده میکنن که 4090 ها مثلا دارن، همچنین 7900 اکس تی اکس
که اتفاقا مشکل کارتای مرجع ای ام دی که دماش تا 110 درجه میرسید همین طراحی اشتباه محفظه بخار بود (کافیه مشکلی توی لاین های بخار باشه یا حتی مقدار مایعی که توش قرار داره و قراره بخار شه و دوباره میعان کمتر از حد باشه یا بیشتر! نه تنها کارایی رو به هم میزنه بلکه باعث از کار افتادن سیستمش میشه و دیگه این هی تبخیر هی میعان صورت نمیگره.
حتی سایز و ارتفاع و خیلی چیزای دیگه مهمه توش. سازنده های ثالث مثل xfx و سفایر و پاور کالر چون از قدیم تجربه زیادی داشتن کارتای خودشون دچار هیچ مشکلی نشد، اما ای ام دی چون تجربه خاصی برای گرافیکاش نداشتن و با همون هیت پایپ و هیت سینک و فن کار رو تموم میکرد یا نهایتا مثل سری فیوری اکس مثلا با یک aio توی طراحی دچار مشکل شد.

اینا توضیحات کلی بود، لیتوگرافی جی پی یو خیلی مهمه و نوع حافظه ها، مثلا gdrr6x ها مموری های خیلی داغ تری هستن تا نسخه بدون x،
توی نسل 30 هم به دلیل اینکه تقریبا کل تولیدی کارگاه های 7 نانومتری tsmc پر بود (همیشه که اپل زودتر از همه اونی که جدید تر و بهتر هست رو رزرو میکنه با قیمت بالاتر از همه چون پولش رو داره، بقیه باید با هم رقابت کنن سر باقی مانده)
ای ام دی هم که پردازنده ها و گرافیکاش از همین لیتوگرافی استفاده میکردن
دیگه برای انویدیا جایی نمیموند
ناچار سراغ سامسونگ رفت که اونم 7 نانومتری داشت اما تولیدش اندازه ای نبود که نیاز انویدیا رو برآورده کنه اما 8 تانومتریش تقریبا خالی بود.
که پر مصرف تر و داغ تر هست.
دلیل اصلی داغی و مصرف بالای نسل 30 این بود.
برای همین حتی مدل های سه فنی داره که داغ هستن، مثلا سری ایگل گیگا با داشتن سه فن روی مدل های بالارده داغ هستن.
یا سری ونتوس 3اکس ام اس آی همینطور
و کلی کارت دیگه
حتی تاف 3 اکس ایسوس از گیمینگ اکس تریو ام اس آی داغ تره.

اما سری 40 که 4 نانومتری tsmc هست بسیار خنک و کم مصرف (نسبت به کارایی و مخصوصا کارتای میان رده ش )هستن.
حتی خود 4090ش هم کارت خیلی خنکی هست و تقریبا همه کولرهای گرافیک های بازار براش اورکیل حساب میشه حتی فاندرزادیشن که دو فنه هست برای خود انویدیا و کوچیکترین هم هست میتونه کامل خنک خنک نگه ش داره
هر چی پایین تر میایم نسبت اف پی اس به وات بیشتر میشه و مصرف کمتر
که دیگه توی 4060 اینا مصرفی اندازه حتی کارتی مثل 1650 اینا رو میبینیم اما بار کارایی 3060 (و بعضا تا 10 درصد بیشتر)
توی 4070 همینطور، مصرف 200 وات اما کارایی از کارت 3070 تی آی که حدود 80 وات مصرف بیشتری داشت کلی بیشتر

برای همین تو سری 40 این مشکل نیست اصلا و کارتای دوفنه کوچیک هم کاملا از پس خنک کردنشون بر میان بدون هیچ مشکلی

