پنج اقتصاددان و پژوهشگر بانک مرکزی اروپا هشدار دادهاند که رشد شدید ارزش شرکتهای فناوری با محوریت AI میتواند در نهایت به یک اصلاح سنگین منجر شود. اتفاقی که اگر رخ دهد، احتمالاً فقط به شرکتهای آمریکایی محدود نمیماند و میتواند بازارهای اروپا و اقتصاد جهانی را هم تحت تأثیر قرار دهد.
رشد هوش مصنوعی در چند سال گذشته واقعاً خیرهکننده بوده است. شرکتها میلیاردها دلار برای ساخت دیتاسنتر، خرید پردازندههای AI، توسعه مدلهای زبانی بزرگ و ایجاد زیرساختهای لازم هزینه کردهاند و سرمایهگذاران هم انتظار دارند این فناوری در نهایت بهرهوری و درآمد شرکتها را به شکل چشمگیری افزایش دهد.
اما حالا گروهی از اقتصاددانان بانک مرکزی اروپا میگویند سرعت رشد ارزش شرکتهای فناوری به جایی رسیده که باید درباره آینده آن با احتیاط بیشتری نگاه کرد.
در مطلب منتشرشده در وبلاگ ECB آمده است:
«پژوهشهای اقتصادی درباره انقلابهای فناورانه گذشته به یک نتیجه نگرانکننده اشاره دارند که اصلاح ارزشگذاریهای فعلی بازار سهام محتمل است.»
البته این مطلب نظر پنج پژوهشگر و اقتصاددان ECB است و لزوماً موضع رسمی بانک مرکزی اروپا محسوب نمیشود.
اقتصاددانان ECB وضعیت امروز را با دورههای قبلی رشد فناوری مقایسه کردهاند. از رونق راهآهن در قرن نوزدهم گرفته تا گسترش برق و رادیو و در نهایت حباب شرکتهای اینترنتی در دهه ۱۹۹۰. نکته جالب این است که در تمام این موارد، فناوری واقعاً تحولآفرین بوده اما این موضوع جلوی شکلگیری حباب در اطراف شرکتهای مرتبط با آن را نگرفته است.
حتی موفقیت AI هم لزوماً جلوی سقوط سهام را نمیگیرد
یکی از نکات جالب گزارش ECB این است که برای ترکیدن حباب AI لزوماً نیاز نیست هوش مصنوعی شکست خورده تلقی شود.
حتی اگر هوش مصنوعی واقعاً همان تحول بزرگی باشد که شرکتهای فناوری وعده میدهند، ممکن است انتظارات فعلی سرمایهگذاران بیش از حد بالا رفته باشد. در چنین شرایطی کافی است درآمد و سود شرکتها به اندازهای که بازار انتظار دارد رشد نکند تا ارزش سهام آنها با افت قابل توجهی مواجه شود.
به زبان ساده، ممکن است AI واقعاً آینده فناوری باشد اما قیمت شرکتهای AI بیش از حد آینده را پیشخور کرده باشد. این دقیقاً همان چیزی است که نگرانی درباره تکرار سناریوی حباب داتکام را ایجاد کرده است.
چرا ترکیدن حباب AI فقط مشکل آمریکا نیست؟
شاید در نگاه اول سقوط سهام شرکتهای فناوری آمریکایی ارتباط چندانی با کاربران اروپایی نداشته باشد، اما اقتصاددانان ECB هشدار دادهاند که ماجرا پیچیدهتر است.
بر اساس برآورد آنها، خانوارهای منطقه یورو حدود ۴۴۰ میلیارد یورو در سهام شرکتهای بزرگ فناوری آمریکایی موسوم به Magnificent Seven سرمایهگذاری کردهاند. صندوقهای بازنشستگی و شرکتهای بیمه اروپایی نیز در معرض همین شرکتها قرار دارند.
بنابراین اگر موجی از فروش سهام شرکتهای بزرگ AI در آمریکا به راه بیفتد، اثر آن میتواند از والاستریت خارج شود و بازارهای اروپا را هم تحت فشار قرار دهد.
البته این گزارش به معنای آن نیست که بانک مرکزی اروپا معتقد است موج فعلی هوش مصنوعی یک کلاهبرداری یا فناوری بیفایده است. اتفاقاً مسئله اصلی دقیقاً برعکس است.
AI میتواند یکی از مهمترین فناوریهای تاریخ باشد و شرکتهای فعال در این حوزه نیز ممکن است در سالهای آینده درآمدهای بسیار بزرگی ایجاد کنند. مشکل زمانی ایجاد میشود که انتظارات بازار از سرعت این تحول از واقعیت جلو بزند.
همین اتفاق در دوره حباب داتکام نیز رخ داد. اینترنت در نهایت دنیا را متحول کرد اما بسیاری از شرکتهایی که در اوج هیجان آن دوران ارزشگذاریهای نجومی داشتند، هرگز نتوانستند به آن انتظارات برسند.
اقتصاددانان ECB نیز تأکید میکنند که زمان دقیق چنین اصلاحی قابل پیشبینی نیست. الگوی «رونق و سقوط» معمولاً زمانی کاملاً مشخص میشود که اتفاق افتاده باشد.
اگر حباب AI بترکد چه اتفاقی میافتد؟
سناریوی مورد نگرانی فقط سقوط قیمت سهام انویدیا، مایکروسافت یا سایر غولهای فناوری نیست. مشکل اصلی زمانی ایجاد میشود که افت ارزش شرکتهای فناوری به سایر بخشهای بازار سرایت کند.
سرمایهگذاری عظیم در دیتاسنترها، تراشههای هوش مصنوعی و زیرساختهای پردازشی باعث شده موج AI دیگر یک اتفاق محدود در دنیای نرمافزار نباشد. هزاران شرکت در زنجیره تأمین این صنعت درگیر هستند و شرکتهای بزرگ فناوری نیز سرمایهگذاریهای چندساله و بسیار سنگینی انجام دادهاند.
به همین دلیل، اگر مشخص شود درآمد حاصل از AI با هزینههای عظیم توسعه این زیرساختها فاصله زیادی دارد، بازار ممکن است واکنش شدیدی نشان دهد.
نظر خود را اضافه کنید.
برای ارسال نظر وارد شوید
ارسال نظر بدون عضویت در سایت