یه مثال دیگه بزنم، زوتک توی سری 30 مثلا 3070 مدلی داره به اسم AMO Holo که به نظر من یکی از زیباترین کارت گرافیک های جهان هست مخصوصا تو دو فن ها (مخصوصا وقتی نورپردازی هایی که جاهای متعدد اما خیلی به جا استفاده شده رو روشن کنیم بسیار زیباتر هم میشه)
با اینکه دو فنه هست، اما چون از فن های 10 سانتی بزرگ استفاده میکنه با پره های زیاد و کولر با کیفیت دماش از مدل های سه فنه باقی برندها پایینتره از جمله تاف 3 اکس و امثالهم

خود فن ها هم بگم برای استاتیک پرشر بالا بهتره تعدا پره ها بیشتر باشه و نزدیک به همر باشن (حتی تا حدی که به دلیل انحنایی هم که به کار میره شاید اصلا هیت سینک زیرش از بالا مشخص نشه که کارت intel arc 770 مثال خوبیه، 13 تا پره داره!
برای استاتیک پرشر کاملا بهینه شده.
برعکس برای ایرفلوی بالا بهتره تعداد پره ها کمتر و زاویه شون جوری باشه که عرضشون خیلی کم باشه و از جلو نگاه میکنید حتی بیشتر به صاف بودن بخورن!
و ممکنه کلا 5 تا حتی پره داشته باشه، که برای کیس که تهویه بالایی میخواد (مخصوصا اونایی که مانعی جلوشون نیست (حتی پنل مش و فیلتر گرد و غبار هم یه جور مانع حساب میشه اما ضعیف)

برای همین خیلی از شرکتا ها یک حالت بالانس میسازن خیلی از فن هاشون رو که تو هر کاربری به کار رفت یه درد بخوره.

اما کگسایی که حرفه ای تر هستن سراغ اونایی که مخصوص اون کار هستن میرن.

[rbm]

یه چیزی اولش بگم که صرفا تعداد فن ها یا حتی ابعادشون ، حتی ابعاد هیت سینک همیشه نشون دهنده قوی تر بودن کولینگ نیست.

حالا که زحمت کشیدید و وقت گذاشتید درمورد خنک کننده ها

این گرافیک هایی که اصطلاحا فن توربینی دارند از چه سیستمی استفاده میکنند؟ آیا خرید این گرافیک ها خطرناکه ؟

[XFXForce]

حالا که زحمت کشیدید و وقت گذاشتید درمورد خنک کننده ها

این گرافیک هایی که اصطلاحا فن توربینی دارند از چه سیستمی استفاده میکنند؟ آیا خرید این گرافیک ها خطرناکه ؟

به این نوع گرافیک ها که تک فن از نوع دمنده یا همون بلور استفاده میکنن تو هر برندی پسوند خاصی دادن، مثلا توربو
که یه زمانی خیلی رو بورس بود و خیلی از گرافیک های میان رده به بالا و حتی پرچمدار ها ازش استفاده میکردن
زمان های gtx 2xx / 4xx/5xx/6xx
حتی کارتای تایتان و جیفورس فاندرز ادیشن (مرجع خود انویدیا) هم تا نسل 10 حتی از این نوع فن ها استفاده میکردن و برای اولین بار توی نسل rtx 2xxx بود که سراغ مدل های دو فن اکسیال رفت و توی سری 30 هم که به طراحی دو طرفه دو فنه (که بسیار هم طراحی جالب و کارایی هست که تو سری 40 هم بهبودش بخشید)
و با اینکه استفاده از این نوع کولر رو برای 4090 ممنوع کرد اما باز مدلهایی با فن بلور هستن که البته tdp شون محدود شده (اکثرا روی 300 وات، یعنی 150 وات کمتر از نسخه مرجع انویدیا که باید بگم توی گیم که 4090 عادی 300-350 وات مصرف میکنه افت کارایی زیادی نخواهیم دید اما توی رندرینگ چرا)

این فن ها یک حسن بزرگ دارن و اونم اینه که برخلاف فن های دیگه که گرما رو که هیت سینک میزنن و از فین ها عبور میکنه، هوای داغ از هر طرف وارد کیس میشه (و وظیفه فن های خروجی کیس که غالبا اون تک فن پشت کیس ها هست قرار داره) و باعث افزایش دمای هوای توی کیس و به طبعش باقی قطعات میشه،
این نوع مستقیم گرما رو به بیرون کیس میفرسته (چون جوری دیزاین شده که کل کارت دور تا دورش بسته هست، فقط یک فن توی اول کارت هست که هوا رو با فشار زیاد میکشه تو و از قیمت های داغ و هیت سینک عبورش میده و با فشار زیاد از تنها خروجی که پشت کارت تعبیه شده مستقیم به بیرون کیس هدایت میکنه (که معمولا هم دو اسلاته هستن برای همین اکثرا یک اسلات رو خروجی های تصویر و دومی رو فضایی که هوا ازش بیرون بره قرار دادن)

از معایبشون میشه به قدرت کولینگ کمتر اشاره کرد که چیز واضخی هست، وقتی فقط یک فن باشه نمیشه ازش انتظار سه تا فن رو داشت، تازه از نظر سایزی هم این فن ها کوچیکتر هستن، توی کارتای دیگه تقریبا کوچیکترین مدل ها فن های 8 سانت دارن، بقیه 9 سانت (یا دو تا 9 گوشه ها و یک 8 وسط)، حتی سه تا 10 سانت ، 11 سانت (دو تا 11 گوشه و یک 9 وسط) که میدونید سایز فن مهم هست و میتونه توی دور کمتر و نویر کمتر هوایی رو که فن کوچیکتر با دور بالاتر و نویز بیشتر جا به جا میکنه رو انجام بده
و فن های گرافیک های بلور همه سایزشون کوچیک هست

و کلا یکی از فلسفه های طراحیشون مخصوصا امروزه اینه که سایز کل کارت هم کوچیک باشه و مخصوصا دو اسلاته بمونه و بیشتر نشه.
چون اکثرا توی ورک استیشن ها و یا سرور ها استفاده میشه که قراره توی هر سیستم یا رک چن تا کارت به کار گرفته بشه و این سایز و دو اسلاته بودن اهمیت زیادی داره.
حتی کارتای کوادرو رو هم ببینید به همین شکل هست، یا بعضا کارتای تسلا حتی فن هم ندارن اما باز با همین دیزاینن (حتی ممکنه tdpشون 250 وات باشه که مشخصا بدون فن حتی با بهترین هیت سینک ها هم نمیشه خنکشون کرد
اما چون توی رک هایی قرار میگیرن که سایز باید کوچیک باشه و هم دقیقا سمت ورودی گرافیک ها فن های قدرتمندی قرار داره که هوای خنک رو وارد میکنه ، جوری طراحیش شدن که وظیفه فن گرافیک رو هم به عهده میگیره)

همچنین دمای محیط که خیلی خیلی زیاد توی دمای قطعات موثر هست (که متاسفانه دیدم خیلی از دوستان بهش دقت نمیکنن و هر سال که تابستون میشه خیلیا رو میبینم که فک میکنن سیستمشون دچار مشکل شده و فک میکنن کولر پردازنده یا گرافیکشون در حال خراب شدن هست چون دما بالا رفته، درحالیکه این دمای محیط هست که چون خیلی زیاد شده باعث میشه دمای قطعات هم بالا بره حتی اگر کیس بهترین ایر فلو رو هم داشته باشه، وقتی دمای محیط از 20 به 35 مثلا میره کیس اگر 20 تا فنم داشته باشه کاری از دستش برنمیاد.)

اما توی محیط های سروری و جاهایی که سراغ کارتای این مدلی میرن دما بسیار پایین هست به قدری که بدون لباس مناسب بیشتر از مدت خیلی کوتاه نمیشه تو اتاق سرور اینا موند، برای همین یک فن بلور هم که تازه گرما رو هم به بیرون بده، فقط دو اسلات بگیره، طول و عرض و ارتفاعش هم کم باشه که بشه چندین کارت رو روی هر سیستم بست خیلی به درد میخوره.

یکی از معایبشون صدای زیادشون هست چون میتونن توی دورهای بالا بچرخن (مثلا اگر فن های گرافیک های عادی سرعت ماکسیممی بین 2000 تا 2500 دارن اکثرا این کارت ها حتی بعضا تا نزدیک 4000 دور هم میرسن که نویز زیادی تولید میکنه)
که اونم وقتی دورشون رو بالا میبرن که توی محیط گرم و سیستم های معمولی به کار بسته بشن، مثلا اگر یک کاربری کارت 3090 توربو بخره برای گیم قطعا از دمای بالا و صدای زیادش شکایت میکنه همیشه.
برای همین برای کاربری های خونگی توی کارتای جدید اصلا پیشنهاد نمیشه.

اما اینکه گفتید خطرناک متوجه نشدم، چرا باید خطرناک باشن؟

در ضمن شرکت ایسر توی کارتای اینتل 770 آرک (که اتفاقا با اینکه سری اول کارتای تولید انبوه اینتل هستن خیلی خوب ظاهر شدن اگر قیمت رو هم در نظر بگیریم متاسفانه تو ایران نیومدن و به سختی بعضی مدل های اونم پیدا میشه اونم نه با قیمتی که باید باشه، وگرنه مخصوصا کارت 770 16 گیگ با قیمتی که داره و کارایی که میده ارزش خرید خیلی زیادی داره.
کارت 380ش هم برای کسایی که استریم میکنن عالیه چون دیگه نیاز نیست سیستم دومی داشته باشن، این کارت با پشتیبانی از انکودر/ دیکودر av1 که هم از لحاظ حجمی و هم کیفیتی حتی از nvec انویدیا هم بهتره و قیمت خیلی پایین و مصرف برق بسیار پایین میتونه توی همون سیستم گیمینگ اصلی نصب شه و بار استریم رو به دوش بکشه تا دیگه کارت گرافیک اصلی نخواد برای استریم هم قدرتش رو کنار بذاره
یا سیستم دومی براش در نظر گرفته بشه.
از نظر کارایی هم اینتل توی ری تریسینگ بهتر از ای ام دی و نزدیک به انویدیا هستن کارتاش (توی اون رده منظور هست) و تو بهینه سازی درایور هم عالی عمل کرده در حدی که کارتای که کسی پارسال خریده بوده الان بعضی جاها حتی تا نزدیک دو برابر کارایی بهتری میده بعد بهینه سازی های درایوراش که هم چنان هم ادامه داره
عیبش عدم پشتیبانی نیتیو از دایرکت اکس های قدیمی یعنی 9 و 10 ایناست، یعنی همه رو میاره تو 12 اجرا میکنه که باعث کاهش کارایی و بعضا عدم اجرا حتی یا کرش میشه هر چند این رو هم بهینه کرده
بیشتر کاربران مخصوصا گیرشون توی اجرای دایرکت اکس 11 با اف پی اس خوب بود که با هر درایور بهینه تر میشه.
اما بیشتر به درد کسایی میخوره که کلا سمت گیمای قدیمی اصلا نمیخوان برن
پشتیبانی سیستم از resizable bar هم ضروریه، چون برخلاف انویدیا و ای ام دی که تاثیرش 15-20 درصد هست بین آن و آف، روی اینتل خیلی بیشتره، حتی میتونه قدرت کارت رو نصف کنه اگه نباشه،
پس یعنی کسایی که سیستم های نسل 10 و جدید تر دارن که این گزینه توشون هست سمتش برن (توی نسل 8 و 9 بعضی شرکتا فعالش کردن، مثلا ام اس آی دیدم فعال کرده اما گیگا نه)

در آخر پس با مدل های تک فن اکسیال اشتباه گرفته نشه مثل سری فونیکس ایسوس یا آئرو ام اس آی